• ekolojik hayvan yetiştiriciliğinin temel kuralları

[ubeyd]

• 1-Hem hayvansal üretim hem de bitkisel üretim için geçiş dönemi uygulanması gereklidir.(en az iki yıl)

• 2- Hayvan yoğunluğunun azaltılarak saflığa ve genetik özelliklere dikkat edilmelidir,
• 3-Hayvan yemlerinin çiftliklerde üretilmesi sağlanmalıdır,
• 4-Genetik yapısı değiştirilmiş bitkiler (Transgenik tohumlardan elde edilen) ve yan ürünlerin hayvanlara yedirilmemeli,
• 5-Verimi arttırmak amacıyla hormon ve antibiyotik vb. katkı maddelerinin kullandırılmamalı,
• 6-Yetiştiricilikte hayvan refahının sağlanarak stres oluşturacak koşullardan barınakların temizlenmesi sağlanmalı,
• 7- Hayvan sağlığını korumak amacıyla kişi, kurum ve kuruluşlarla kombine bir şekilde çalışılarak gerekli önlemlerin alınması sağlanmalıdır.
• 8- Ekolojik hayvancılık yapan bir işletmenin hayvan sayısı işletmenin arazi varlığı ile orantılı olmalı ve bu oran hayvan türlerine göre farklılık göstermelidir.(Tablo1)
• 9-Hayvanlara yedirilecek gıda maddelerinin yetiştirilmesinde kimyasal gübre, Sentetik gübre ve ilaçlar (pestisit ve herbisit) kullanılmamış olmalı,
• 10- Kesimhane yan atıkları kesinlikle çevre kirliliği ve canlı sağlığını olumsuz etkilemektedir. Ekolojik tarım ve hayvancılıkta olduğu gibi diğer yetiştirme tiplerinde de yasaklanmalıdır.
• 11-Ekolojik hayvancılık yapan işletmedeki hayvan gübresi işletmenin bitkisel üretim çalışmalarında organik gübre olarak kullanılmalıdır.
• 12-Organik gübre stoklama kapasitesi yani yayılan nitrojen miktarı 170 kg N/ha/yıl ‘ı aşmamalıdır.
• 13-Damızlık seçiminde tür, ırk, yerel ve coğrafi şartlar dikkate alınmalı. Doğal olarak hastalığa dayanıklı tür ve ırklar seçilmelidir.
• 14-Gen teknolojisi yöntemleri ile hayvan ıslah çalışmalarına izin verilemelidir.
• 15-Ekolojik hayvancılıkta her yıl üretilen büyükbaş hayvanların en az %10 ‘u küçükbaş hayvanların da % 20’si sürü yenilemede kullanılmalıdır.
• 16- İlk defa ekolojik hayvancılık yapacak üretici hayvanlarını yine ekolojik tarım şartlarında yetiştirilmiş hayvanlardan temin etmeli;eğer yoksa geleneksel hayvancılık yapan yerlerden şu şartlara göre hayvan almalıdır:
• A) Besiye alınacak danalar 4 aylıktan, Besiye alınacak kuzu ve oğlak 4 haftalıktan, damızlıkta kullanılacak hayvanlar ise 14 aydan büyük kesinlikle olmamalıdır.
• B)Yumurta üretimi için piliçler 18 haftadan büyük olmamalı, etlik piliçler ise 3 günlükten küçük olmalıdır.
• 17-Yetiştiricilikte en önemli şey iyi kayıt tutulmasıdır. Kayıtların düzenliliği sık sık kontrolü edilmelidir.(Bakanlık , bağlı kuruluşlar ve sertifikasyon kuruluşları)
