Tweet
Kabak(bal kabagı)
Kabak
Tohumları-çiçekleri ve meyveleri yiyecek olarak kullanılabilir. Meyveleri olgunlaşmadan kullanılan türleri olduğu gibi; olgunlaştıktan sonra kutlanılan türleri de vardır. Bunlardan yemek, reçel, şekerleme yapılabilir~ bazı türlerinden süs eşyaları ve ev işlerinde kullanılan lifler elde edilir.
ÇOK FARKLI TIPLERİ VAR
Çok yakından tanıdığımız yemeklik kabakların bulunduğu grup örnekleri Ülkemize 17. asırda girmiştir. Fakat öyle yayılmış ve öyle iyi adaptasyon göstermiştir ki, zaman içinde çok farklı tipler oluşmuştur. Bu nedenle yurdumuz bu kabakların ikinci derecede anayurdu olarak kabul edilmektedir. .
YAZLIK VE KIŞLİK TİPLER
Kabak, yazlık ve kışlık olarak 'yurdumuzun her tarafında yetiştirilir. Fakat gruplara bağımlı olarak bölgeler arasında farklılıklar vardır.
-Yazlık kabakların en fazla yetiştirildiği bölgeler sırasıyla Akdeniz, Ege ve Marmara;
-Kışlık kabakların ise yine sırasıyla Marmara, Ortakuzey ve Karadeniz'dir.
SAKIZ KABAKLARI
Farklı kabak gruplarının iklim istekleri de farklıdır. Meyveleri olgunlaşmadan kullanılan Sakız kabakları grubu, diğerlerine kıyasla daha kısa büyüme sezonuna gereksinim duyar ve düşük sıcaklıklara diğerlerine kıyasla daha iyi dayânırlar. Şekli, büyüklüğü, rengi, et sertliği ve bitki formu değişik yüzlerce çeşidi vardır.
Şekil 14. Farklı Kabak çeşitlerinin görünümü.
UYGUN ÇEŞIT SEÇIMI
Başarılı yetiştiricilik uygun varyete seçimi ile başlar. Bu çeşitlerin yetiştiriciliğinin yapılacağı bölgeye uyum göstermesi de önemlidir. Zira kabaklar gün uzunluğuna, güneşlenme süresi ve şiddetine hassasiyet gösterirler. Bir bölgede çok verimli olan bir çeşidin diğer bölgede aynı derecede verimli olmaması çok büyük bir ihtimaldir.
ZENGİN YAPILI TOPRAK ISTER
Tüm kabaklar iyi drenaj kapasitesi olan zengin toprakları severler. Fakir topraklar bu güçlü bitkilere yetecek besini vermezler. O nedenle çok zengin bir temel gübrelemeye gereksinim duyarlar. Temel gübrelemede toprağın besin kapasitesi yanında, bir önceki bitkinin cinside etkin rol oynar. Bu faktörlere bağımlı olarak dekara 25-50 kg amonyum sülfat 15-40 kg trlple süper fosfat; 15-45 kg potasyum sülfat tarla hazırlığı sırasında serpme olarak toprağa verilip, karıştırılır.
BİTKİ MESAFELERİ NE OLSUN?
Tarlanın iyice hazırlanması ve karıkların açılmasından sonra ekim-dikim işlemlerine geçilir. Oturak (kolsuz) çeşitlerin 90-100x70-60 cm aralıklarla dikilmesi yeterli iken, kollu varyeteler bunun iki misli aralık-mesafeye gereksinim duyarlar.
YILBOYU ÜRETİM YAPABİLİRİZ
Yazlık kabaklar, uygun iklime sahip olan yerlerde, sadece tarlada yılda en az 2 kez yetiştirilebilir. Örtü altında yetiştirilebilme şansının kullanıldığı yerlerde ise yıl boyu yetiştiricilik mümkündür.
