Tweet
Nem / İklim / EKOLOJİK FAKTÖRLER / SEBZECİLİK
Hava nemi iki şekilde ifade edilir. Birinci ifadesi, havadaki nem oranının yüzde (%) ile ifadesi olup, buna “nispi nem” denir. Belli bir sıcaklıkta su ile tamamen doymuş hava % 100 neme sahiptir. Havadaki nem oranı azaldıkça % nem oranı da azalır. İkinci ifadesi, havadaki nem oranının gr/m3 olarak belirtilmesidir ve buna da “mutlak nem” diyoruz. Belli bir sıcaklıkta % 100 nispi nem oranında havadaki gr/m3 oranı sabittir. Bu şekildeki bir hava, nem almadan ısınacak olursa nispi nem oranı düşer, fakat mutlak nem miktarı aynen sabit kalır. Bu durumdaki havada nem açığı ortaya çıkar ve hava bu yeni sıcaklıktaki % 100 neme ulaşıncaya kadar çevreden su buharı alır ve mutlak nem oranı da değişir. Nispi nem % 100 olan bir hava soğuyacak olursa, nispi nem oranı %100 kalır, bu sefer g/m3 mutlak nem oranı artar. Yeni sıcaklıktaki % 100 nispi nemdeki havanın tutacağı mutlak nem oranı kadar su yoğunlaşır. Damlacıklar halinde çevredeki yüzeylerde toplanır. Cetvel 9.1’de değişik sıcaklıklardaki nispi nem oranlarına göre gr/m3 olarak mutlak nem miktarları verilmiştir.
Bu cetveli kullanarak yukarıdaki konuyu incelersek: Sabah hava sıcaklığı 12oC iken % 100 nispi nemde havanın mutlak nem miktarı 10,7 gr/m3’tür. Öğlene doğru güneşlenme ile hava sıcaklığı artarak 28oC olduğunda, hava çevreden nem almıyorsa, 10,7 gr/m3 mutlak nem oranı değişmez ve yeni sıcaklıktaki nispi nem oranı değişir ve 10,7 gr/m3 mutlak nem miktarına göre nispi nem oranı % 40 olur. 28oC’deki havanın % 100 nispi nemde mutlak nem miktarı 27,0 gr/m3 olduğundan, doyma eksikliği 27,0-10,7=16,3 gr/m3’tür. Hava çevreden o kadar su buharı alarak 28oC’deki % 100 nispi nemdeki 27,0 gr/m3 mutlak nem oranına ulaşır. Bu hava güneşin batmasıyla soğur ve sıcaklığı 6oC olursa, bu sıcaklıktaki havanın %100 nispi nem oranına göre mutlak nem miktarı 7,3 gr/m3’tür. 28oC’deki havanın 27,0 gr/m3 değerinden 6oC’deki 7,3 gr/m3 değerini çıkardığımızda, 6oC havada 27,0-7,3= 19,7 gr/m3 su fazlalığı karşımıza çıkar ve bu fazla su çevredeki bitkiler üzerinde çiy olarak toplanır (örtü altında, örtünün iç yüzeyinde damlacıklar meydana gelir).
