Tweet
Çeþit ve Anaç Seçimi
Modern badem yetiþtiriciliðinde seçilecek çeþitlerin
- geç çiçek açmasý
- kendiyle uyuþur olmasý (tozlayýcý çeþit gerektirmemesi)
- çift meyve oranýnýn % 5’in altýnda olmasý ya da hiç olmamasý
- bol ürün vermesi ve iç bademinin kaliteli olmasý
- önemli badem hastalýklarýna karþý dayanýklý olmasý
gibi bazý özelliklere sahip olmasý istenir.
Yukarýdaki özelliklerin hepsini bir arada taþýyan mükemmel çeþit henüz bulunamamýþtýr. Bununla birlikte söz konusu özelliklerden bazýlarýna sahip olan çeþitler günümüzde ticari olarak baþarýlý bir þekilde yetiþtirilmektedir.
Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðýnýn “meyve çeþit tescil listesinde” ülkemizde ýslah edilmiþ olan badem çeþitleri ile bazý yabancý çeþitler yer almaktadýr. Bahçelere dikilecek fidanlar mutlaka “sertifikalý” olmalýdýr. Fidanlarýn istenilen çeþitlerden olmasý (ismine doðru olmasý) için rasgele deðil, bilinen kuruluþlardan ve güvenilir fidancýlardan satýn alýnmasýna dikkat edilmelidir. Tarým Kuruluþlarýnca verilen fidan desteðinden yararlanabilmek için satýn alýnacak fidanlarýn ülkemizde tescilli çeþitlerden ve sertifikalý olmasý koþulu vardýr.
Badem çeþidi için önceden yapýlmýþ bir tercih yoksa, mutlaka bahçe kurulacak yere en yakýn tarým kuruluþunun veya ziraat fakültesinin ya da meyvecilik uzmanlarýnýn görüþü alýnmalýdýr. Zira, ülkemizdeki iklim ve toprak koþullarý bölgelere göre büyük farklýlýk gösterdiðinden üretim yapýlacak bölgeye uygun çeþitlerin seçilmesi ve yetiþtirilmesi büyük öneme sahiptir.
Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðýnýn tescil listesinde yer alan badem çeþitleri
Yerli çeþitler: Dokuzoðuz-I (104-1), Dokuzoðuz-II (120-1), Gülcan I (101-23), Gülcan II (300-1), 48-2, 48-3, 48-4, 48-5, 101-9, 101-13, 106-1.
Yabancý çeþitler: Ferragnes, Ferraduel,, Ferrastar, Nonpareil, Texas, Drake, Ne Plus Ultra, Peerless, Marcona, Tuono.
Son yýllarda, yukarýdaki tescil listesinin içinde bulunmayan bazý badem çeþitlerinin fidanlarý da ithal edilmeye baþlanmýþtýr. Ancak, ithal çeþitlerin ülkemizdeki performanslarý hakkýnda yeterli araþtýrma ve deneyim bulunmamaktadýr. Bazý ziraat fakülteleri ve tarýmsal araþtýrma kuruluþlarý Anadolu'nun deðiþik iklim ve toprak koþullarýnda söz konusu badem çeþitlerini denemeye almýþlardýr. Gelecek yýllarda bu çeþitlerin ülkemiz koþullarýna uygunluðu (adaptasyonu) hakkýnda bilimsel bulgular yayýnlanacaktýr.
Badem aðaçlarý ilkbaharda erkenden uyandýðý için çiçekleri donlardan zarar görebilir ve ayrýca karþýlýklý tozlanma sorunlarý nedeniyle az meyve tutabilir. Bu bakýmdan yetiþtirilecek badem çeþitlerinin özellikle “geç çiçeklenme” ve “kendine verimlilik” özelliklerini taþýmasý çok istenir. Kendine verimli badem çeþitlerinin aðaç baþýna ya da dekara veriminin daha yüksek olduðu da bildirilmektedir. Geç çiçeklenen bazý badem çeþitleri ülkemizde tescilli olup bunlarýn fidanlarý sertifikalý olarak üretilmektedir; fakat hem geç çiçeklenen hem de kendine verimli olan çeþitler henüz ülkemizde tescilli deðildir. Bu iki özelliði taþýyan çeþitler yurt dýþýnda patentli olduðundan yerli fidanlýklar bunlarý sertifikalý olarak üretememektedir. Bu çeþitlerin de Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðýnýn tescil listesine alýnmasý halinde ülkemizde badem üretimi daha kolay geliþebilecektir. Mevcut durumda, ülkemizde tescilli olan geç çiçeklenen badem çeþitleriyle karþýlýklý tozlanmaya da önem verilerek çok verimli ticari bahçeler kurulmaya baþlanmýþtýr.
