Tweet
Baraj Havzalarýnda Organik Tarým
Baraj havzalarýnda organik (ekolojik) tarým
Ýçme, kullanma suyu temin eden baraj havzalarýnda organik tarýmsal üretim yapýlabilmesi için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlýðý ile Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý Tarýmsal Üretimi Geliþtirme Genel Müdürlüðü arasýnda imzalanan protokol ile 38 su havzasýnýn organik tarýma açýlmasý kararlaþtýrýldý. Protokol ile organik tarýmýn ülke genelinde yaygýnlaþtýrýlmasý ve tarýmsal üretimden kaynaklanan toprak ve su kaynaklarý kirliliðinin önlenmesini amaçlanýyor.
ORGANÝK (ekolojik/biyolojik) tarým, yöntemiyle topraðý, havayý, suyu koruyarak ona zarar vermeden sürdürülebilir üretimi saðlamak, biyoçeþitliliði korumak, kontrollü ve sertifikalý üretim metodu ile tüketiciye saðlýklý ürünler sunmak mümkün. Dünyada olduðu gibi ülkemizde de yeþil devrimin ardýndan yaklaþýk son 50 yýlda tarýmsal üretimde yoðun girdi kullanýldý, kimyasal gübrelerin kullanýmý desteklendi, marjinal alanlar tarýma açýldý, bunlarýn sonucunda doðal denge bozuldu, erozyon, çölleþme, iklim deðiþikliði ve biyolojik çeþitliliðin azalmasý gibi sorunlar artmýþtý. Bugün küresel sera gazlarý emisyonlarýnýn yaklaþýk yüzde 50’si tarýmsal faaliyetlerden kaynaklýyor. Sera gazý emisyonlarýnýn artmasý iklim deðiþikliðine neden olmaktadýr, tarýmýn doða koþullarýna baðlý bir üretim olmasýndan dolayý iklim deðiþikliklerinden en fazla olumsuz etkiyi yaþayacak sektör de tarýmdýr. Bunun yanýnda hammaddesini tarýmdan saðlayan sektörlerin de bu deðiþimden zarar görmesi kaçýnýlmazdýr. Sentetik girdilerin kullanýlmasýyla yapýlan tarýmsal faaliyetler tüm kuþ türlerinin yüzde 70’ini, tüm bitki türlerinin de yüzde 49’unu etkiliyor.
Dünyamýzda önemli bir sorun olan çölleþmenin nedenleri arasýnda; erozyon, tarýmda mekanizasyon, orman alanlarýnýn alzalmasý, fazla otlatma ve tarýmda kimyasal girdilerin bilinçsiz kullanýmýndan kaynaklanýyor.
Yoðun girdili tarýmda kullanýlan pestisitlerin ve hormonlarýn insan saðlýðý üzerindeki olumsuz etkileri tartýþýlýyor. Havadaki bir birim pestisit insana ulaþýncaya kadar yaklaþýk 1 milyon birime ulaþýyor. Yað dokusunda biriken pesitisit kalýntýlarý kanser, kan dolaþýmý sorunlarý, nörolojik bozukluklar da dahil olmak üzere bir çok hasatlýða sebep oluyor.
Organik gýda için FAO (BM Gýda ve Tarým Örgütü) / WHO (Uluslar arasý Saðlýk Örgütü) organik tarýmý; “biyolojik çeþitlilik, biyolojik döngüler ve topraðýn biyolojik etkinliði dahil olmak üzere, agro-ekosistemi teþvik eden ve zenginleþtiren bir üretim yöntemi” olarak tanýmlýyor. Organik tarým yöntemiyle birbirine baðlý olarak, toprak-yaþam, bitki-hayvan ve insan topluluklarýnýn saðlýðýný ve üretkenliðini optimize etmeyi amaçlýyor. Bu baðlamda, organik tarýmýn çevre ve insan saðlýðýna olumsuz etkileri ve ekonomiye saðladýðý katkýnýn bilinci ile ülke genelinde yürütülen organik tarýmýn geliþtirilmesi çalýþmalarýna Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlýðý ile Tarýmsal Üretimi Geliþtirme Genel Müdürlüðü arasýnda yapýlan protokol ile bir yenisi daha eklendi. Ýçme, kullanma suyu temin eden baraj havzalarýnda organik tarýmsal üretim yapýlabilmesi için imzalanan bu protokol ile organik tarýmýn ülke genelinde yaygýnlaþtýrýlmasý ve tarýmsal üretimden kaynaklanan toprak ve su kaynaklarý kirliliðinin önlenmesi amaçlanýyor.