Cetvel 9.1. Değişik sıcaklıklarda nispi nem oranına göre gr/m3 olarak
mutlak nem miktarı
__________________________________________________ ____________
Nispi nem oranı (%)
Sıcaklık __________________________________________________ ____
oC 30 40 50 60 70 80 90 100
__________________________________________________ ____________
-20 0,26 0,35 0,44 0,53 0,62 0,70 0,79 0,88
-15 0,41 0,55 0,69 0,83 0,97 1,10 1,25 1,40
-10 0,64 0,86 1,10 1,30 1,50 1,70 1,90 2,10
- 8 0,76 1,00 1,30 1,50 1,80 2,00 2,30 2,50
- 6 0,89 1,20 1,50 1,80 2,10 2,40 2,70 3,00
- 4 1,05 1,40 1,80 2,10 2,50 2,80 3,20 3,50
- 2 1,20 1,70 2,10 2,50 2,90 3,30 3,70 4,10
0 1,50 1,90 2,40 2,90 3,40 3,90 4,40 4,90
2 1,70 2,20 2,80 3,30 3,90 4,50 5,00 5,60
4 1,90 2,50 3,20 3,80 4,40 5,10 5,70 6,40
6 2,20 2,90 3,60 4,40 5,10 5,80 6,50 7,30
8 2,50 3,30 4,10 5,00 5,80 6,60 7,50 8,30
10 2,80 3,80 4,70 5,70 6,60 7,60 8,50 9,40
12 3,20 4,30 5,40 6,40 7,50 8,60 9,60 10,70
14 3,60 4,80 6,10 7,30 8,50 9,70 10,90 12,10
16 4,10 5,50 6,90 8,20 9,60 11,00 12,30 13,70
18 4,60 6,10 7,70 9,20 10,80 12,30 13,80 15,30
20 5,20 7,00 8,70 10,50 12,20 14,00 15,70 17,50
22 5,80 7,80 9,70 11,70 13,60 15,50 17,50 19,40
24 6,50 8,70 10,90 13,00 15,20 17,40 19,50 21,70
26 7,30 9,80 12,20 14,60 17,10 19,50 22,00 24,40
28 8,10 10,80 13,50 16,20 18,90 21,60 24,30 27,00
30 9,10 12,20 15,20 18,20 21,30 24,30 27,40 30,40
35 11,90 15,90 19,90 23,80 27,80 31,80 35,70 39,70
40 15,30 20,40 25,50 30,60 35,70 40,80 45,90 51,00
__________________________________________________ ___________
Havadaki nem oranının ölçülmesinde higrometreler, higrograflar (yazıcı aletler), polimetreler ve pisikrometreler kullanılır. Higrometre ve hidrografların bir kısmı fabrikasyondur ve bunların kullanımı son derece kolaydır. Özel metalden yapılmış higrometreler arazide gölge bir yerde ve bitki boyu yüksekliğinde asılır. Üzerine yağmurlardan korunmak üzere bir koruyucu konur. Bakıldığı zaman nem oranı yüzde olarak okunur. Bunların üzerine su sıkılmamalıdır. Yağmurlama sulama yapılan yerlerde ıslanmadan dolayı yanlış sonuç verebilir. Hidrograflar 50-60 cm yüksekliğindeki sehpalar üzerine konur. 24 saat boyunca havanın nemini yüzde olarak bir kağıda yazarak verir. Nispi nem en iyi şekilde ıslak ve kuru termometrelerden oluşan pisikrometreyle ölçülür. Ölçü alınırken dışarıda hava hareketinin 1-2 m/sn olması gerekir. Hava içinde su buharının tutulması havanın nemlenmesini sağlar. Hava sıcaklığına ve hava hareketlerine göre nem oranı devamlı değişkenlik gösterir. Sıcaklık arttıkça havanın nem tutma kapasitesi artar. Soğudukça azalır. Rüzgar gibi hava hareketleri bir yerden bir yere nemli veya kuru havanın taşınmasıyla nem oranını değiştirir.
Bir yerdeki hava nemi, çevredeki bitki, hayvan ve insanların terlemesinden, su yüzeylerinden ve topraktaki suyun buharlaşmasından temin edilir. Nemin sebzelerin kalitesi ve sulama suyu gereksinimi üzerine etkisi vardır. Havada nem miktarı azalırsa bu kuru bir hava anlamını taşır ve çevredeki bitkilerden, su yüzeylerinden ve topraktan su buharı alma isteği ortaya çıkar. Bu durumda bitkilerde terleme olayı artar. Belli bir düzeyde terlemenin artması, bitkilerin topraktan daha fazla suyla beraber besin maddelerinin alınmasına yol açar. Bu da beslenmeyi arttırır. Büyüme ve gelişme üzerine olumlu etki yapar. Tat ve aroma maddelerinin yeterince oluşmasını sağlar. Nemli bölgelerde yetiştirilen sebzelerin bu bakımdan tat ve aromaları yüksek olur. Pazarda daha yüksek fiyatla satılır. Ancak havadaki nem oranı çok azalacak olursa, bu durumda bitki kökleriyle alınan su miktarı, yapraklardan kaybolan su miktarını karşılayamaz ve bitkilerde su açığı ortaya çıkar. Bitkilerde geçici bir pörsüme, yani solma meydana gelir. Havada nem oranın fazlalaşması, terlemeyi ve topraktan su almayı azaltır. Dolayısıyla bitkilerde beslenme olayı yavaşlar ve büyüme, gelişme durur. Tat ve aroma yavan olur. Çevredeki nem oranının artması, sulama aralığının uzamasına neden olur.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
