Tweet
Tere (Lepidium sativum L.) Genel Özellikleri
Genel Özellikleri
Crucifare familyasından Lepidium sativum cins ve türüne dahildir. Tere, doğu kökenlidir.
Başlangıçta kazık kök meydana gelir. Kazık kök 4-6 cm. boy aldığında yan kökler oluşur. Zamanla kazık kök görünümü kaybolur. Saçak köklü bir durum alır. Kökler 20-25 cm. derine kadar gider. Tere yüzlek köklü sebzeler grubuna girer.
Gövde dallanmış otsu bir yapıya sahiptir. Başlangıçta bol yapraklı bir rozet görünümündedir. Vegetasyon ilerledikçe gövde uzunlamasına büyür. Çiçek sapı oluşumu başlar ve bu sırada dallanma başlar. Bitki 30-60 cm boylanır. Yaprakları uzun oval şeklinde, yaprak ayası parçalı ve hafif parçalı veya parçasız; yaprak kenarları hafif dişli, dişli ve derin dişlidir. Yapraklar yeşil, mavi yeşil renklidir.
Çiçeklenmede uzun günün etkisi vardır. Gün uzunluğu 13 saatin üzerine çıktığı zaman 10-15 gün içinde vegetatif devreden generatif devreye geçilir. Başkalaşımı takiben gövde uzamasına büyüyerek çiçek sürgünü meydana gelir. Bu sırada gövde dallanmaya başlar.
Her çiçekte 4 adet yeşil renkli çanak yaprak, 4 adet beyaz renkli taç yaprak, 6 adet erkek organ ve bir dişi organ bulunur.
Tohum ve Çimlenme Özellikleri
Açık kırmızı kahverengi, kahverengi kırmızı renktedir. 2 mm uzunlukta 1 mm genişlikte, 0.6-1.0 mm kalınlıktadır. Genel görünüm susam tohumuna benzer. Yalnız daha ufak ve uzundur. Tohumların 1000 tane ağırlığı 1.6-2.0 g, 1 lt tohum 750-760 g, 1 g tohumlukta 450-600 adet tohum bulunur.
Tohumların minimum çimlenme gücü % 80, minimum temizliği % 97’dir. Tohumluklarda çimlenme toprakta 4 C den itibaren başlar. Tohum ekiminden 6-8 gün sonra toprak yüzüne çıkar. Çimlenme 2-3 gün içinde meydana gelir. Tohumlar çimlenme gücünü 3-5 yıl saklar.
İklim İstekleri
Tere ılımlı, nemli iklimlerden hoşlanır. Sıcaklığın 10-15 C arasında olması yeterlidir. Sıcaklık arttıkça yapraklar küçülür. Tadında acılaşma kuvvetlenir. Bitkiler hemen sapa kalkar. Bu bakımdan yaz aylarında ancak gölge yapılmış özel yerlerde veya ağaç altlarında, kuytu kısımlarda üretilebilir. Yaz aylarında ılımlı yerlerde bütün bir yıl boyunca yetiştirilebilir. Yalnız 4 C den sonra büyümesi yavaşlar. Bu yüzden kısa günde yetiştirilmelidir. İlkbahardan yaza doğru gün uzunluğu 13 saate ulaştığında ve ışık şiddeti 8000-10000 lux’e doğru arttırdığında hemen çiçeklenme başlar.
Toprak İsteği
Diğer sebzelerden farklı bir toprak isteğine ihtiyaç duyar. Kumlu, kumlu-tınlı toprakları sever. Doğal yetiştiriciliği genelde kuytu dere kenarlarıdır. Bu kısımlarda da kumlu toprakları sever.
Toprak pH’sı 6.0-6.5 düzeyinde olmalıdır. Diğer sebzelere karşın toprak asitliğine daha dayanıklılık gösterir. 5.5 pH ye kadar gelişmede zararlanmalar görülebilir.
Sulama
Tere, sudan ve hava neminden çok hoşlanır. Kumlu topraklarda su düzenini ayarlamak için sık sık sulanmalıdır. Bazen günde 2-3 kez azar azar yağmurlama şeklinde su vermek gerekebilir. Böylece hava neminin de artması sağlanır. Suyun azalması, havanın kuraklaşması ve sıcaklık, tadın giderek artmasına ve terenin yeme kalitesinin bozulmasına neden olur. İlkbahar ve sonbaharda üretilen tereler daha iyi tattadır. Zaten tere yaz aylarında üretimi az yapılan bir sebzedir. Nemli ve gölgeli yerlerde, özellikle yaylalarda üretilebilir.
Sıcak zamanlarda sabah, öğlen ve akşam üç hatta bazen 4 kez yağmurlama sulama yapılmasında yarar vardır.