ÖNCE TÜNEL ALTINDA SONRA AÇIKTA
Örtü altı + açık tarla kombinasyonunun kullanılması da yılda birkaç kez üretimi mümkün kılar. Örtü malzemesi olarak saydam polietilen (Naylon) kullanılır. Polietilen örtüler son donlar geçtikten sonra kaldırılır. Sonbahar de ise bunun tersi yapılır.
DON TEHLIKESI GEÇSIN
Tarlaya direk tohum ekimi veya fide dikimi don tehlikesinin geçişinden sonra olmalıdır. Kabaklar özellikle fide devresinde dona karşı hassastırlar. Şaşırtmadan veya çimlenmeden sonra her ocakta 2 bitki bırakılır. Tek bitki büyük meyve verir. Verim düşer ve olgunluğu
gecikir.
GENIŞ YAPRAK ÇOK SU TÜKETİR
Genç fidelerin çok suya ihtiyacı yoktur, genelde bu devrede hafif sulamalar yeterli olur. Fakat büyüyüp meyveye yattıktan sonra su ihtiyacı hızla artar. Yazlık kabaklarda haftada en az iki kez sulama tavsiye edilir.
FAZLA AZOT ZARARLIDIR
Kabakların genelde azotla yapılacak tepe gübrelemesine ihtiyaçları vardır. Genelde şaşırtmadan 1 ay sonra bitkilere azotlu g~bre verilebilir ve 15-20 gün sonra bu tekrarlanır. Çok fazla azot vermekten kaçınmak gerekir. Zira fazla azot meyveye yatımı geciktirir, yumuşak, çabuk zedelenen ve dayanmayan meyvelerin oluşumuna sebep olur.
VERİM ARTIŞI IÇİN YİNE ARI
Kabak tamimiyle yabancı döllemeli bir bitkidir. Bitkilerin verime yatması, çiçek ve meyve dökümlerinin olmaması, kötü şekilli meyvelerin oluşmaması için yeterli sayıda çiçek tozunun dişi çiçek üzerine taşınması gerekir. Bu iş mutlaka böcekler ve arılar vasıtasıyla gerçekleşir. Bu nedenle kabak tarlalarına arı kovanı yerleştirilir. 5 dekar tarla için 1-2 arı kovanı yeterlidir. Özellikle son senelerde geliştirilen kabak çeşitlerinde erkek (baba-polen verici) çiçek çok azdır. Bu çeşitlerin kullanıldığı yerlerde tarlanın baba bitkilerle takviye edilmesi gerekir. Bunun için 4 sıra ana 1 sıra baba bitki sistemiyle yapılan dikimler iyi sonuç verirler.
GÜNAŞIRI HASAT
Yazlık kabaklar; meyveler olgunlaşmadan, gün aşırı hasat edilirler. Hatta küçük meyvelerin tercih edildiği yörelerde hergün hasat yapmakta mümkündür. Hasat ne kadar sık yapılırsa bitki o kadar uzun ömürlü olur. Üzerinde olgun meyve bırakılan bitkiler, daha fazla meyve tutmazlar.
KIŞLIK KABAK OLGUNLAŞMALI
Kışlık kabaklar meyveler tam olgunlaştıktan sonra hasat edilmelidir. Hasat sırasında meyve üzerinde sapların bırakılmasına dikkat etmek gerekir.
TAZE KABAK 2 HAFTA DEPOLANABİLİR
Meyvelerin uzun süre depolanması için hasattan sonra bazı işlemlerin yapılması gerekir;
-Hasattan hemen sonra meyveler %80 oransal nemi ve 26-29 derece sıcaklığı olan bir ortamda yaklaşık 2 hafta bekletilir.
-Daha sonra 7-12 derece sıcaklığı olan, oransal nemi düşük, iyi havalanabilen bir ortamda, birbirine değmeden ,yerleştirilmelidir.
