Tweet
Karpuz yetiþtirmek için en uygun topraklar akarsu kenarlarýndaki milli topraklarla, su tutma kapasitesi yüksek kumlu-týnlý veya týnlý-kumlu topraklardýr. Yetiþtirme dönemi kýsa olan yerlerde ve erkencilik düþünüldüðünde hafif kumlu topraklarda yetiþtiricilik yapýlmalýdýr. Kökleri narin olduðu için aðýr topraklar tercih edilmez. Bu nedenle toprak derinliðinin fazla olmasý ve taban suyunun 1 m civarýnda bulunmasý karpuz için idealdir. Karpuz yetiþtiriciliði yapýlacak topraklarýn pH'ý 5-6.5 arasýnda olmasý tercih edilir. Hafif bünyeli kumlu topraklara iyi yanmýþ çiftlik gübresi ve diðer besin elementleri ilave edilerek yetiþtiricilik yapýlmalýdýr.Toprak birkaç defa derince iþlenir, son iþlemeden önce yanmýþ çiftlik gübresi ile mutlaka gübrelenmelidir. Kumlu topraklara verilecek miktar 5-6 ton/da, týnlý-killi topraklara 3-4 ton/da arasýnda miktarlarda kullanýlmalýdýr. Daha sonra toprak tesviyesi yapýlmalýdýr.
FÝDE YETÝÞTÝRÝCÝLÝÐÝ ve DÝKÝM
Karpuz yetiþtiriciliði, alçak tüneller altýnda fide elde etme ve don tehlikesi geçtikten sonra esas yerlerine topraklý olarak þaþýrtmak suretiyle gerçekleþtirilir. Kullanýlacak olan harç çiftlik gübresi, kum ve toprak karýþýmýndan elde edilmelidir. Harç hazýrlýðýnda kullanýlan maddeler, karýþtýrýlmadan evvel gerekiyorsa 1-1,5 cm.lik eleklerden geçirilmelidir. Harç hazýrlýðýnda orman topraðý kullanýlýyor ise geniþ yapraklý orman aðaçlarýnýn altýndaki topraklar olmalýdýr. Eðer orman topraðý kullanýlacak ise; 22 teneke yanmýþ, elenmiþ büyükbaþ çiftlik gübresi, 23 teneke orman topraðý ve 5 teneke ince sýva kumu Bahçe topraðý kullanýlacak ise; 30 teneke iyi yanmýþ, elenmiþ büyükbaþ çiftlik gübresi, 15 teneke bahçe topraðý ve 5 teneke ince sýva kumu kullanýlmalýdýr. Bu seçeneklerden her ikisine de her 50 teneke için 2 kg triple süper fosfat, 2 kg potasyum sülfat ilave edilir. Hastalýk ve zararlýlar için 50 teneke harca 25-30'ar gr Dikotan M22 ve Endosülfan 35 WP karýþtýrýlmalýdýr.
Tohum ekim tarihi yaklaþýk olarak Erbaa Ýlçesi þartlarýnda mart sonu-nisan baþý, Turhal Ýlçesi þartlarýnda 10-15 nisan olmaktadýr. Ekim 12x15 cm veya 15x15 cm ebadýnda plastik torbalara yapýlýr. Fazla suyu tahliye etmek için torbalarýn alt uçlarý ve orta kýsmý 1 cm.den makaslanýr. Her torbaya 1 adet tohum býrakýlýr ve üzerine 1 cm.lik kapaklýk harç atýlarak elle hafif bastýrýlýr. Ekimden sonra süzgeçli kovayla hemen sulanýp üzeri örtülür. Fideler yüzeye çýktýðýnda örtü hemen kaldýrýlmalýdýr. Alçak tünel altýndaki fidelerin zarar görmemesi için fazla güneþli havalarda gölgelenmesi gerekmektedir. Havalandýrmaya dikkat edilmeli ve hiçbir zaman hava cereyanýnda býrakýlmamalýdýr. Fide torbalarýnýn yüzeyi zaman zaman kurþun kalem biçimindeki bir çöple hafifçe karýþtýrýlmalýdýr. Fideler 5-6 yapraklý, yaklaþýk 20 cm boy ve kurþun kalem kalýnlýðýnda gövdeye ulaþtýklarýnda dikime hazýr olurlar. Dikimden yaklaþýk 1,5-2 ay önce fosforun tamamý (55-60 kg/da T.S.P.), potasyumun yarýsý (60-65 kg potasyum sülfat) sürüm derinliðine verilmelidir. Geriye kalan potasýn yarýsý ile azotun tamamý dikimden sonra çapa ve suyla birlikte 4'de, 5'e bölünerek verilmelidir. Dikim büyüklüðüne gelen fideler 150 cm sýra arasý ve 75 cm sýra üzeri mesafelerle dikilirler. Dikilen fidelere çanak yapýlarak her fideye yaklaþýk 2 litre cansuyu verilir. Topraðýn çatlamamasý için üzerine hafifçe kuru toprak çekilir.
