Tweet
Ceviz Yetiştiriciliğinde Döllenme,Aşılama va Anaç Seçimi
Uzakdoğu'dan başlayarak Türkiye ve Avrupa üzerinden Amerika'ya kadar uzanan çok geniş bir bölgede yetiştiriciliği yapılan ceviz, meyvesi, odunu, yaprağı, kabuğu ve kütüğü ile insanımıza ve çiftçimize çok yönlü fayda sağlanan bir meyve türüdür.
Türkiye, dünya ceviz üretiminde ABD'nin ardından küçümsenmeyecek bir miktar ile 2. sırayı almaktadır.
Üretimimiz sürekli artmasına rağmen gerek illere ve bölgelere, gerekse yıllara göre düzenli bir üretim yapılmamakta ve ağaç başına verim olması gerekenden daha düşük kalmakta, bunun sonucunda da ülkemiz ceviz dışsatımı, önemli pazarları kaybetmektedir.
Bu düzensizliği önlemek için ceviz yetiştiriciliği yapacak olan çiftçilerimiz şu önemli hususları unutmamalıdır.
- Ceviz üretimi, verim ve meyve kalitesi belli olan standart çeşitlerle yapılmalı,
- Yetiştiricilik tek tek ağaçlar şeklinde değil de kapama ceviz bahçeleri halinde yapılmalı,
- Gerekli teknik ve kültürel uygulamaları yeterli biçimde kullanılmalı,
- Döllenme biyolojisi yönünden yeterli bilgileri edinerek gerekli tedbirleri almalı,
- Ceviz asıl ürün olarak dikkate alınarak iklim ve toprak şartları uygun olmayan yerlere dikilmemeli.
İKLİM İSTEKLERİ
Sıcak mutedil iklim meyve türlerinden olan cevizler hem yüksek, hem de düşük sıcaklığa karşı hassastır. Yüksek yaz sıcakları yeşil kabukta yanmalara ve ceviz içinde büzülmelere yol açar. Bu zararlanma 39°C'de başlar, 40-43°C'de çok şiddetlenir. Geç sonbahara kadar gelişmeye devam eden genç ceviz ağaçları -9°C'de bile zararlanırlar ve olgunlaşmamış odun kısımlarının ölümüne maruz kalırlar. Dinlenme dönemlerinde -1 ila 1,5°C’de düşük sıcaklığa dayanan ağaçlar, sonbaharın erken donlarında -8 ile -9°C’de bile zarar görebilirler. Geç ilkbahar donları gelişen tomurcukların patlama zamanı öncesi cevizlerde en fazla zararı yapar. Kapalı tomurcuklar -1 °C’ye, tam çiçeklenmede -3°C’ye, küçük yeşil meyveler ise -1 °C’ye kadar dayanabilirler. Bu durum cevizlerin bu dönemde diğer meyve türlerinden daha hassas olduğunu göstermektedir.
BAHÇE YERİNİN SEÇİMİ
Ceviz ağacı, köklerinin 2,5-3 metreye kadar rahatça gelişebileceği topraklarda en iyi şekilde yetişir. Bu nedenle bahçe tesisinden önce toprağın 3 metre kadar altı bir burgu vanasıyla kontrol edilmelidir.
Yer seçimi bakımından ceviz tarımını sınırlayan en önemli faktörlerden bir diğeri yüksek taban suyudur. Ağacın gelişmesi durur. Bir kaç yıl içinde tamamen kurumaya başlar.
Cevizler toprak tuzluluğuna dayanım yönünden orta derecedeki meyveler sınıfına girmektedirler.
ANAÇ SEÇİMİ
Bugün ceviz fidanı yetiştiriciliği için izlenecek en önemli yol; anaçların tohumlarından elde edilecek çöğürlerin standart olarak seçilen, üstün verim ve niteliklere sahip çeşitler ile aşılanması olacaktır. Aşılı ceviz fidanı üretiminde standart çeşitlerin tespiti kadar üzerine aşı yapılacak çöğürleri yetiştirmek üzere tohum alınacak anacın seçimi de çok önemlidir. Ceviz tohum anacında aranan başlıca özellikler şunlardır;
- Ağaç verimli olmalı, her yıl ürün vermeli, - Hastalık ve zararlılara dayanıklı olmalı,
- Meyveleri mütecanis irilikte olmalı, daneleri küçük-orta irilikte, çetin cevizler seçilmeli,
- Tohumların çimlenme oranı en az % 80 olmalı. Çok sayıda yan kök yapabilen kuvvetli bir kök ve dalsız, hızlı bir gelişme gösteren gövde yapısına sahip olmalı,
- Verimsiz toprak ve elverişsiz iklim şartlarına dayanımı yüksek olmalı,
- Yüksek aşı tutma ve sağlam bağlantı yapma özelliği olmalı,
- Toprakta barınan kök ve kök boğazı hastalık ve zararlılarına karşı dayanıklı olmalıdır.