Gübreleme
Kısa vegetasyon dönemine sahip olduğundan besin maddesinin başlangıçta verilmesinde yarar vardır. Ahır gübresinin direkt verilmesinden hoşlanmaz. İyi yanmamış ahır gübresi, bitkilerdeki çeşitli zararlanmaların etkisini arttırır. Kurt ve böcek zararlıları çoğalır. Ahır gübresi bir önceki bitkiye verilmeli veya çok iyi yanmış ahır gübresi dönüme 1-2 ton atılmalıdır. Bir önceki kültüre ise 4-6 ton atılması, tere için toprakta organik madde bırakır.
Tere ticaret gübresinden hoşlanır. Özellikle azotlu gübreler gelişmeyi hızlanır. Özellikle azotlu gübreler gelişmeyi hızlandırır. Azotlu gübreyi azar azar ve 1-2 hafta aralıklarla atmalıdır. Azot miktarı dekara 10-15 kg kadardır. Başlangıçta 5-7 kg azot yeterlidir. Geri kalan kısım 1 veya 2 defa da verilir. Azot yanında dekara 8-10 kg fosfor, 15-20 kg potasyum, 5-10 kg kalsiyum bir seferde atılır.
Yetiştirme Tekniği
Tere üretimi tohumu ile yapılmaktadır. Tohum ekiminden sonra önce 2-3 cm uzunluğunda beyaz renkli bir kazık kök meydana gelir. Daha sonra dip tarafı ince orta kısma doğru tekrar incelen üç parçalı iki kotiledon yaprak oluşur. Bir çok Avrupa ülkesinde bu iki kotiledon yaprak tam büyüklüğünü alınca hasat yapılır. Bizde terenin asıl yaprakları yenir. Bu bakımdan bitki büyümeye bırakılır. Tere tek yıllık bir bitkidir. Aynı yıl içinde çiçek sapı oluşturup çiçeklenir. Tohum oluşumunu takiben kış soğuklarında bitki ölür.
Tere üretimi, serlerde, sıcak yastıklarda ve açıkta tarlada yapılır. Ser ve sıcak yastıklarda sonbahar, kış ve ilkbahar aylarında, kasalar içine veya tezgahlar üzerine konan 5-10 cm kalınlığında harç üzerine yetiştirilir. Kasalar 10x40x60 cm. boyutlarındadır. Tohum ekiminden itibaren 5-15 gün bir süre, bu olgunluk için yeterlidir. Kış aylarında 10-15 gün, sonbahar ve ilkbaharda ise 5-10 gün yeterlidir. Pazara devamlı ürün göndermek için 3-5 gün ara ile tohum atılır. Bitkiler çok sık ortaya çıkar. Ekim derinliği 2-3 cm. dir. Son yıllarda 4x5x10 cm. boyutlarda sert plastik kutular içine harç koymak ve burada tere yetiştirmek, sonra bu kutular işe tereyi pazarlamak yoluna gidilmektedir.
Türkiye’de terenin esas yaprakları yendiği için yetiştirme süresi 40-60 gündür. Tohum ekimi tarlada 10-15 cm derinliğe işlenir. Ticaret gübresi verilir. Sonra tahta veya tavalar yapılır. Toprak disk harrow veya fireze çekilerek güzelce ufalanır. Tırmıkla düzeltilir. 5-10 cm sıra arası olacak şekilde, tırmık veya markörle (çizgi açısı) çizgiler çizilir. Tohumlar 2-4 cm derinliğe elle sık ekilir. Kaplanmış tohumlar direk ekim mibzerleri ile atılabilir. Metre kareye 100-150 g tohum hesaplanır. Sıcaklık 10-12 C olması arzu edilir. Yüksek sıcaklıklarda ekim, ağaç altlarında yapılır.
Bitkiler toprak yüzeyine çıkınca, yabancı ot alma işlemi yapılır.Sulanır. Tere çabuk büyür. Kısa sürede ekim aralığını kapatır. Bu bakımdan çapalama ve ot alma 1-2 kez ancak uygulanır.
Hasat ve Depolama
Sıcak yastıkda, serde yetiştirilen tereler keskin bir bıçakla kesilir. Demet yapılır. Hasat olgunluğunda bitki üzerinde 10-20 adet yaprak bulunur.
Tere taze olarak tüketildiğinden saklanması söz konusu değildir. Daha çok sonbahar, kış ve ilkbahar aylarında geniş çapta tüketilir. Soğuk zamanlarda su kaybı az olduğunda 3-4 gün rahatça dayanır. Sıcaklık fazlalaştığı için çabuk su kaybı meydana gelir. Evlerde naylon torba içinde ve buz dolabında 2-5 C de 4-5 gün rahatça saklanabilir.
bahcenet.com
Genel Özellikleri
Crucifare familyasından Lepidium sativum cins ve türüne dahildir. Tere, doğu kökenlidir.