BAKIM
Dikimden 8-10 gün sonra kaymak tabakasýný kýrarak yabancý otlar için hafif bir çapa yapýlýr. Toplam 3-4 çapa yapýlýr. Ýkinci çapa esnasýnda bitki kök boðazýnýn ve meyvelerin suya temas etmemesi için boðaz doldurma iþlemi yapýlýr. Ýlk su toprak ve havanýn yaðýþ durumuna göre deðiþmekle birlikte ilk meyveler 2-3 cm çaplandýðýnda verilir. Þartlara göre 10-15 günde bir aþýrý olmamak suretiyle sulama yapýlýr. Fazla su hasat sonrasý dayaným süresini ve tadýný azaltýlýr. Bu yüzden yetiþtiriciler fazla sudan kaçýnmalýdýr. Karpuz meyvelerinin irileþmesi döneminde toprakta yeterli suyun bulunmasýný, hasada doðru ise azalmasýný ister. Düzenli bir sulama yapýlmazsa bitkilerde geliþme olumsuz yönde etkilenir. Düzensiz sulama meyvelerin olgunlaþtýðý dönemde olursa meyvelerde çatlamaya neden olur.
HASTALIKLAR
Karpuzlarda görülen önemli hastalýklar antraknoz, külleme, mildiyö, solgunluk ve virüs hastalýklarýdýr. Bu hastalýklara karþý (virüs etmenleri hariç) fide döneminde 8-10 günde bir koruyucu ilaçlama yapýlmalýdýr. Karpuzlarda en çok görülen zararlýlar kýrmýzý örümcekler, yaprak bitleri ve karpuz telli böceðidir. Bunlara karþý da insektisit ve akarisitler kullanýlmalýdýr. Bu hastalýk ve zararlýlara karþý kullanýlacak ilaç tavsiyesi için bölgesel tarým teþkilatlarýna baþvurulmalýdýr.
HASAT ve DEPOLAMA
Karpuzlarda olgunluk, meyveler ve meyve saplarý üzerinde meydana gelen bazý belirtilerle kolayca anlaþýlýr. Tohum ekiminden 80-120 gün sonra meyveler hasat olgunluðuna gelir. Olgunluk kriterleri þu þekilde sýralanabilir:
Olgun karpuzlar -kavunlarýn aksine- olgunluðun ileri dönemlerinde hafiflerler.
Meyve kabuðu üzerindeki mum tabakasý matlýðýný kaybeder ve meyve parlak bir hal alýr.
Meyve kabuðu týrnakla kolayca sýyrýlýr.
Karpuz saplarý üzerinde bulunan kulakçýk kurur.
Karpuzu dalýna baðlayan tüylü saplarý kurur.
Karpuz üzerine parmakla sertçe vurulduðunda kendine has dolgun ve tok bir ses çýkarýr.
Avuçlar arasýna alýnan karpuz kulaðýn yanýnda sýkýldýðýnda içerden bir çýtýrdama sesi gelir.
Yukarýda açýklanan belirtiler varsa karpuz olgunlaþmýþ ve hasada uygun hale gelmiþ demektir. Hasatta gecikme olursa meyvelerin içi boþalýr, yenen kýsmý yumuþar. 3-5 toplamada hasad tamamlanmalýdýr. Hasattan sonra muhafaza süresi uzadýkça önce koflaþma, sulanma, daha sonra bozulma ve kokuþma meydana gelir. Bazý karpuz çeþitlerinin meyveleri +4ºC ve %60-70 nem sunan soðuk hava depolarýnda 3-4 aya kadar muhafaza edilebilirler.
Comment