Türkiye’de organik tarým için en uygun olan 38 su havzasýndan organik tarým yapýlmasý ve buralarýn organik tarýma açýlmasý yönünde, Devlet Su Ýþleri Genel Müdürlüðü yapýlan protokolün ilk aþamasý olarak altý ilde baraj havzalarýndaki koruma alanlarýnda organik tarým yapýlmasýna yönelik çalýþmalara baþladý. Böylece bir taraftan su havzalarýnda topraðý, havayý, suyu korumak mümkün olacak, bu havzalarda tarýmsal faaliyetler organik tarým yöntemiyle devam edecek, üretici geliri artacak, ekonomiye katký saðlanacak, ayný zamanda da tüketiciye saðlýklý ürünler sunulmuþ olacak.
Proje ile ilk aþamada Ankara, Çanakkale, Gümüþhane, Kütahya, Ýzmir, Konya illerinde seçilen baraj havzalarýnda organik tarým yapmak isteyen çiftçi sayýsý, üretim alaný ve ürün deseninin belirlenmesi çalýþmalarýna baþlandý.
Ýzmir-Tahtalý, Konya-Altýnapa ve Ankara-Kurtboðazý baraj havzalarýnda yapýlan çalýþmalarda organik tarým yapýlacak alanlar ve organik tarým yapmaya istekli çiftçiler belirlendi ve eðitim çalýþmalarý yapýldý. Diðer üç ilde ise arazi çalýþmalarý hazýrlanan çalýþma takvimi doðrultusunda Nisan 2004 sonuna kadar bitirilecek.
Ýçme, kullanma suyu havzalarýnda dört farklý koruma alaný bulunuyor.
Mutlak koruma alanlarý, Kýsa mesafeli koruma alanlarý, Orta mesafeli koruma alanlarý, Uzun mesafeli koruma alanlarý
Mutlak koruma alanlarý tanýmý; içme, kullanma suyu rezervuarlarýnýn meksimum su seviyelerinden itibaren 300 metre geniþlikteki alanlar için kullanýlýyor. Bu alan içersinde bulunan taþýnmazlar kamulaþtýrýlmakta ve bu alan içerisinde yapýlaþmaya izin verilmiyor. Ancak çevre düzeni plan ve amenajman planýna uyularak bu alan içerisinde gölden yararlanma, piknik, yüzme, balýk tutuma ve avlanma ihtiyaçlarý için cepler teþkil edilebiliyor.
Kýsa mesafeli koruma alaný; mutlak koruma alaný olan 300 metre ile 1 km. arasýndaki alaný içerisine alýyor. Bu alan içinde turizm, iskan, sanayi yerleþmeleri, çöp, moloz birikintileri, harfiyat ve su yakýt depolarýna izin verilmiyor.
Bu alanýn rekreasyon amacý ile kullanýlmasýna yönelik kamu yararlý günübirlik turizm ihtiyacýna cevap verecek, sökülüp takýlabilir elemanlardan oluþan geçici yapý niteliðindeki tek katlý yapýlara ilgili makamýn onayý ile izin verilebilmektedir. Suni gübre ve insektisit kullanmama þartý ile belirli bölgelerde tarýma izin verilmiyor. Bunun yanýnda erozyonu artýrma ihtimali olan hiçbir iþleme izin verilmiyor ayný zamanda bu alanlar organik tarýmýn yapýlabileceði alanlar.
Orta mesafeli koruma alanlarý ise, kýsa mesafe sýnýrýndan itibaren yatay olarak 1 km. lik alaný ifade ediyor. Bu alan içerisinde hiçbir sanayi ve toplu konut yerleþimine izin verilmemektedir. Bu alan içerisinde maden ve taþ ocaðý açýlmasýna, iþletilmesine, çöp dökülmesine, çöp imhasýna izin verilmiyor. Bu alanlarda suni gübre ve tarým ilacý kullanýlmadan tarým yapýlmasýna izin verilmiyor. Uzun mesafeli koruma alanlarý; maksimum su kotundan itibaren 2 km. den sonraki alanlar olup bu alan içme, kullanma su kaynaðýnýn tüm drenaj alanýný içine alýyor. Bu alanýn korunmasý için ilgili kuruluþlarca çevreyi kirletici sanayi kuruluþlarýna izin verilmiyor.