Başlangıçta kazık kök meydana gelir. Kazık kök 4-6 cm. boy aldığında yan kökler oluşur. Zamanla kazık kök görünümü kaybolur. Saçak köklü bir durum alır. Kökler 20-25 cm. derine kadar gider. Tere yüzlek köklü sebzeler grubuna girer.
Gövde dallanmış otsu bir yapıya sahiptir. Başlangıçta bol yapraklı bir rozet görünümündedir. Vegetasyon ilerledikçe gövde uzunlamasına büyür. Çiçek sapı oluşumu başlar ve bu sırada dallanma başlar. Bitki 30-60 cm boylanır. Yaprakları uzun oval şeklinde, yaprak ayası parçalı ve hafif parçalı veya parçasız; yaprak kenarları hafif dişli, dişli ve derin dişlidir. Yapraklar yeşil, mavi yeşil renklidir.
Çiçeklenmede uzun günün etkisi vardır. Gün uzunluğu 13 saatin üzerine çıktığı zaman 10-15 gün içinde vegetatif devreden generatif devreye geçilir. Başkalaşımı takiben gövde uzamasına büyüyerek çiçek sürgünü meydana gelir. Bu sırada gövde dallanmaya başlar.
Her çiçekte 4 adet yeşil renkli çanak yaprak, 4 adet beyaz renkli taç yaprak, 6 adet erkek organ ve bir dişi organ bulunur.
Tohum ve Çimlenme Özellikleri
Açık kırmızı kahverengi, kahverengi kırmızı renktedir. 2 mm uzunlukta 1 mm genişlikte, 0.6-1.0 mm kalınlıktadır. Genel görünüm susam tohumuna benzer. Yalnız daha ufak ve uzundur. Tohumların 1000 tane ağırlığı 1.6-2.0 g, 1 lt tohum 750-760 g, 1 g tohumlukta 450-600 adet tohum bulunur.
Tohumların minimum çimlenme gücü % 80, minimum temizliği % 97’dir. Tohumluklarda çimlenme toprakta 4 C den itibaren başlar. Tohum ekiminden 6-8 gün sonra toprak yüzüne çıkar. Çimlenme 2-3 gün içinde meydana gelir. Tohumlar çimlenme gücünü 3-5 yıl saklar.
İklim İstekleri
Tere ılımlı, nemli iklimlerden hoşlanır. Sıcaklığın 10-15 C arasında olması yeterlidir. Sıcaklık arttıkça yapraklar küçülür. Tadında acılaşma kuvvetlenir. Bitkiler hemen sapa kalkar. Bu bakımdan yaz aylarında ancak gölge yapılmış özel yerlerde veya ağaç altlarında, kuytu kısımlarda üretilebilir. Yaz aylarında ılımlı yerlerde bütün bir yıl boyunca yetiştirilebilir. Yalnız 4 C den sonra büyümesi yavaşlar. Bu yüzden kısa günde yetiştirilmelidir. İlkbahardan yaza doğru gün uzunluğu 13 saate ulaştığında ve ışık şiddeti 8000-10000 lux’e doğru arttırdığında hemen çiçeklenme başlar.
Toprak İsteği
Diğer sebzelerden farklı bir toprak isteğine ihtiyaç duyar. Kumlu, kumlu-tınlı toprakları sever. Doğal yetiştiriciliği genelde kuytu dere kenarlarıdır. Bu kısımlarda da kumlu toprakları sever.
Toprak pH’sı 6.0-6.5 düzeyinde olmalıdır. Diğer sebzelere karşın toprak asitliğine daha dayanıklılık gösterir. 5.5 pH ye kadar gelişmede zararlanmalar görülebilir.
Sulama
Tere, sudan ve hava neminden çok hoşlanır. Kumlu topraklarda su düzenini ayarlamak için sık sık sulanmalıdır. Bazen günde 2-3 kez azar azar yağmurlama şeklinde su vermek gerekebilir. Böylece hava neminin de artması sağlanır. Suyun azalması, havanın kuraklaşması ve sıcaklık, tadın giderek artmasına ve terenin yeme kalitesinin bozulmasına neden olur. İlkbahar ve sonbaharda üretilen tereler daha iyi tattadır. Zaten tere yaz aylarında üretimi az yapılan bir sebzedir. Nemli ve gölgeli yerlerde, özellikle yaylalarda üretilebilir.
Sıcak zamanlarda sabah, öğlen ve akşam üç hatta bazen 4 kez yağmurlama sulama yapılmasında yarar vardır.