• 18-Gebe kalmayan hayvanlara steroid maddeler Veteriner Hekim kontrolünde uygulanarak kızgınlık oluşturulabilir.
• 19-Hayvanlara stres oluşturabilecek gaga kesme, kuyruk kesme ve kanat yolma işlemeleri kesinlikle yaptırılmamalıdır.
• 20-Nakillerde stres faktörleri gözetilerek gerçekleştirilmeli, nakil sırasında ve öncesinde hayvanlara sakinleştirici ilaçlar kullanılmamalıdır.
• 21-Barınaklarda hijyen kuralları; hem tesisiler için hem de irtibatlı yerler için sıkı kontrollere tabi olmalıdır.
• 22-Barınaklar yeterli temiz hava sirkülasyonunda olmalı ve gün ışığı almalı, hava akımlarından korunaklı bulunmalı, her tür ve ırk için hareket serbestliği tanınmalıdır.
• 23-Yumurta tavuklarında 16 saatten fazla ışıklandırma yapılmamalıdır. Etlik piliçlerde kümes alanı 1600 m2’ ‘yi geçmemelidir.
• 24-Rasyonlar hazırlanırken hayvansal yağ ve yan ürünler katılmamalıdır. Yumurta sayısını ve yumurta rengini koyulaştırıcı yada kalite düzenleyici sentetik maddeler ve doğal olmayan mineraller kullanılmamalıdır.
• 25-Hasta hayvanlara Veteriner Hekimler denetiminde ilaç tatbiki yapılmalı, acil durumlarda sentetik ilaç kullanımı zorunluluğu doğarsa Toksikoloji listesi göz önüne alınarak kontrollü uygulama yaptırılmalıdır. Kasaplık hayvanlarda kesimden önceki 2 ay, süt ürünlerinde 7 gün, yumurtada 5 gün ve tavuk etinde 15 gün süre geçmeden bunlar ve bunlardan elde edilecek ürünler ekolojik ürün olarak satılamaz.
• 26-Kesimhanelerin bakımı, hijyeni ve hayvan kesim yöntemleri dikkatlice incelenmeli stres yapacak ortamlar kaldırılmalıdır. Kesim sonrası ürünlerin korunması amacıyla sentetik katkı maddeleri kullanılmamalıdır.
• 27- Tarım ilaçları az miktarda alınsa bile vücutta süt ve adipos dokuda birikim yaparlar. Süt ile yeni doğan yavruya geçerler. Kanser başta olmak üzere gelişim bozuklukları ve erken doğum oluştururlar. Fakat Türkiye’de birim alana kullanılan ilaç miktarı, Avrupa ülkelerinden çok düşüktür. Örneğin İspanya’da 2.6, İngiltere’de 3.6, Almanya ve Fransa’da 4.4, Yunanistan’da 6.0, İtalya’da 7.6, Hollanda’da 17.5 kg iken Türkiye’de 0.5 kg’dır. Yani toprakları tarım ilaçları ile en az kirlenmiş ülke Türkiye’dir. Ekolojik tarımda ilaçlamadan daha ziyade organik pestisitler ve zararlıyı doğal yok edicilerle (çekirge için kuşlar) önleme usulleri uygulanmalıdır. İlaçlama organik ilaçlarla yapılmalıdır.
• 28-Gıdalarla alındığında allerji yapan maddeler (allerjenler)[ penisilin ve türevi ilaçlar, çeşitli kimyasal maddeler (mono sodyum glutamat) ] yedirilen ürünlere katılmamalı ve hayvanlara kullanılmamalıdır.