Protokol gereði DSÝ Genel Müdürlüðü; organik tarým yapýlmasýna uygun olan alanlarý belirleyerek Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý’na bildirmesi ve su, toprak kaynaklarý ile ilgili gerekli verileri temin etme, bu alanlarla ilgili topoðrafik haritalarý temin etme, Su Kirliliði Kontrol Yönetmeliði’ne göre depolama tesislerine ait koruma alanlarýnýn sýnýrlarýný belirleme, gerektiði durumlarda arazi ve büro çalýþmalarýnda iþbirliði, demonstrasyon çalýþmalarýna katký gibi görevleri bulunuyor.
Ýçme, kullanma amaçlý havzalarda kýsa ve orta mesafeli alanlarda halen suni gübre ve tarým ilacý kullanmadan tarým yapýlmasýna izin veriliyor. Bu alanlarda Kontrol ve Sertifikasyon Kuruluþlarýnýn denetiminde ve Organik Tarýmýn Esaslarý ve Uygulanmasýna Ýliþkin Yönetmelik çerçevesinde üretim yapýlmasý öngörülüyor.
Protokol gereði Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý; belirlenen alanlardaki çiftçilere yönelik, organik tarým konusunda, organizasyon, yayým, eðitim hizmetleri, organik tarým ile ilgili uzman yetiþtirilmesi, organik tarýmla ilgili örnekleme çalýþmalarýnýn yanýsýra, üretici, yatýrýmcý, kontrol ve sertifikasyon kuruluþlarý arasýnda iþbirliðini saðlayacak ve organik tarým ile ilgili denetim faaliyetlerini yürütecekler.
Bu protokol çerçevesinde yürütülecek çalýþmalarla, organik tarýmýn baraj havzalarýndaki yörelerde geliþmesinin saðlanmasý, tarýmsal üretim sistemimiz içinde karþýmýza çýkan sürdürülebilirlik sorununa çözüm bulunmasý, hem üreticinin hem tüketicinin memnun oalacaðý bir üretim sistemi hedefleniyor. Böylece farklý Bakanlýklar, kurumlar, üniversiteler ve sivil toplum örgütleri ile iþbirliði organik tarýmýn geliþmesine büyük katký saðlayacaktýr.
Baraj havzalarýnda organik (ekolojik) tarým
Ýçme, kullanma suyu temin eden baraj havzalarýnda organik tarýmsal üretim yapýlabilmesi için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlýðý ile Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý Tarýmsal Üretimi Geliþtirme Genel Müdürlüðü arasýnda imzalanan protokol ile 38 su havzasýnýn organik tarýma açýlmasý kararlaþtýrýldý. Protokol ile organik tarýmýn ülke genelinde yaygýnlaþtýrýlmasý ve tarýmsal üretimden kaynaklanan toprak ve su kaynaklarý kirliliðinin önlenmesini amaçlanýyor.
ORGANÝK (ekolojik/biyolojik) tarým, yöntemiyle topraðý, havayý, suyu koruyarak ona zarar vermeden sürdürülebilir üretimi saðlamak, biyoçeþitliliði korumak, kontrollü ve sertifikalý üretim metodu ile tüketiciye saðlýklý ürünler sunmak mümkün. Dünyada olduðu gibi ülkemizde de yeþil devrimin ardýndan yaklaþýk son 50 yýlda tarýmsal üretimde yoðun girdi kullanýldý, kimyasal gübrelerin kullanýmý desteklendi, marjinal alanlar tarýma açýldý, bunlarýn sonucunda doðal denge bozuldu, erozyon, çölleþme, iklim deðiþikliði ve biyolojik çeþitliliðin azalmasý gibi sorunlar artmýþtý. Bugün küresel sera gazlarý emisyonlarýnýn yaklaþýk yüzde 50’si tarýmsal faaliyetlerden kaynaklýyor. Sera gazý emisyonlarýnýn artmasý iklim deðiþikliðine neden olmaktadýr, tarýmýn doða koþullarýna baðlý bir üretim olmasýndan dolayý iklim deðiþikliklerinden en fazla olumsuz etkiyi yaþayacak sektör de tarýmdýr. Bunun yanýnda hammaddesini tarýmdan saðlayan sektörlerin de bu deðiþimden zarar görmesi kaçýnýlmazdýr. Sentetik girdilerin kullanýlmasýyla yapýlan tarýmsal faaliyetler tüm kuþ türlerinin yüzde 70’ini, tüm bitki türlerinin de yüzde 49’unu etkiliyor.