Bazý ticari badem çeþitlerinin sert kabuklu meyvelerinin (üstteki sýra) ve iç bademlerinin (alttaki sýra) görünümü. Satýn alacaðýnýz fidanlarýn çeþitleri mutlaka "ismine doðru" olmalýdýr. Bahçeye dikilen fidanlarýn hepsi tutmayabilir. Ancak dikilen fidanlarýn normalden daha fazlasýnýn tutmamasý durumunda (% 5'den daha fazla) yitirilen fidanlarýn ertesi dikim sezonunda "bedelsiz olarak" yenilenmesi için fidancýlardan yazýlý bir garanti istemek akýllýca bir davranýþ olur .
Badem çiçeklerinin tozlanmasýný bal arýlarý saðlar. Arýlar çiçek tozlarýný çiçekten çiçeðe ve aðaçtan aðaca taþýyarak meyvelerin oluþmasý için gerekli olan döllenmeyi gerçekleþtirir. Bu yüzden badem bahçeleri ister kendine verimli ister karþýlýklý tozlanma gerektiren çeþitlerden kurulu olsun, iyi bir verim elde etmek için yeterli sayýda arý kovaný bulundurulmasý gerekir. tozlanma ile ilgili ayrýntýlý bilgi almak için buraya týklayýnýz
Badem aðaçlarýnýn Bor kapsamý çiçeklerin meyve tutma oranýný etkilemektedir. Ülkemizde yapýlan bir araþtýrma sonucuna göre, sonbaharda hasattan sonra badem aðaçlarýna 250 ppm Bor püskürtülmesiyle, ilkbaharda açan çiçeklerin meyve tutma oraný % 10 artmýþtýr Sulu koþullarda yetiþen dört yaþýndaki bir badem aðacýnýn çiçek dönemindeki görünümü (Ferraduel çeþidi). Badem aðaçlarýnda ne kadar çok çiçek tozlanýrsa o kadar çok meyve elde edilir. Ýyi bir verim için açan çiçeklerin % 30'nun meyve tutmasý istenir. Arýlar badem çiçeklerinin saðlar. Çiçek tozlarý arýlarýn vücuduna yapýþýr ve arýlar çiçeðin içinde bal özü almak için uðraþýrken çiçek tozlarý da diþi organla temas eder. Böylece meyve oluþmasý için zorunlu olan "tozlanma" ve arkasýndan da "döllenme" olayý gerçekleþir. Ticari badem bahçelerinde iyi bir tozlanma saðlanarak yeterli düzeyde meyve tutumu elde edebilmek için 4 dekara en az 1 adet arý kovaný yerleþtirilmelidir.
Þeftali x badem melezi olan GF 677 anacý badem aðaçlarýnýn daha iyi geliþmesine yol açar. Yukarýdaki þekilde solda badem anacýna aþýlý, saðda ise GF 677 anacýna aþýlý 3 yaþlý aðaçlar bir arada görülmektedir. Ayný yaþta olan bu aðaçlar (Ferraduel çeþidi) arasýndaki geliþme farký çok belirgindir GF 677 anacý badem aðaçlarýný daha erken yaþta meyveye yatýrýr. Þekildeki genç badem aðacýnýn alt dallarýnda meyve oluþumuna dikkat ediniz. Badem fidanlarýný terbiye ederken ana dallarýn seçimine büyük önem vermek gerekir
Kaynak : ciftci.ksu.edu.tr/
Modern badem yetiþtiriciliðinde seçilecek çeþitlerin
- geç çiçek açmasý
- kendiyle uyuþur olmasý (tozlayýcý çeþit gerektirmemesi)
- çift meyve oranýnýn % 5’in altýnda olmasý ya da hiç olmamasý
- bol ürün vermesi ve iç bademinin kaliteli olmasý
- önemli badem hastalýklarýna karþý dayanýklý olmasý
gibi bazý özelliklere sahip olmasý istenir.