Yurdumuzda standart çeşitlerimizin seçiminin yapıldığı yerli çeşitler aynı zamanda iyi bir anaç olma özelliğine sahiptirler. Yerli cevizlerimizden BALABAN çeşidi iyi bir anaç olma özelliğine sahip bulunmaktadır.
Bu tohum anacı Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsünce 24 tip arasında seçilmiştir.
AŞILAMA
Ceviz tohumlarından elde edilen çöğürlerin aşılanması için yama ve bilezik göz aşıları uygulanmaktadır. Bu aşılama şekli hem pratik olup, kolay uygulanmakta hem de aşıların tutma oranı yüksek olmaktadır. Yaşlı ceviz ağaçlarına yapılacak aşılamada ise yarma kalem aşısı ile üretilmeleri konusunda yapılan çalışmalardan da olumlu sonuçlar alınmıştır.
Aşılama işleminde kullanılacak aşı gözü ve aşı kalemleri, verim ve meyve kalitesi belli, araştırma kuruluşlarımızca önerilen standart çeşitlerden alınmalıdır. Ceviz yetiştiriciliği için kullanılacak çeşitler en azından aşağıdaki özelliklere sahip olmalıdır:
Ağaçlar erken meyveye yatmalıdır. Tohumdan yetişen ağaçlar 12-15 yaşlarında verime yattıkları halde seçimi yapılan çeşitler 3-5 yaşlarında verime yatmaktadır.
Periyodizite göstermemelidir, yani her yıl verime yatmalıdır,
Ağaçları verimli olmalıdır,
Soğuklara ve güneş yanıklığı gibi şartlara dayanıklı olmalıdır,
Ağaçların gelişmesi sağlıklı olup, hastalık ve zararlılara karşı dayanıklı olmalıdır,
Meyve iriliği bakımından taze olarak tüketilecek cevizlerde ortalama çap 38 mm’den büyük, kurutmalık cevizlerde ise 29 mm' den büyük olmalıdır,
Meyve şekli düzgün-oval, mütecanis irilikte ve kabuklu dane ağırlığı 10 gramdan fazla olmalıdır,
Meyve kabuğu açık ve parlak renkli, pürüzsüz, düzgün yüzeyli ve iki parçası birbirine sıkıca yapışmış ve ince olmalıdır,
Meyve içi kabuktan bütün olarak çıkmalı, iç randımanı % 50'den, iç ağırlığı 5 gramdan fazla, iç rengi açık ve iç kabuk boşluğu tamamen doldurmalı, normal şartlarda büzülme yapmamalı, boş dane teşekkülü olmamalıdır.
DÖLLENME
Ceviz yetiştiriciliği için verimli çeşitlerin seçimi yanında, bu çeşitlerin döllenme biyolojilerinin bilinmesi ve tozlanma zamanı birbirine uyan çeşitlerin seçilmesi verimliliğin arttırılması için önem taşımaktadır.
Bütün ceviz çeşitleri birbirini döllemektedir. Fakat cevizlerde tozlanma problemleri genellikle uyuşmazlık çok erkek ve dişi çiçeklerin farklı zamanlarda açması ve olgunlaşması nedeniyledir. Bu nedenle eğer cevizlerde tek çeşitle bahçe kurma yoluna gidilirse; bir de bu çeşidin çiçeklenme durumu dikkatte alınmamışsa, o bahçeden düzenli meyve alınması büyük ölçüde mümkün olmayacaktır. lyi bir tozlanma ve döllenme sağlayabilmek için en az iki çeşit kullanılmalı, erken veya geç çiçek tozu veren çeşitler bir arada dikilmemelidir. Cevizler rüzgar ile tozlanırlar. Genç bahçelerde ağaçlar arasında iyi bir rüzgar dolaşımına imkan verecek şekilde aralık varsa çiçek tozu kaynağının 150-180 metre kadar uzak olması yeterli bir tozlanma için uygundur. Ağaçlar büyüyüp sıklaştığı zaman rüzgarın taşıdığı çiçek tozları ağaçlar arasında serbestçe dolaşamayacakları için tozlanacak ağacın çiçek tozu kaynağına uzaklığı en fazla 60-90 metre arasında olmalıdır.