KIŞLIK KABAK UZUN SÜRELİ DEPOLANIR
Saklama süreleri çeşitlere bağlı olarak 3-6 ay arasında değişir
Kabak
Tohumları-çiçekleri ve meyveleri yiyecek olarak kullanılabilir. Meyveleri olgunlaşmadan kullanılan türleri olduğu gibi; olgunlaştıktan sonra kutlanılan türleri de vardır. Bunlardan yemek, reçel, şekerleme yapılabilir~ bazı türlerinden süs eşyaları ve ev işlerinde kullanılan lifler elde edilir.
ÇOK FARKLI TIPLERİ VAR
Çok yakından tanıdığımız yemeklik kabakların bulunduğu grup örnekleri Ülkemize 17. asırda girmiştir. Fakat öyle yayılmış ve öyle iyi adaptasyon göstermiştir ki, zaman içinde çok farklı tipler oluşmuştur. Bu nedenle yurdumuz bu kabakların ikinci derecede anayurdu olarak kabul edilmektedir. .
YAZLIK VE KIŞLİK TİPLER
Kabak, yazlık ve kışlık olarak 'yurdumuzun her tarafında yetiştirilir. Fakat gruplara bağımlı olarak bölgeler arasında farklılıklar vardır.
-Yazlık kabakların en fazla yetiştirildiği bölgeler sırasıyla Akdeniz, Ege ve Marmara;
-Kışlık kabakların ise yine sırasıyla Marmara, Ortakuzey ve Karadeniz'dir.
SAKIZ KABAKLARI
Farklı kabak gruplarının iklim istekleri de farklıdır. Meyveleri olgunlaşmadan kullanılan Sakız kabakları grubu, diğerlerine kıyasla daha kısa büyüme sezonuna gereksinim duyar ve düşük sıcaklıklara diğerlerine kıyasla daha iyi dayânırlar. Şekli, büyüklüğü, rengi, et sertliği ve bitki formu değişik yüzlerce çeşidi vardır.
Şekil 14. Farklı Kabak çeşitlerinin görünümü.
UYGUN ÇEŞIT SEÇIMI
Başarılı yetiştiricilik uygun varyete seçimi ile başlar. Bu çeşitlerin yetiştiriciliğinin yapılacağı bölgeye uyum göstermesi de önemlidir. Zira kabaklar gün uzunluğuna, güneşlenme süresi ve şiddetine hassasiyet gösterirler. Bir bölgede çok verimli olan bir çeşidin diğer bölgede aynı derecede verimli olmaması çok büyük bir ihtimaldir.
ZENGİN YAPILI TOPRAK ISTER
Tüm kabaklar iyi drenaj kapasitesi olan zengin toprakları severler. Fakir topraklar bu güçlü bitkilere yetecek besini vermezler. O nedenle çok zengin bir temel gübrelemeye gereksinim duyarlar. Temel gübrelemede toprağın besin kapasitesi yanında, bir önceki bitkinin cinside etkin rol oynar. Bu faktörlere bağımlı olarak dekara 25-50 kg amonyum sülfat 15-40 kg trlple süper fosfat; 15-45 kg potasyum sülfat tarla hazırlığı sırasında serpme olarak toprağa verilip, karıştırılır.
BİTKİ MESAFELERİ NE OLSUN?
Tarlanın iyice hazırlanması ve karıkların açılmasından sonra ekim-dikim işlemlerine geçilir. Oturak (kolsuz) çeşitlerin 90-100x70-60 cm aralıklarla dikilmesi yeterli iken, kollu varyeteler bunun iki misli aralık-mesafeye gereksinim duyarlar.
YILBOYU ÜRETİM YAPABİLİRİZ
Yazlık kabaklar, uygun iklime sahip olan yerlerde, sadece tarlada yılda en az 2 kez yetiştirilebilir. Örtü altında yetiştirilebilme şansının kullanıldığı yerlerde ise yıl boyu yetiştiricilik mümkündür.
