Değişik Koşullarda, Sürelerde ve Düzeylerdeki Sıcaklık Uygulamalarının Domates Tohum

[selsarac]

Değişik Koşullarda, Sürelerde ve Düzeylerdeki Sıcaklık Uygulamalarının Domates Tohumlarının Çimlenme Yeteneği Üzerine
Etkileri

BAHCESEL.NET AÇIKLAMA: Aşağıdaki metin konu araştırması yapanların arama motorlarından bu yayına ulaşabilmeleri amacıyla yayınlanmaktadır. Tarama işlemi dosyaya ulaşmak amacıyla olduğu için tarama hataları düzenlenmemiştir. Bu dosya üzerinde çalışarak sitemize düzgün bir metin ulaştıran üyelerimizin versiyonlarını memnuniyetle yükleyebiliriz.

BU KİTAP PROF.DR. ATİLA GÜNAY HOCAMIZIN SİTEMİZE ÖZEL İZNİ İLE YAYINLANMAKTADIR. BAŞKA SİTELERDE VEYA ORTAMLARDA YAYINLANMASI HOCAMIZIN İZNİNE TABİ OLACAĞINDAN KENDİSİ İLE GÖRÜŞÜLMESİ GEREKMEKTEDİR.

DOSYANIN ORİJİNAL TARANMIŞ HALİNE:http://www.bahcesel.net/doc/domates-tohumlarinincimlenme.pdf linkinden ulaşabilirsiniz.


Prof. Dr. Atilla Günay
A. Ü. Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü


Doç, Dr. M. Sabahattin Tamer
A. Ü. Ziraat Fakültesi
Bahçe Bitkileri Bölümü




îsmet Ali Şahin
Tohumluk Kontrol ve Sertifikasyon Enstitüsü Müdürlüğü


Asis Dr. Kazım Abak
A. Ü. Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü


ANKARA 19 8 2
ÖZET
' Bu çalışmada kuru ortamda ve su içinde 45 dakika, L 5 saat, 3 saat, 6 saat 12 saat, 24 saat ve 48 saat süre ile 40, 50, 60, 70, 80°C sıcaklıklarda tutulan domates tohumlarının çimlenme yetenekleri incelenerek sıcaklığın çimlen¬me gücü üzerine etkileri araştırılmıştır;
Araştırma bulguları, kuru koşullarda 80°C 'ye kadar olan sıcaklıklarda 48 saate ulaşan uygulamaların domates tohum-larında çimlenme yeteneğini önemli ölçüde etkilemediğini göstermiştir. Buna karşılık ortamda su bulunması halinde sıcaklık uygulamaları çimlenme gücünü değiştirmiş, olum¬suz yöndeki etki uygulama süresine de bağımlı olarak alçak sıcaklık derecelerinde başlamıştır.
GİRİŞ