Yukarýdaki özelliklerin hepsini bir arada taþýyan mükemmel çeþit henüz bulunamamýþtýr. Bununla birlikte söz konusu özelliklerden bazýlarýna sahip olan çeþitler günümüzde ticari olarak baþarýlý bir þekilde yetiþtirilmektedir.
Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðýnýn “meyve çeþit tescil listesinde” ülkemizde ýslah edilmiþ olan badem çeþitleri ile bazý yabancý çeþitler yer almaktadýr. Bahçelere dikilecek fidanlar mutlaka “sertifikalý” olmalýdýr. Fidanlarýn istenilen çeþitlerden olmasý (ismine doðru olmasý) için rasgele deðil, bilinen kuruluþlardan ve güvenilir fidancýlardan satýn alýnmasýna dikkat edilmelidir. Tarým Kuruluþlarýnca verilen fidan desteðinden yararlanabilmek için satýn alýnacak fidanlarýn ülkemizde tescilli çeþitlerden ve sertifikalý olmasý koþulu vardýr.
Badem çeþidi için önceden yapýlmýþ bir tercih yoksa, mutlaka bahçe kurulacak yere en yakýn tarým kuruluþunun veya ziraat fakültesinin ya da meyvecilik uzmanlarýnýn görüþü alýnmalýdýr. Zira, ülkemizdeki iklim ve toprak koþullarý bölgelere göre büyük farklýlýk gösterdiðinden üretim yapýlacak bölgeye uygun çeþitlerin seçilmesi ve yetiþtirilmesi büyük öneme sahiptir.
Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðýnýn tescil listesinde yer alan badem çeþitleri
Yerli çeþitler: Dokuzoðuz-I (104-1), Dokuzoðuz-II (120-1), Gülcan I (101-23), Gülcan II (300-1), 48-2, 48-3, 48-4, 48-5, 101-9, 101-13, 106-1.
Yabancý çeþitler: Ferragnes, Ferraduel,, Ferrastar, Nonpareil, Texas, Drake, Ne Plus Ultra, Peerless, Marcona, Tuono.
Son yýllarda, yukarýdaki tescil listesinin içinde bulunmayan bazý badem çeþitlerinin fidanlarý da ithal edilmeye baþlanmýþtýr. Ancak, ithal çeþitlerin ülkemizdeki performanslarý hakkýnda yeterli araþtýrma ve deneyim bulunmamaktadýr. Bazý ziraat fakülteleri ve tarýmsal araþtýrma kuruluþlarý Anadolu'nun deðiþik iklim ve toprak koþullarýnda söz konusu badem çeþitlerini denemeye almýþlardýr. Gelecek yýllarda bu çeþitlerin ülkemiz koþullarýna uygunluðu (adaptasyonu) hakkýnda bilimsel bulgular yayýnlanacaktýr.
Badem aðaçlarý ilkbaharda erkenden uyandýðý için çiçekleri donlardan zarar görebilir ve ayrýca karþýlýklý tozlanma sorunlarý nedeniyle az meyve tutabilir. Bu bakýmdan yetiþtirilecek badem çeþitlerinin özellikle “geç çiçeklenme” ve “kendine verimlilik” özelliklerini taþýmasý çok istenir. Kendine verimli badem çeþitlerinin aðaç baþýna ya da dekara veriminin daha yüksek olduðu da bildirilmektedir. Geç çiçeklenen bazý badem çeþitleri ülkemizde tescilli olup bunlarýn fidanlarý sertifikalý olarak üretilmektedir; fakat hem geç çiçeklenen hem de kendine verimli olan çeþitler henüz ülkemizde tescilli deðildir. Bu iki özelliði taþýyan çeþitler yurt dýþýnda patentli olduðundan yerli fidanlýklar bunlarý sertifikalý olarak üretememektedir. Bu çeþitlerin de Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðýnýn tescil listesine alýnmasý halinde ülkemizde badem üretimi daha kolay geliþebilecektir. Mevcut durumda, ülkemizde tescilli olan geç çiçeklenen badem çeþitleriyle karþýlýklý tozlanmaya da önem verilerek çok verimli ticari bahçeler kurulmaya baþlanmýþtýr.