ÖNCE TÜNEL ALTINDA SONRA AÇIKTA
Örtü altı + açık tarla kombinasyonunun kullanılması da yılda birkaç kez üretimi mümkün kılar. Örtü malzemesi olarak saydam polietilen (Naylon) kullanılır. Polietilen örtüler son donlar geçtikten sonra kaldırılır. Sonbahar de ise bunun tersi yapılır.
DON TEHLIKESI GEÇSIN
Tarlaya direk tohum ekimi veya fide dikimi don tehlikesinin geçişinden sonra olmalıdır. Kabaklar özellikle fide devresinde dona karşı hassastırlar. Şaşırtmadan veya çimlenmeden sonra her ocakta 2 bitki bırakılır. Tek bitki büyük meyve verir. Verim düşer ve olgunluğu
gecikir.
GENIŞ YAPRAK ÇOK SU TÜKETİR
Genç fidelerin çok suya ihtiyacı yoktur, genelde bu devrede hafif sulamalar yeterli olur. Fakat büyüyüp meyveye yattıktan sonra su ihtiyacı hızla artar. Yazlık kabaklarda haftada en az iki kez sulama tavsiye edilir.
FAZLA AZOT ZARARLIDIR
Kabakların genelde azotla yapılacak tepe gübrelemesine ihtiyaçları vardır. Genelde şaşırtmadan 1 ay sonra bitkilere azotlu g~bre verilebilir ve 15-20 gün sonra bu tekrarlanır. Çok fazla azot vermekten kaçınmak gerekir. Zira fazla azot meyveye yatımı geciktirir, yumuşak, çabuk zedelenen ve dayanmayan meyvelerin oluşumuna sebep olur.
VERİM ARTIŞI IÇİN YİNE ARI
Kabak tamimiyle yabancı döllemeli bir bitkidir. Bitkilerin verime yatması, çiçek ve meyve dökümlerinin olmaması, kötü şekilli meyvelerin oluşmaması için yeterli sayıda çiçek tozunun dişi çiçek üzerine taşınması gerekir. Bu iş mutlaka böcekler ve arılar vasıtasıyla gerçekleşir. Bu nedenle kabak tarlalarına arı kovanı yerleştirilir. 5 dekar tarla için 1-2 arı kovanı yeterlidir. Özellikle son senelerde geliştirilen kabak çeşitlerinde erkek (baba-polen verici) çiçek çok azdır. Bu çeşitlerin kullanıldığı yerlerde tarlanın baba bitkilerle takviye edilmesi gerekir. Bunun için 4 sıra ana 1 sıra baba bitki sistemiyle yapılan dikimler iyi sonuç verirler.
GÜNAŞIRI HASAT
Yazlık kabaklar; meyveler olgunlaşmadan, gün aşırı hasat edilirler. Hatta küçük meyvelerin tercih edildiği yörelerde hergün hasat yapmakta mümkündür. Hasat ne kadar sık yapılırsa bitki o kadar uzun ömürlü olur. Üzerinde olgun meyve bırakılan bitkiler, daha fazla meyve tutmazlar.
KIŞLIK KABAK OLGUNLAŞMALI
Kışlık kabaklar meyveler tam olgunlaştıktan sonra hasat edilmelidir. Hasat sırasında meyve üzerinde sapların bırakılmasına dikkat etmek gerekir.
TAZE KABAK 2 HAFTA DEPOLANABİLİR
Meyvelerin uzun süre depolanması için hasattan sonra bazı işlemlerin yapılması gerekir;
-Hasattan hemen sonra meyveler %80 oransal nemi ve 26-29 derece sıcaklığı olan bir ortamda yaklaşık 2 hafta bekletilir.
-Daha sonra 7-12 derece sıcaklığı olan, oransal nemi düşük, iyi havalanabilen bir ortamda, birbirine değmeden ,yerleştirilmelidir.
KIŞLIK KABAK UZUN SÜRELİ DEPOLANIR
Saklama süreleri çeşitlere bağlı olarak 3-6 ay arasında değişir