Domates tohumları alınmaları sırasında veya kullanılmalarından önce hazırlanmaları esnasında bazı nedenlerle sıcak¬lık etmeniyle karşı karşıya kalabilmektedir. Tohumluk üretimi amacıyla yetiştirilen domateslerin yan ürün <&arak " şırasından da yararlanılmaktadır. Bazı işletmelerde şıra randımanını arttırmak ve enzimleri inaktif hale getirmek amacıyla, parçalanan domateslerIsıtılmakta ve 80 - 90°C ulaşan JSitma sırasında tohumlar.da sıcaklığa maruz kalmaktadırlar.
Bunun dışında, son yıllarda tarla tarımı biçiminde yetiştirilen sebze türlerinin efominde kolaylık sağlaması nedeniyle kullanma alanı genişleyen kaplanmış tohumların (pelet tohum) hazırlanmasında da tohumlar zorunlu olarak sıcaklıkla karşılaşmaktadırlar. Tohumu çe vreleyen kaplama Raddesinin tohuma yapışabilmesi-ve kısa sürede kuruyabilmesi için ka¬zanın ısıtılması gerekmekte, buna bağlı olarak kazan içer¬sindeki tohumlar da kaplama işlemi süresince 30-50°C 'ye çıkan sıcaklıkta kalmaktadırlar, .
Tohumlukların sıcaklıkla uygulanması bazı hastalıklara kar¬şı savaş amacıyla da yapılmaktadır» Ö rneğin, Corynebacte- rium michiganense (Erwin F. Smith)^ Jensen (domates bakteriyel solgunluğu) hastalığına karşı savaş için tohumların 25-60 dakika süreyle sıcaklığı 50-54°C arasında sabit tutu¬lan suya bandırılması, daha sonra kurutularak ekilmesi öğütlenmektedir (3). Termoterapi adıyla anılan bu uygulama daha çok, kimyasal savaşın günümüzde fazla etkili olmadığı virüslere karşı etkin savaş yöntemi olarak belirmektedir. Domateslerde de özellikle TMV gibi tohumla taşınan virüs hastalıklarının elemine edilmesinde sıcaklık ^gulamalarına başvurulmaktadır. Laterrot ve Pecaut (4) uygulama görme¬miş tohumların kullanılmasıyla yetiştirilen domateslerde Çeşitlere göre % 1. 6 ile f 7. 4 arasında TMV belirtisi gös-teren bitki saptandığını, aynı örneklerden alınan ve 80°Ç sıcaklıkta 24 saat kuru ortamda bırakılan tohumların kulla¬nılmasıyla yetiştirilen bitkilerde ise hiç TMV simptomu
t
közlenmediğini bildirmektedirler. Çalışmada, sıcakllk uygulamasının tohumların çimlenme oranında yüzde 0na vaklaşan bir düşme yarattığı belirtilmektedir. Aynı konu. va değinen HEDDB (2)<de bu düzeydeki sıcaklık uygula^ larımn çimlenmeyi duyarlı biçimde etkilediğini ileri sür. mektedir.
Bu çalışmamızın amacı kuru ortamda ve su içinde 40 - 80°C arasındaki sıcaklıkların değişik sürelerde uygulanmasının domates tohumlarının çimlenme gücü üzerine etkisini araştırmak, çimlenme üzerine olan olumsuz etkinin sınırlarını belirlemektir.
MATERYAL ve METOT
Araştırma 1979 yılında Tohumluk Kontrol ve Sertifikas- yon Enstitüsü M üdürlüğü laboratuvarlarında yapılmış, bitkisel materyal olarak sanayi tipi yer domates çeşidi Napoli VF tohumları kullanılmıştır. 1978 yılı ürünü olan tohumlar BETA Ziraat ve Ticaret A. Ş. »den sağlanmış, yapılan çimlendirme denemelerinde tohumların çimlen¬me gücü % 91. 0 olarak saptanm ıştır.
Temizlenen ve sayılan tohumlar 5 cm çapında ve 4 cm yüksekliğindeki silindirik cam kaplar içerisine yerleştiril*, mişicrdir. Sıcaklığın kuru koşullardaki ve su varlığındaki etkisini inceleyebilmek için kapların yarısı uygulama sıcak¬lığındaki su ile doldurulmuş diğer yarısı ise boş bırakılmış tır. Cam kaplar daha önceden sıcaklığı 40 - 50 - 60 - 70 ve 80°C'ye ayarlanmış etüvlere yerleştirilmişlerdir. 45 dakika, 1,5 saat. 3 saat, 6 saat, 12 saat, 24 saat ve 48 sa¬at bu koşullarda bırakılan örnekler daha sonra etüvlerden alınmışlar ve oda sıcaklığında soğutulup ku r utulmuş lar- Bu amaÇİa 24 saat oda sıcaklığında bekletilen tohum- indirme denemelerine alınmıştır.
AİTociT dxenemelerİ ISTA (International Seed Testing **
Assocıatıon) kurallarına göre, petri kaplarında ve n«n»»
filtre-kağıtları arasında yapılmıştır. Hazırlanan petri kapla* rı sıcaklığı ve ışıklandırması ayarlanabilir iklim-dol abına yerleştirilmiştir,, Çimlendirme süresi boyunca dolap^günde 16 saat ışıklandırılmış ; sıcaklıîc; ışıklanma süresince' 3G°Ct karanlıkta geçen süre ise 20°C'de tutulmuştur^
Denemeler faktöriyel tesadüf parselleri deney düzenine gö¬re dörTtekrarlanıalı olarak kurulmuştur^Deneysel birim olarak alınan herber peTîTİcabına 100 tohum yerleştirilmiş,
her kombinasyon için 400 tohum kullanılmıştır.
Sayımlar beşinci ve öndürdüncü günlerde yapılmıştır. Birin¬ci sayım sırasında çimlenme ortamı kontrol edilerek kuru¬maya başlayan kaplar nemlendirilmiş tir. İki sayımdan elde edilen değerler-toplanarak çimlenme orarifarı % olarak bu-lunmuştur.