[ubeyd]

Cevap: • ekolojik hayvan yetiştiriciliğinin temel kuralları

Üzerinde tartışmaların devam ettiği ve bazı sağlık sorunlarına neden olduğu varsayılan katkı maddeleri şunlardır;
Asasülfam-K, Aspartam, BHA ve BHT, Kafein, Nitrit ve Nitrat, Olestra, Yapay renk maddeleri gibi çok fazla sayıda madde allerjenik özellik taşır. Bu maddeler kesinlikle ekolojik ürünlerde bulunmamalıdır.
• 29-Üremenin doğal olması önceliklidir. Suni kızgınlık ve suni tohumlama ise ilgili kontrol organının izniyle yapılır. Hayvana embriyo transfer teknikleri uygulanmaz.
• 30-Tavuklarda, kafeste yetiştiriciliğe izin verilmez . Barınak iç alanlarında tünek ve folluk ihtiyaçları da karşılanmalıdır. Etlik piliç barınaklarında 4800, yumurta tavuğu barınakların da ise 3000 adetten fazla hayvan barındırılmamalıdır.
• 31-Hayvan sağlığının korunması için, Veteriner Hekim önerileri ile dezenfeksiyon, aşıya ve her türlü hijyenik tedbirlere müsaade edilir. Ancak yeterli hijyenik koşullar sağlandıktan sonra da, sağlık problemleri çıkarsa veya devam ederse hayvansal ürünlerde kalıntı bırakmayan bitkisel ilaçlar (sarımsakla-ıhlamurla yapılan alternatif ilaç )kullanımına öncelik verilmelidir.
• 32-Yem kalitesi hayvan sağlığını önemli derecede etkiler. Ekolojik hayvan beslenmesinde genç ruminantların beslenmesi öncelikle anne sütüne dayandırılmalıdır. Doğumla birlikte buzağılara en az 3 ay, kuzu ve oğlaklara en az 1.5 ay anne sütü verilmelidir. Biyolojik hayvan beslemesinde kaba ve yoğun yemler, ekolojik ve özellikle bitkisel kaynaklı olmalı ve üreticiler bu yemleri mümkün olduğunca kendi işletmelerinden veya yakın işletmelerden temin etmelidir.
• 33-Mer’a ve otlaklarda kimyasal gübreleme ve mücadele yapılmamış olmalı. Bu alanları kullanacak hayvan sayısı da, gübreden kaynaklanan nitrat kirliliğine neden olmamalıdır.
• 34-Ekolojik kaba yem kaynağı silajların hazırlanmasında sadece fermentasyona yardımcı katkı maddelerine izin verilenler kullanılmalı. Yoğun yemlerden protein kaynağı küspeler de, üretimleri veya işlenmeleri sırasında kimyasal solventler ile muamele edilmiş olmamalıdır.
• 35- Hayvanların yemleme sürelerinin kısa olması ve yemlerin sıra dizisinde verilmesiyle güçlü hayvanların önce tüketmek istemesinden dolayı güçsüz olanlarla dövüşmesine ve her iki hayvanda da gereksiz strese ve yaralanmalara sebep olmaktadır. Bu nedenle; büyükbaş ve küçükbaş hayvanların ekolojik beslenmesinde, tavuklarda olduğu gibi yemlerini ne zaman isterlerse tüketebilecekleri (ad-libitum) bir ortam sağlanması gerekmektedir.
• 36-Ekolojik hayvan beslenmesinde rasyonlarda, yem katkı maddesi olarak çeşitli makro ve mikro elementler ile doğal kaynaklı vitaminler kullanılabilir. Probiyotik (mikroorganizma), enzim, organik asitler, tahıl kırıntıları, melas ve tuzun kullanılmalarına da izin verilmektedir.
• 37-Kullanılan yem katkı maddeleri Veteriner Hekim ve Ziraat Mühendis’i kontrolünde rasyonlara ilave edilmeli yem ve katkı kalıntı analizleri rasyonun her aşamasında kontrol edilmeli ve kayıt altına alınmalıdır.

• SONUÇ

• Ekolojik hayvancılık, ekolojik denge yanında hayvan refahı etik açıdan da dikkate alındığında ürün miktarından çok ürün kalitesi ön plana çıktığı gözlenmektedir.
• Ekolojik hayvan beslenmesinde ekolojik yem bitkilerinin yetiştirilmesinin önemi ortaya çıkmaktadır. Bu şekilde sağlıklı hayvansal ürünlerin ortaya çıkması da ikili üretim sisteminin kurulmasını ve işletmelerde bulundurulmasını zorunlu kılmaktadır.
• Doğrudan organik tarım ve hayvancılığı konu alan araştırmalar üreticilerle beraber yapılmalı, üretim her safhasında teknik ve ekonomik alanda kurulacak araştırma grupları da gerek özel gerekse kamu fonlarıyla desteklenmelidir.
• Ülke gerçekleri göz önüne alınarak; bilimsel ve pratik anlamda yapılması gerekli işler, bu işlerin sonucunda oluşacak değişimler, gerek tüketiciye gerekse üreticiye talepler ölçüsünde sunulmalıdır. Seminerler ve toplantılar için kooperatif ve yetiştirici dernekleri görevlendirilmelidir.