Gübreleme
Kısa vegetasyon dönemine sahip olduğundan besin maddesinin başlangıçta verilmesinde yarar vardır. Ahır gübresinin direkt verilmesinden hoşlanmaz. İyi yanmamış ahır gübresi, bitkilerdeki çeşitli zararlanmaların etkisini arttırır. Kurt ve böcek zararlıları çoğalır. Ahır gübresi bir önceki bitkiye verilmeli veya çok iyi yanmış ahır gübresi dönüme 1-2 ton atılmalıdır. Bir önceki kültüre ise 4-6 ton atılması, tere için toprakta organik madde bırakır.
Tere ticaret gübresinden hoşlanır. Özellikle azotlu gübreler gelişmeyi hızlanır. Özellikle azotlu gübreler gelişmeyi hızlandırır. Azotlu gübreyi azar azar ve 1-2 hafta aralıklarla atmalıdır. Azot miktarı dekara 10-15 kg kadardır. Başlangıçta 5-7 kg azot yeterlidir. Geri kalan kısım 1 veya 2 defa da verilir. Azot yanında dekara 8-10 kg fosfor, 15-20 kg potasyum, 5-10 kg kalsiyum bir seferde atılır.
Yetiştirme Tekniği
Tere üretimi tohumu ile yapılmaktadır. Tohum ekiminden sonra önce 2-3 cm uzunluğunda beyaz renkli bir kazık kök meydana gelir. Daha sonra dip tarafı ince orta kısma doğru tekrar incelen üç parçalı iki kotiledon yaprak oluşur. Bir çok Avrupa ülkesinde bu iki kotiledon yaprak tam büyüklüğünü alınca hasat yapılır. Bizde terenin asıl yaprakları yenir. Bu bakımdan bitki büyümeye bırakılır. Tere tek yıllık bir bitkidir. Aynı yıl içinde çiçek sapı oluşturup çiçeklenir. Tohum oluşumunu takiben kış soğuklarında bitki ölür.
Tere üretimi, serlerde, sıcak yastıklarda ve açıkta tarlada yapılır. Ser ve sıcak yastıklarda sonbahar, kış ve ilkbahar aylarında, kasalar içine veya tezgahlar üzerine konan 5-10 cm kalınlığında harç üzerine yetiştirilir. Kasalar 10x40x60 cm. boyutlarındadır. Tohum ekiminden itibaren 5-15 gün bir süre, bu olgunluk için yeterlidir. Kış aylarında 10-15 gün, sonbahar ve ilkbaharda ise 5-10 gün yeterlidir. Pazara devamlı ürün göndermek için 3-5 gün ara ile tohum atılır. Bitkiler çok sık ortaya çıkar. Ekim derinliği 2-3 cm. dir. Son yıllarda 4x5x10 cm. boyutlarda sert plastik kutular içine harç koymak ve burada tere yetiştirmek, sonra bu kutular işe tereyi pazarlamak yoluna gidilmektedir.
Türkiye’de terenin esas yaprakları yendiği için yetiştirme süresi 40-60 gündür. Tohum ekimi tarlada 10-15 cm derinliğe işlenir. Ticaret gübresi verilir. Sonra tahta veya tavalar yapılır. Toprak disk harrow veya fireze çekilerek güzelce ufalanır. Tırmıkla düzeltilir. 5-10 cm sıra arası olacak şekilde, tırmık veya markörle (çizgi açısı) çizgiler çizilir. Tohumlar 2-4 cm derinliğe elle sık ekilir. Kaplanmış tohumlar direk ekim mibzerleri ile atılabilir. Metre kareye 100-150 g tohum hesaplanır. Sıcaklık 10-12 C olması arzu edilir. Yüksek sıcaklıklarda ekim, ağaç altlarında yapılır.
Bitkiler toprak yüzeyine çıkınca, yabancı ot alma işlemi yapılır.Sulanır. Tere çabuk büyür. Kısa sürede ekim aralığını kapatır. Bu bakımdan çapalama ve ot alma 1-2 kez ancak uygulanır.
Hasat ve Depolama
Sıcak yastıkda, serde yetiştirilen tereler keskin bir bıçakla kesilir. Demet yapılır. Hasat olgunluğunda bitki üzerinde 10-20 adet yaprak bulunur.
Tere taze olarak tüketildiğinden saklanması söz konusu değildir. Daha çok sonbahar, kış ve ilkbahar aylarında geniş çapta tüketilir. Soğuk zamanlarda su kaybı az olduğunda 3-4 gün rahatça dayanır. Sıcaklık fazlalaştığı için çabuk su kaybı meydana gelir. Evlerde naylon torba içinde ve buz dolabında 2-5 C de 4-5 gün rahatça saklanabilir.
bahcenet.com