Bugüne kadar elde edilen sonuçlar içerisinden ceviz yetiştiriciliği yapmak isteyen üreticilerimize şu çeşitleri önerebiliriz:
Yalova-1: Taze ve kuru ceviz olarak tüketime uygun, iç randımanı % 48,4'dür. Akdeniz ve Ege kıyı bölgeleri hariç diğer tüm bölgelerimiz için uygundur. Tozlayıcı olarak Yalova-4 çeşidi ile birlikte dikilmelidir.
Yalova-2: Sadece taze ceviz olarâk tüketime uygundur, kurutulursa iç büzülme yapar. İç randımanı % 46,2'dir. Marmara ve Iç Ege Bölgelerimize önerilebilir. Tozlayıcı olarak Yalova-3 çeşidi ile birlikte dikilmelidir.
Yalova-3: Sadece kuru ceviz olarak tüketime uygundur. İç randımanı % 52,8' olup Akdeniz ve İç Ege bölgesi kıyıları hariç, diğer tüm bölgelerimize uygundur. Tozlayıcısı Yalova-2 ve Yalova-4 çeşitleridir.
Yalova-4: .Kuru üretime uygun ceviz çeşididir. İç randımanı % 56,4 olup, Akdeniz ve Ege kıyı bölgeleri dışındaki bölgelere önerilir. Tozlayıcı olarak Yalova-3 çeşidiyle dikilmelidir.
Şebin: Kuru iç ceviz olarak tüketime uygundur. İç randımanı % 63 olup, geç donların görüldüğü bölgelerimize önerilir. Tozlayıcı olarak Bilecik çeşidiyle birlikte dikilmelidir.
Bilecik: Kuru iç ceviz olarak tüketime uygundur. Yine Şebin çeşidi gibi geç donlara dayanıklıdır. Akdeniz ve Ege sahilleri dışında diğer tüm bölgelere önerilir. İç randımanı % 51,6'dır.
Ceviz yetiştiriciliği yapmak isteyen üreticilerimiz Tarım Bakanlığına bağlı en yakın Tarım kuruluşlarına başvurdukları taktirde ceviz konusunda gerekli bilgileri, aşı gözü, aşı kalemi ve aşılı fidan temini gibi konularda kendilerine yardımcı olunmaya çalışılacaktır.
Kaynak : tedgem.gov.tr
Uzakdoğu'dan başlayarak Türkiye ve Avrupa üzerinden Amerika'ya kadar uzanan çok geniş bir bölgede yetiştiriciliği yapılan ceviz, meyvesi, odunu, yaprağı, kabuğu ve kütüğü ile insanımıza ve çiftçimize çok yönlü fayda sağlanan bir meyve türüdür.
Türkiye, dünya ceviz üretiminde ABD'nin ardından küçümsenmeyecek bir miktar ile 2. sırayı almaktadır.
Üretimimiz sürekli artmasına rağmen gerek illere ve bölgelere, gerekse yıllara göre düzenli bir üretim yapılmamakta ve ağaç başına verim olması gerekenden daha düşük kalmakta, bunun sonucunda da ülkemiz ceviz dışsatımı, önemli pazarları kaybetmektedir.
Bu düzensizliği önlemek için ceviz yetiştiriciliği yapacak olan çiftçilerimiz şu önemli hususları unutmamalıdır.
- Ceviz üretimi, verim ve meyve kalitesi belli olan standart çeşitlerle yapılmalı,
- Yetiştiricilik tek tek ağaçlar şeklinde değil de kapama ceviz bahçeleri halinde yapılmalı,
- Gerekli teknik ve kültürel uygulamaları yeterli biçimde kullanılmalı,
- Döllenme biyolojisi yönünden yeterli bilgileri edinerek gerekli tedbirleri almalı,
- Ceviz asıl ürün olarak dikkate alınarak iklim ve toprak şartları uygun olmayan yerlere dikilmemeli.
İKLİM İSTEKLERİ
Sıcak mutedil iklim meyve türlerinden olan cevizler hem yüksek, hem de düşük sıcaklığa karşı hassastır. Yüksek yaz sıcakları yeşil kabukta yanmalara ve ceviz içinde büzülmelere yol açar. Bu zararlanma 39°C'de başlar, 40-43°C'de çok şiddetlenir. Geç sonbahara kadar gelişmeye devam eden genç ceviz ağaçları -9°C'de bile zararlanırlar ve olgunlaşmamış odun kısımlarının ölümüne maruz kalırlar. Dinlenme dönemlerinde -1 ila 1,5°C’de düşük sıcaklığa dayanan ağaçlar, sonbaharın erken donlarında -8 ile -9°C’de bile zarar görebilirler. Geç ilkbahar donları gelişen tomurcukların patlama zamanı öncesi cevizlerde en fazla zararı yapar. Kapalı tomurcuklar -1 °C’ye, tam çiçeklenmede -3°C’ye, küçük yeşil meyveler ise -1 °C’ye kadar dayanabilirler. Bu durum cevizlerin bu dönemde diğer meyve türlerinden daha hassas olduğunu göstermektedir.