• Öneriler

• 1-Üretimin her aşaması uzman kişiler tarafından planlanmalı. Paralı ve parasız uzman danışmanlık sistemi yerleştirilmelidir.
• Kullanılan girdilerin üretici, şahıs yada firmalara ucuz ve kolay yollardan temini üretimin desteklenmesi bakımından önemlidir.
• 2-Kontrol ve sertifikasyon işlemleri ve denetimler ilgili birimlerce devamlı ve sık sık yapılmalıdır, Bakanlık bu firmaların güvenilirliğini her an sorgulamalı ve kontrol etmelidir.
• 3-Organik tarımda hızlı ve sağlıklı gelişim sağlamak için yetişmiş insan gücü önem taşımaktadır. Bu nedenle üretici, işleyici, tüccar, tüketici, kontrol-sertifiker, araştırmacı, Veteriner Hekim ve Ziraat Mühendisi gibi zincirde yer alan tüm aşamaların ve şahısların eğitimi ve eğitim araçları geliştirilerek bütün kişi, kurum ve kuruluşlarla bilginin ve tecrübenin paylaşımı sağlanmalıdır.
• 4-Ekim nöbeti sistemi (münavebe) yapılarak toprak yoğunluğu, yerleşmiş hastalık varlığı ve erozyon önlenmeli. Topraktaki hastalık ve zararlılar kontrol altına alınmalıdır. (Hayvansal üretim için olmazsa olmaz şartlardan biridir.)
• 5-Organik tarımda bitkisel mücadele için doğal preparatlar, yararlı böcekler, feromonlar ve biyolojik mücadele ön planda olmalıdır.
• 6-Anız yakılmasının önüne geçilmeli, doğal bitki örtüsü ve yaşayan canlıların yaşam alanları tahrip edilmemelidir.
• 7-Yabanıl hayatın yaşam sınırları ve ortamları genişletilmeli. Her canlının doğal bir temizleyici olduğu anlayışı hakim olmalıdır.
• 8-Çevre bilinci ve hayvan sevgisi oluşmayan ve oluşturulmayan bireylerin sadece para gözüyle bu yetiştirme tipine bakması önlenmeli. Meselenin vicdan ile cüzdan arasında sıkıştırılmaması için bu işin ehemmiyet ve önemine inanan insanlarla çalışılmalıdır.


• Organik ürün alırken tüketici nelere dikkat etmelidir?
Sertifikalı ve logolu ürünler tercih edilmeli. ?üpheli durumlarda ilgili kurumlar ve merkezler aranmalıdır. Sertifikasyonu yapan firmaların bitkinin tohumundan ekim-dikimine ve gelişmesinden hasadına kadar çok ciddi bir şekilde denetim yapmaları gerekmektedir. Bu çok zor bir kontroldür. Sertifika veren kuruluşların da habersiz olarak bilim adamları ya da devlet tarafından zaman zaman denetimi gerekebilir. Bu açıdan sertifikasyon organik tarımın en önemli yönüdür ve sertifika veren firmaların güvenilir olmaları çok önemlidir.
• Türkiye’de 4 tip sertifikasyon logosu vardır. Altısı ?zmir’de bir tanesi Mersin’de olmak üzere 7 firma tarafından organik tarım kontrol ve sertifikasyon işlemleri yapılmaktadır.
• Logosuz ürün almayınız ve ürün üzerindeki firmayla irtibata geçin, doğruluğunu teyit ediniz.


• Hayvan Türü Hektara hayvan sayısı (adet)
Altı aydan büyük atlar
2
Taylar
5
Bir yaşından küçük besi sığırları
5
?ki yaşından küçük besi sığırları
3,3
?ki yaşından büyük besi sığırları
2
Damızlık sığırlar
2,5
Süt sığırları
2
Tavşanlar
100
Koyun ve keçi
13,3
Domuz yavruları
74
Gebe domuzlar
6,5
Besiye alınmış domuzlar
14
Et tavukları
580
Yumurta Tavukları
230