Dünyamýzda önemli bir sorun olan çölleþmenin nedenleri arasýnda; erozyon, tarýmda mekanizasyon, orman alanlarýnýn alzalmasý, fazla otlatma ve tarýmda kimyasal girdilerin bilinçsiz kullanýmýndan kaynaklanýyor.
Yoðun girdili tarýmda kullanýlan pestisitlerin ve hormonlarýn insan saðlýðý üzerindeki olumsuz etkileri tartýþýlýyor. Havadaki bir birim pestisit insana ulaþýncaya kadar yaklaþýk 1 milyon birime ulaþýyor. Yað dokusunda biriken pesitisit kalýntýlarý kanser, kan dolaþýmý sorunlarý, nörolojik bozukluklar da dahil olmak üzere bir çok hasatlýða sebep oluyor.
Organik gýda için FAO (BM Gýda ve Tarým Örgütü) / WHO (Uluslar arasý Saðlýk Örgütü) organik tarýmý; “biyolojik çeþitlilik, biyolojik döngüler ve topraðýn biyolojik etkinliði dahil olmak üzere, agro-ekosistemi teþvik eden ve zenginleþtiren bir üretim yöntemi” olarak tanýmlýyor. Organik tarým yöntemiyle birbirine baðlý olarak, toprak-yaþam, bitki-hayvan ve insan topluluklarýnýn saðlýðýný ve üretkenliðini optimize etmeyi amaçlýyor. Bu baðlamda, organik tarýmýn çevre ve insan saðlýðýna olumsuz etkileri ve ekonomiye saðladýðý katkýnýn bilinci ile ülke genelinde yürütülen organik tarýmýn geliþtirilmesi çalýþmalarýna Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlýðý ile Tarýmsal Üretimi Geliþtirme Genel Müdürlüðü arasýnda yapýlan protokol ile bir yenisi daha eklendi. Ýçme, kullanma suyu temin eden baraj havzalarýnda organik tarýmsal üretim yapýlabilmesi için imzalanan bu protokol ile organik tarýmýn ülke genelinde yaygýnlaþtýrýlmasý ve tarýmsal üretimden kaynaklanan toprak ve su kaynaklarý kirliliðinin önlenmesi amaçlanýyor.
Türkiye’de organik tarým için en uygun olan 38 su havzasýndan organik tarým yapýlmasý ve buralarýn organik tarýma açýlmasý yönünde, Devlet Su Ýþleri Genel Müdürlüðü yapýlan protokolün ilk aþamasý olarak altý ilde baraj havzalarýndaki koruma alanlarýnda organik tarým yapýlmasýna yönelik çalýþmalara baþladý. Böylece bir taraftan su havzalarýnda topraðý, havayý, suyu korumak mümkün olacak, bu havzalarda tarýmsal faaliyetler organik tarým yöntemiyle devam edecek, üretici geliri artacak, ekonomiye katký saðlanacak, ayný zamanda da tüketiciye saðlýklý ürünler sunulmuþ olacak.
Proje ile ilk aþamada Ankara, Çanakkale, Gümüþhane, Kütahya, Ýzmir, Konya illerinde seçilen baraj havzalarýnda organik tarým yapmak isteyen çiftçi sayýsý, üretim alaný ve ürün deseninin belirlenmesi çalýþmalarýna baþlandý.
Ýzmir-Tahtalý, Konya-Altýnapa ve Ankara-Kurtboðazý baraj havzalarýnda yapýlan çalýþmalarda organik tarým yapýlacak alanlar ve organik tarým yapmaya istekli çiftçiler belirlendi ve eðitim çalýþmalarý yapýldý. Diðer üç ilde ise arazi çalýþmalarý hazýrlanan çalýþma takvimi doðrultusunda Nisan 2004 sonuna kadar bitirilecek.
Ýçme, kullanma suyu havzalarýnda dört farklý koruma alaný bulunuyor.
Mutlak koruma alanlarý, Kýsa mesafeli koruma alanlarý, Orta mesafeli koruma alanlarý, Uzun mesafeli koruma alanlarý
Mutlak koruma alanlarý tanýmý; içme, kullanma suyu rezervuarlarýnýn meksimum su seviyelerinden itibaren 300 metre geniþlikteki alanlar için kullanýlýyor. Bu alan içersinde bulunan taþýnmazlar kamulaþtýrýlmakta ve bu alan içerisinde yapýlaþmaya izin verilmiyor. Ancak çevre düzeni plan ve amenajman planýna uyularak bu alan içerisinde gölden yararlanma, piknik, yüzme, balýk tutuma ve avlanma ihtiyaçlarý için cepler teþkil edilebiliyor.