[selsarac]

ARAŞTIRMA BULGULARI
Değişik biçimde, sürede ve düzeyde sıcaklıkla uygulatnmış domates tohumlarında öndördüncü gün sonunda saptanan çimlenme oranları Çizelge l'de özetlenmiştir. Uygulama-ların bir bölümünde hiç bir petri kabında çimlenme olma-dığı için deneme bir bütün halinde istatistik analize alına-mamış, su içinde ve kurudaki uygulamalar ayrı ayrı de-ğerlendirilmişlerdir.
Kuru ortamda uygulama
Denemelerde yer alan 80°C'ye kadar sıcaklık düzeylerinde tohumların 48 saate dek bırakılmaları çimlenme gücü üzeri¬ne etkili olmamış, ne sıcaklık düzeylerine de uygulama sü¬resi çimlenme oranını değiştirmemiştir. Çizelge l'deki de¬ğerlerin incelenmesiyle aynı durum açık olarak görülmekte¬dir.
Sulu ortarajlgulama.
Kuru ortamdaki etkisizliğm^ka? şılık, tohumların su içinde bulunması durumunda sıcaklık süresi ve düzey, leri etkilesmeli olarak çimlenme yeteneğini değiştir¬miştir. Sıcaklıklardan 70°C ve SiTC uygulamalarında
parsellerin çoğunluğunda hiç çimlenme olmadığı İç4n r
bu iki Uygulama değerlendirme dip bırakılmıştır.
Zaten bu.iki uygulamanın diğerlerinden olan farkı, ana¬liz yapmaksızın da görülmektedir. 40, 50 ve 60°C uygu¬lamalarını kapsayan istatistik analiz sonuçları hem sıcak¬Lık düzeyinin^ hem uygulama süresinin etkilerinin % 1 eşi¬ğine göre önemli olduğunu göstermiştir. İnteraksiyonun 1 önemli çıkması nedeniyle her sıcaklık derecesindeki uygulama süreleri ayrı ayrı incelenmiş ve kar s 113* ş tır ılm ı*s
tır.
40°C sıcaklıkta ve su içinde tutulan tohumlarda uygulama süresinin yarattığı çimlenme gücü değişimleri % 5 hat^ sınırları içinde önemli bulunmuştur. T ohumlar.ın bu 3icak-" lıkta 45 dakika, 1, 5 saat, 3 saat ve 6 saat tutulmaları çim- ' lenme oranını etkilememiş, 12 saat ve 24 saat uygulama¬ları çimlenme oranını yükseltmiş, sürenin 48 saate çık¬ması ise çimlenmeyi olumsuz yönde etkilemiştir^, -
â>
50°C Uygulamasında, sıcaklıkta bırakma süresinin etkisi % 1 hata sınırlarında önemli çıkmıştır. Uygulama süre¬sinin artışı ile orantılı olarak ç'mienme gücünde azalma¬lar başlamış ve öç^llikle 24 saat ve 48 saat uygulamala¬rında çimlenmedeki azalma Önemli boyutlara ulaşmıştır»
Aynı biçimde 60°C'de su içinde sıcaklıkla karşı karşıya —-¬bırakılan tohumlarda da uygulama süresi çimlere nü değiştirmiştir. Sıcaklığın bu olum suz etkisi 24 saa - ten itibaren başlamıştır.
Bir gün boyunca 60°C su içinde bırakılan tohumların Ç^ lenme gücü % 14. 3«e düşmüş, iki gün süre ile benZ^enrrıe çimde uygulanan tohumlarda 14 gün sonunda hiç Çırn