BAHÇE YERİNİN SEÇİMİ
Ceviz ağacı, köklerinin 2,5-3 metreye kadar rahatça gelişebileceği topraklarda en iyi şekilde yetişir. Bu nedenle bahçe tesisinden önce toprağın 3 metre kadar altı bir burgu vanasıyla kontrol edilmelidir.
Yer seçimi bakımından ceviz tarımını sınırlayan en önemli faktörlerden bir diğeri yüksek taban suyudur. Ağacın gelişmesi durur. Bir kaç yıl içinde tamamen kurumaya başlar.
Cevizler toprak tuzluluğuna dayanım yönünden orta derecedeki meyveler sınıfına girmektedirler.
ANAÇ SEÇİMİ
Bugün ceviz fidanı yetiştiriciliği için izlenecek en önemli yol; anaçların tohumlarından elde edilecek çöğürlerin standart olarak seçilen, üstün verim ve niteliklere sahip çeşitler ile aşılanması olacaktır. Aşılı ceviz fidanı üretiminde standart çeşitlerin tespiti kadar üzerine aşı yapılacak çöğürleri yetiştirmek üzere tohum alınacak anacın seçimi de çok önemlidir. Ceviz tohum anacında aranan başlıca özellikler şunlardır;
- Ağaç verimli olmalı, her yıl ürün vermeli, - Hastalık ve zararlılara dayanıklı olmalı,
- Meyveleri mütecanis irilikte olmalı, daneleri küçük-orta irilikte, çetin cevizler seçilmeli,
- Tohumların çimlenme oranı en az % 80 olmalı. Çok sayıda yan kök yapabilen kuvvetli bir kök ve dalsız, hızlı bir gelişme gösteren gövde yapısına sahip olmalı,
- Verimsiz toprak ve elverişsiz iklim şartlarına dayanımı yüksek olmalı,
- Yüksek aşı tutma ve sağlam bağlantı yapma özelliği olmalı,
- Toprakta barınan kök ve kök boğazı hastalık ve zararlılarına karşı dayanıklı olmalıdır.
Yurdumuzda standart çeşitlerimizin seçiminin yapıldığı yerli çeşitler aynı zamanda iyi bir anaç olma özelliğine sahiptirler. Yerli cevizlerimizden BALABAN çeşidi iyi bir anaç olma özelliğine sahip bulunmaktadır.
Bu tohum anacı Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsünce 24 tip arasında seçilmiştir.
AŞILAMA
Ceviz tohumlarından elde edilen çöğürlerin aşılanması için yama ve bilezik göz aşıları uygulanmaktadır. Bu aşılama şekli hem pratik olup, kolay uygulanmakta hem de aşıların tutma oranı yüksek olmaktadır. Yaşlı ceviz ağaçlarına yapılacak aşılamada ise yarma kalem aşısı ile üretilmeleri konusunda yapılan çalışmalardan da olumlu sonuçlar alınmıştır.
Aşılama işleminde kullanılacak aşı gözü ve aşı kalemleri, verim ve meyve kalitesi belli, araştırma kuruluşlarımızca önerilen standart çeşitlerden alınmalıdır. Ceviz yetiştiriciliği için kullanılacak çeşitler en azından aşağıdaki özelliklere sahip olmalıdır:
Ağaçlar erken meyveye yatmalıdır. Tohumdan yetişen ağaçlar 12-15 yaşlarında verime yattıkları halde seçimi yapılan çeşitler 3-5 yaşlarında verime yatmaktadır.