Bazý ticari badem çeþitlerinin sert kabuklu meyvelerinin (üstteki sýra) ve iç bademlerinin (alttaki sýra) görünümü. Satýn alacaðýnýz fidanlarýn çeþitleri mutlaka "ismine doðru" olmalýdýr. Bahçeye dikilen fidanlarýn hepsi tutmayabilir. Ancak dikilen fidanlarýn normalden daha fazlasýnýn tutmamasý durumunda (% 5'den daha fazla) yitirilen fidanlarýn ertesi dikim sezonunda "bedelsiz olarak" yenilenmesi için fidancýlardan yazýlý bir garanti istemek akýllýca bir davranýþ olur .
Badem çiçeklerinin tozlanmasýný bal arýlarý saðlar. Arýlar çiçek tozlarýný çiçekten çiçeðe ve aðaçtan aðaca taþýyarak meyvelerin oluþmasý için gerekli olan döllenmeyi gerçekleþtirir. Bu yüzden badem bahçeleri ister kendine verimli ister karþýlýklý tozlanma gerektiren çeþitlerden kurulu olsun, iyi bir verim elde etmek için yeterli sayýda arý kovaný bulundurulmasý gerekir. tozlanma ile ilgili ayrýntýlý bilgi almak için buraya týklayýnýz
Badem aðaçlarýnýn Bor kapsamý çiçeklerin meyve tutma oranýný etkilemektedir. Ülkemizde yapýlan bir araþtýrma sonucuna göre, sonbaharda hasattan sonra badem aðaçlarýna 250 ppm Bor püskürtülmesiyle, ilkbaharda açan çiçeklerin meyve tutma oraný % 10 artmýþtýr Sulu koþullarda yetiþen dört yaþýndaki bir badem aðacýnýn çiçek dönemindeki görünümü (Ferraduel çeþidi). Badem aðaçlarýnda ne kadar çok çiçek tozlanýrsa o kadar çok meyve elde edilir. Ýyi bir verim için açan çiçeklerin % 30'nun meyve tutmasý istenir. Arýlar badem çiçeklerinin saðlar. Çiçek tozlarý arýlarýn vücuduna yapýþýr ve arýlar çiçeðin içinde bal özü almak için uðraþýrken çiçek tozlarý da diþi organla temas eder. Böylece meyve oluþmasý için zorunlu olan "tozlanma" ve arkasýndan da "döllenme" olayý gerçekleþir. Ticari badem bahçelerinde iyi bir tozlanma saðlanarak yeterli düzeyde meyve tutumu elde edebilmek için 4 dekara en az 1 adet arý kovaný yerleþtirilmelidir.
Þeftali x badem melezi olan GF 677 anacý badem aðaçlarýnýn daha iyi geliþmesine yol açar. Yukarýdaki þekilde solda badem anacýna aþýlý, saðda ise GF 677 anacýna aþýlý 3 yaþlý aðaçlar bir arada görülmektedir. Ayný yaþta olan bu aðaçlar (Ferraduel çeþidi) arasýndaki geliþme farký çok belirgindir GF 677 anacý badem aðaçlarýný daha erken yaþta meyveye yatýrýr. Þekildeki genç badem aðacýnýn alt dallarýnda meyve oluþumuna dikkat ediniz. Badem fidanlarýný terbiye ederken ana dallarýn seçimine büyük önem vermek gerekir
Kaynak : ciftci.ksu.edu.tr/
Comment