TARTIŞMA ve SONUÇ
Değişik biçimlerde ve sürelerde uygulanan farklı sıcaklık düzeylerinin, domates tohumlarının çimlenme gücü üzeri¬ne etkisini incelemek amacıyla yapılan bu araştırmada, uygulamaların çimlenmeyi farklı biçimde etkiledikleri gözlenmiştir. Uygulamalarının yapıldığı ortamın kuru olu¬şu veya tohumların su içinde bulunuşu ile sıcaklığın etkin¬liği değişmiştir.
Kuru koşullarda 80°C'de iki gün süre ile tutulan tohumların çimlenme gücünde hiçbir değişme olmamıştır. Bu durum Laterrot ve Pecaut (4)'nun sonuçları ile uyum sağlamamak¬tadır. Ancak anılan çalışma ile bâğim araştırmamızda kul¬lanılan çeşitlerin değişik oluşu sıcaklığa karşı dayanım ko¬nusunda çeşitlerarası bir farklılığın olabileceğini akla getir¬mektedir*
Uygulamalar sırasında tohumların su içinde bulunmaları sıcaklığın etkisini arttırmıştır. Sıcaklığın çimlenme oranını yükseltici etkisi yalnızca 40°C'de ve 12 - 24 saat sürelerde gözlenmiştir. Bu durum anılan uygulamaların, tohumda en aza inmiş olan yaşamsal olayları uyaracak yoğun metabo- lik aktiviteye geçişi sağladığını göstermektedir.
- 5 -
Anılan kritik uygulamalardan başlıyarak, sıcaklığa yada sürenin artışı ile çimlenme gücü olumsuz yönde etkilenmiştir. Çimlenme azalması, su varlığında 40°C için 48 saatte, 50°C ve 60°C için 24 saatte 70Oc ve 80°C için ise 4 5 dakika'da başlamıştır. Sıcaklığm çimlenmeye olan olumsuz etki s1, ve bu etkinin su varlı¬ğında artışı Come (l) ve Touzard (5)'m bulgu ve bildi- rişleriyle uyum halindedir. Come (l). Kuru tohumlarda yüksek sıcaklıklara karşı olan dayanımının su varlığında hemen ortadan kalkışını, başlayan çimlenme ile artan
O2 gereksiniminin giderilememesine bağlamaktadır;
Sıcaklığın yükselmesi ile 02'nin sudaki eriyebilirliği • azalmakta, ayrıca 02'nin tohum kabuğundaki fenolfk bileşiklerce fikse edilmesi artmakta, bunların sonucun¬da oksijenin embriyoya ulaşması güçleşmektedir*-.- < •
60°C'de 24 saat ve 70°C'de 45 dakika bırakılan tohumla¬rın bir bölümü çimlenirken (sırasıyla % 14. 3 ve % 3 3. 3) diğer bir bölümü çimlenememiştir. Bu kombinasyonlarda tohumların bir bölümünün dayanıklı diğerlerinin dayanık-sız olduğu görülmektedir. Dayanıklılığın tohumların morfo¬lojik ve fizyolojik yapılarındanmı, yoksa genotipik yapıla¬rından mı kaynaklandığının araştırılması yönündeki çalış¬malarımız sürdürülmektedir.
SUMMARY
This experim ent fttas carried out to Aetermine the effects of different temperature and.hot water treatments at 40, 50, 60, 70 and 80°C for 45 minutes, 1. 5, 3, 6, , 12 and 48 hrs on the germination rates of tomatoe seeds.
The data showed that ali temperature treatments for 48 hrs did not effeet the germination ability, significantly. But, hot-v/ater-treatments had the negative eefects on the germination starting at lov.er temperatmes that is also depended on the duration of the treatments.
REFERANSLAR
et de la tempe-
—es. inp. Gauthicr VİHa**.s- Haris 27 - 44, 1975.
2 Hedde L.Les nouvelles varietes de tomute resistantes 2' ^ 'au virüs de la mosaique du tabac. Pepımerısfes, Horticulteurs, Maraichers, 151 57 - i>9, IV/4.
3. Karaca, İ. Sistematik bitki hastalıkları. Ciit I. Bakte-
riyel hastalıklar. Ege üniv. Ziraat Fak, Yayın¬ları No : 124, 210 S, 1966.
4. Laterrot, H. et P. Pecaut, Incidence du traitement
thermique des semences de sur la
transmission du virüs de la mosaique du tabac. Btude de Virologie, Ann. Epiphyties, 19, n° hors-serie, 159 - 164, 1968.
semences TJ r- ' e"nınation des
mences. imp. Cauthier-Villa o • 157 - 170, 1975 vııiars Paris