Periyodizite göstermemelidir, yani her yıl verime yatmalıdır,
Ağaçları verimli olmalıdır,
Soğuklara ve güneş yanıklığı gibi şartlara dayanıklı olmalıdır,
Ağaçların gelişmesi sağlıklı olup, hastalık ve zararlılara karşı dayanıklı olmalıdır,
Meyve iriliği bakımından taze olarak tüketilecek cevizlerde ortalama çap 38 mm’den büyük, kurutmalık cevizlerde ise 29 mm' den büyük olmalıdır,
Meyve şekli düzgün-oval, mütecanis irilikte ve kabuklu dane ağırlığı 10 gramdan fazla olmalıdır,
Meyve kabuğu açık ve parlak renkli, pürüzsüz, düzgün yüzeyli ve iki parçası birbirine sıkıca yapışmış ve ince olmalıdır,
Meyve içi kabuktan bütün olarak çıkmalı, iç randımanı % 50'den, iç ağırlığı 5 gramdan fazla, iç rengi açık ve iç kabuk boşluğu tamamen doldurmalı, normal şartlarda büzülme yapmamalı, boş dane teşekkülü olmamalıdır.
DÖLLENME
Ceviz yetiştiriciliği için verimli çeşitlerin seçimi yanında, bu çeşitlerin döllenme biyolojilerinin bilinmesi ve tozlanma zamanı birbirine uyan çeşitlerin seçilmesi verimliliğin arttırılması için önem taşımaktadır.
Bütün ceviz çeşitleri birbirini döllemektedir. Fakat cevizlerde tozlanma problemleri genellikle uyuşmazlık çok erkek ve dişi çiçeklerin farklı zamanlarda açması ve olgunlaşması nedeniyledir. Bu nedenle eğer cevizlerde tek çeşitle bahçe kurma yoluna gidilirse; bir de bu çeşidin çiçeklenme durumu dikkatte alınmamışsa, o bahçeden düzenli meyve alınması büyük ölçüde mümkün olmayacaktır. lyi bir tozlanma ve döllenme sağlayabilmek için en az iki çeşit kullanılmalı, erken veya geç çiçek tozu veren çeşitler bir arada dikilmemelidir. Cevizler rüzgar ile tozlanırlar. Genç bahçelerde ağaçlar arasında iyi bir rüzgar dolaşımına imkan verecek şekilde aralık varsa çiçek tozu kaynağının 150-180 metre kadar uzak olması yeterli bir tozlanma için uygundur. Ağaçlar büyüyüp sıklaştığı zaman rüzgarın taşıdığı çiçek tozları ağaçlar arasında serbestçe dolaşamayacakları için tozlanacak ağacın çiçek tozu kaynağına uzaklığı en fazla 60-90 metre arasında olmalıdır.
Bugüne kadar elde edilen sonuçlar içerisinden ceviz yetiştiriciliği yapmak isteyen üreticilerimize şu çeşitleri önerebiliriz:
Yalova-1: Taze ve kuru ceviz olarak tüketime uygun, iç randımanı % 48,4'dür. Akdeniz ve Ege kıyı bölgeleri hariç diğer tüm bölgelerimiz için uygundur. Tozlayıcı olarak Yalova-4 çeşidi ile birlikte dikilmelidir.
Yalova-2: Sadece taze ceviz olarâk tüketime uygundur, kurutulursa iç büzülme yapar. İç randımanı % 46,2'dir. Marmara ve Iç Ege Bölgelerimize önerilebilir. Tozlayıcı olarak Yalova-3 çeşidi ile birlikte dikilmelidir.
Yalova-3: Sadece kuru ceviz olarak tüketime uygundur. İç randımanı % 52,8' olup Akdeniz ve İç Ege bölgesi kıyıları hariç, diğer tüm bölgelerimize uygundur. Tozlayıcısı Yalova-2 ve Yalova-4 çeşitleridir.
Yalova-4: .Kuru üretime uygun ceviz çeşididir. İç randımanı % 56,4 olup, Akdeniz ve Ege kıyı bölgeleri dışındaki bölgelere önerilir. Tozlayıcı olarak Yalova-3 çeşidiyle dikilmelidir.
Şebin: Kuru iç ceviz olarak tüketime uygundur. İç randımanı % 63 olup, geç donların görüldüğü bölgelerimize önerilir. Tozlayıcı olarak Bilecik çeşidiyle birlikte dikilmelidir.
Bilecik: Kuru iç ceviz olarak tüketime uygundur. Yine Şebin çeşidi gibi geç donlara dayanıklıdır. Akdeniz ve Ege sahilleri dışında diğer tüm bölgelere önerilir. İç randımanı % 51,6'dır.
Ceviz yetiştiriciliği yapmak isteyen üreticilerimiz Tarım Bakanlığına bağlı en yakın Tarım kuruluşlarına başvurdukları taktirde ceviz konusunda gerekli bilgileri, aşı gözü, aşı kalemi ve aşılı fidan temini gibi konularda kendilerine yardımcı olunmaya çalışılacaktır.
Kaynak : tedgem.gov.tr
Comment