Tweet
CEVÝZ YETÝÞTÝRÝCÝLÝÐÝ GÝRÝÞ
Bað-bahçe ürünlerinin üretim, tüketim ve ticareti yönünden önemli ülkeler arasýnda yer alan Türkiye, çok eski ve köklü bir meyvecilik kültürüne sahip olup bir çok meyve türünde olduðu gibi cevizin de yetiþtirilebildiði uygun ekolojilere sahiptir. Ceviz aðacýnýn ekolojik koþullara yüksek uyum kabiliyeti nedeniyle doðal yetiþme alaný, Karpat Daðlarýndan Türkiye, Ýran, Irak, Afganistan, Güney Rusya, Hindistan, Mançurya ve Kore'ye kadar uzanan geniþ bir bölgeyi kapsamaktadýr.
Anadolu'da yaþayan insanlarýn en az 3000 yýldýr bu bitkiyi tanýdýklarý ve faydalandýklarý bilinmektedir. Bugün Ýsviçre Alpleri'nin 1000-1200 m yüksekliklerinde, Ülkemizde ise Munzur Daðlar'ýnda 1730 m yükseklikte cevizin yetiþtiði görülmüþtür. Dünya üzerinde mevcut 18 ceviz türünden sadece (Juglans regia L.) ile sýcak iklim bitkisi olan Pikan cevizi (Carya illinoensis) yurdumuzun Akdeniz ve Ege Bölgeler'inde yetiþtirilmektedir.
Ceviz aðacýndan çok yönlü olarak yararlanýlmaktadýr. 100-150 yýllýk ömrünün ilk 60 yýlýnda meyvelerinden, bu yaþtan sonra da aðaç sahibinin ekonomik durumuna veya piyasa taleplerine göre, kerestesinden faydalanýlmaktadýr. Ülkemizde kütük talebinin yoðunlaþmasýna baðlý olarak ceviz aðaçlarý kesilmekte ve zengin ceviz topluluklarý yok olmaktadýr.
Ülkemizde ceviz; ekmeðe katýk, ustaya kütük, insanlara da gýda maddesi olarak geniþ bir alanda üretim ve kullaným sahasý bulmuþtur. Ceviz doymamýþ yað asitleri ihtiva ettiðinden, insan saðlýðýný tehdit eden kolesterol birikimlerini engellemekte ve damar sertliðine karþý büyük fayda saðlamaktadýr. Gerek aþýsýz, gerekse aþýlý ceviz aðaçlarý, üretici bahçelerinde daðýnýk olarak bulunmaktadýr. Son yýllarda toplu bahçelerin kurulduðu da gözlenmektedir.
Türkiye'de kiþi baþýna ceviz tüketimi yýlda yaklaþýk 2-2,5 kg arasýndadýr. Ceviz, B ve D vitaminlerince çok zengin olup A, C ve E vitaminlerini de içermektedir. Cevizin bileþiminde yüzde 59-74 yað, yüzde 14-24 protein, yüzde 1 .5-2.0 mineral maddeler yüzde 5.0-10.5 selüloz ve benzeri maddeler bulunmaktadýr. Ceviz yað ve protein yönünden badem ve fýndýktan daha zengindir. 100 gram ceviz 700 kalori saðlamaktadýr. Bu yönden fýndýða eþit, bademden daha iyidir. 100 gram cevizin saðladýðý kalori, 300 gram ekmek, 200 gram peynir ve 80 gram tereyaðýnýn saðladýðý kaloriden fazladýr.
YAVUZ FERHATOÐLU
Ziraat Yüksek Mühendisi
Bað-bahçe ürünlerinin üretim, tüketim ve ticareti yönünden önemli ülkeler arasýnda yer alan Türkiye, çok eski ve köklü bir meyvecilik kültürüne sahip olup bir çok meyve türünde olduðu gibi cevizin de yetiþtirilebildiði uygun ekolojilere sahiptir. Ceviz aðacýnýn ekolojik koþullara yüksek uyum kabiliyeti nedeniyle doðal yetiþme alaný, Karpat Daðlarýndan Türkiye, Ýran, Irak, Afganistan, Güney Rusya, Hindistan, Mançurya ve Kore'ye kadar uzanan geniþ bir bölgeyi kapsamaktadýr.
Anadolu'da yaþayan insanlarýn en az 3000 yýldýr bu bitkiyi tanýdýklarý ve faydalandýklarý bilinmektedir. Bugün Ýsviçre Alpleri'nin 1000-1200 m yüksekliklerinde, Ülkemizde ise Munzur Daðlar'ýnda 1730 m yükseklikte cevizin yetiþtiði görülmüþtür. Dünya üzerinde mevcut 18 ceviz türünden sadece (Juglans regia L.) ile sýcak iklim bitkisi olan Pikan cevizi (Carya illinoensis) yurdumuzun Akdeniz ve Ege Bölgeler'inde yetiþtirilmektedir.
Ceviz aðacýndan çok yönlü olarak yararlanýlmaktadýr. 100-150 yýllýk ömrünün ilk 60 yýlýnda meyvelerinden, bu yaþtan sonra da aðaç sahibinin ekonomik durumuna veya piyasa taleplerine göre, kerestesinden faydalanýlmaktadýr. Ülkemizde kütük talebinin yoðunlaþmasýna baðlý olarak ceviz aðaçlarý kesilmekte ve zengin ceviz topluluklarý yok olmaktadýr.
Ülkemizde ceviz; ekmeðe katýk, ustaya kütük, insanlara da gýda maddesi olarak geniþ bir alanda üretim ve kullaným sahasý bulmuþtur. Ceviz doymamýþ yað asitleri ihtiva ettiðinden, insan saðlýðýný tehdit eden kolesterol birikimlerini engellemekte ve damar sertliðine karþý büyük fayda saðlamaktadýr. Gerek aþýsýz, gerekse aþýlý ceviz aðaçlarý, üretici bahçelerinde daðýnýk olarak bulunmaktadýr. Son yýllarda toplu bahçelerin kurulduðu da gözlenmektedir.
Türkiye'de kiþi baþýna ceviz tüketimi yýlda yaklaþýk 2-2,5 kg arasýndadýr. Ceviz, B ve D vitaminlerince çok zengin olup A, C ve E vitaminlerini de içermektedir. Cevizin bileþiminde yüzde 59-74 yað, yüzde 14-24 protein, yüzde 1 .5-2.0 mineral maddeler yüzde 5.0-10.5 selüloz ve benzeri maddeler bulunmaktadýr. Ceviz yað ve protein yönünden badem ve fýndýktan daha zengindir. 100 gram ceviz 700 kalori saðlamaktadýr. Bu yönden fýndýða eþit, bademden daha iyidir. 100 gram cevizin saðladýðý kalori, 300 gram ekmek, 200 gram peynir ve 80 gram tereyaðýnýn saðladýðý kaloriden fazladýr.
YAVUZ FERHATOÐLU
Ziraat Yüksek Mühendisi
Comment