Kýsa mesafeli koruma alaný; mutlak koruma alaný olan 300 metre ile 1 km. arasýndaki alaný içerisine alýyor. Bu alan içinde turizm, iskan, sanayi yerleþmeleri, çöp, moloz birikintileri, harfiyat ve su yakýt depolarýna izin verilmiyor.
Bu alanýn rekreasyon amacý ile kullanýlmasýna yönelik kamu yararlý günübirlik turizm ihtiyacýna cevap verecek, sökülüp takýlabilir elemanlardan oluþan geçici yapý niteliðindeki tek katlý yapýlara ilgili makamýn onayý ile izin verilebilmektedir. Suni gübre ve insektisit kullanmama þartý ile belirli bölgelerde tarýma izin verilmiyor. Bunun yanýnda erozyonu artýrma ihtimali olan hiçbir iþleme izin verilmiyor ayný zamanda bu alanlar organik tarýmýn yapýlabileceði alanlar.
Orta mesafeli koruma alanlarý ise, kýsa mesafe sýnýrýndan itibaren yatay olarak 1 km. lik alaný ifade ediyor. Bu alan içerisinde hiçbir sanayi ve toplu konut yerleþimine izin verilmemektedir. Bu alan içerisinde maden ve taþ ocaðý açýlmasýna, iþletilmesine, çöp dökülmesine, çöp imhasýna izin verilmiyor. Bu alanlarda suni gübre ve tarým ilacý kullanýlmadan tarým yapýlmasýna izin verilmiyor. Uzun mesafeli koruma alanlarý; maksimum su kotundan itibaren 2 km. den sonraki alanlar olup bu alan içme, kullanma su kaynaðýnýn tüm drenaj alanýný içine alýyor. Bu alanýn korunmasý için ilgili kuruluþlarca çevreyi kirletici sanayi kuruluþlarýna izin verilmiyor.
Protokol gereði DSÝ Genel Müdürlüðü; organik tarým yapýlmasýna uygun olan alanlarý belirleyerek Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý’na bildirmesi ve su, toprak kaynaklarý ile ilgili gerekli verileri temin etme, bu alanlarla ilgili topoðrafik haritalarý temin etme, Su Kirliliði Kontrol Yönetmeliði’ne göre depolama tesislerine ait koruma alanlarýnýn sýnýrlarýný belirleme, gerektiði durumlarda arazi ve büro çalýþmalarýnda iþbirliði, demonstrasyon çalýþmalarýna katký gibi görevleri bulunuyor.
Ýçme, kullanma amaçlý havzalarda kýsa ve orta mesafeli alanlarda halen suni gübre ve tarým ilacý kullanmadan tarým yapýlmasýna izin veriliyor. Bu alanlarda Kontrol ve Sertifikasyon Kuruluþlarýnýn denetiminde ve Organik Tarýmýn Esaslarý ve Uygulanmasýna Ýliþkin Yönetmelik çerçevesinde üretim yapýlmasý öngörülüyor.
Protokol gereði Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý; belirlenen alanlardaki çiftçilere yönelik, organik tarým konusunda, organizasyon, yayým, eðitim hizmetleri, organik tarým ile ilgili uzman yetiþtirilmesi, organik tarýmla ilgili örnekleme çalýþmalarýnýn yanýsýra, üretici, yatýrýmcý, kontrol ve sertifikasyon kuruluþlarý arasýnda iþbirliðini saðlayacak ve organik tarým ile ilgili denetim faaliyetlerini yürütecekler.
Bu protokol çerçevesinde yürütülecek çalýþmalarla, organik tarýmýn baraj havzalarýndaki yörelerde geliþmesinin saðlanmasý, tarýmsal üretim sistemimiz içinde karþýmýza çýkan sürdürülebilirlik sorununa çözüm bulunmasý, hem üreticinin hem tüketicinin memnun oalacaðý bir üretim sistemi hedefleniyor. Böylece farklý Bakanlýklar, kurumlar, üniversiteler ve sivil toplum örgütleri ile iþbirliði organik tarýmýn geliþmesine büyük katký saðlayacaktýr.
Comment