Hava nemi iki şekilde ifade edilir. Birinci ifadesi, havadaki nem oranının yüzde (%) ile ifadesi olup, buna “nispi nem” denir. Belli bir sıcaklıkta su ile tamamen doymuş hava % 100 neme sahiptir. Havadaki nem oranı azaldıkça % nem oranı da azalır. İkinci ifadesi, havadaki nem oranının gr/m3 olarak belirtilmesidir ve buna da “mutlak nem” diyoruz. Belli bir sıcaklıkta % 100 nispi nem oranında havadaki gr/m3 oranı sabittir. Bu şekildeki bir hava, nem almadan ısınacak olursa nispi nem oranı düşer, fakat mutlak nem miktarı aynen sabit kalır. Bu durumdaki havada nem açığı ortaya çıkar ve hava bu yeni sıcaklıktaki % 100 neme ulaşıncaya kadar çevreden su buharı alır ve mutlak nem oranı da değişir. Nispi nem % 100 olan bir hava soğuyacak olursa, nispi nem oranı %100 kalır, bu sefer g/m3 mutlak nem oranı artar. Yeni sıcaklıktaki % 100 nispi nemdeki havanın tutacağı mutlak nem oranı kadar su yoğunlaşır. Damlacıklar halinde çevredeki yüzeylerde toplanır. Cetvel 9.1’de değişik sıcaklıklardaki nispi nem oranlarına göre gr/m3 olarak mutlak nem miktarları verilmiştir.
Bu cetveli kullanarak yukarıdaki konuyu incelersek: Sabah hava sıcaklığı 12oC iken % 100 nispi nemde havanın mutlak nem miktarı 10,7 gr/m3’tür. Öğlene doğru güneşlenme ile hava sıcaklığı artarak 28oC olduğunda, hava çevreden nem almıyorsa, 10,7 gr/m3 mutlak nem oranı değişmez ve yeni sıcaklıktaki nispi nem oranı değişir ve 10,7 gr/m3 mutlak nem miktarına göre nispi nem oranı % 40 olur. 28oC’deki havanın % 100 nispi nemde mutlak nem miktarı 27,0 gr/m3 olduğundan, doyma eksikliği 27,0-10,7=16,3 gr/m3’tür. Hava çevreden o kadar su buharı alarak 28oC’deki % 100 nispi nemdeki 27,0 gr/m3 mutlak nem oranına ulaşır. Bu hava güneşin batmasıyla soğur ve sıcaklığı 6oC olursa, bu sıcaklıktaki havanın %100 nispi nem oranına göre mutlak nem miktarı 7,3 gr/m3’tür. 28oC’deki havanın 27,0 gr/m3 değerinden 6oC’deki 7,3 gr/m3 değerini çıkardığımızda, 6oC havada 27,0-7,3= 19,7 gr/m3 su fazlalığı karşımıza çıkar ve bu fazla su çevredeki bitkiler üzerinde çiy olarak toplanır (örtü altında, örtünün iç yüzeyinde damlacıklar meydana gelir).
Cetvel 9.1. Değişik sıcaklıklarda nispi nem oranına göre gr/m3 olarak
mutlak nem miktarı
__________________________________________________ ____________
Nispi nem oranı (%)
Sıcaklık __________________________________________________ ____
oC 30 40 50 60 70 80 90 100
__________________________________________________ ____________
-20 0,26 0,35 0,44 0,53 0,62 0,70 0,79 0,88
-15 0,41 0,55 0,69 0,83 0,97 1,10 1,25 1,40
-10 0,64 0,86 1,10 1,30 1,50 1,70 1,90 2,10
- 8 0,76 1,00 1,30 1,50 1,80 2,00 2,30 2,50
- 6 0,89 1,20 1,50 1,80 2,10 2,40 2,70 3,00
- 4 1,05 1,40 1,80 2,10 2,50 2,80 3,20 3,50
- 2 1,20 1,70 2,10 2,50 2,90 3,30 3,70 4,10
0 1,50 1,90 2,40 2,90 3,40 3,90 4,40 4,90
2 1,70 2,20 2,80 3,30 3,90 4,50 5,00 5,60
4 1,90 2,50 3,20 3,80 4,40 5,10 5,70 6,40
6 2,20 2,90 3,60 4,40 5,10 5,80 6,50 7,30
8 2,50 3,30 4,10 5,00 5,80 6,60 7,50 8,30
10 2,80 3,80 4,70 5,70 6,60 7,60 8,50 9,40
12 3,20 4,30 5,40 6,40 7,50 8,60 9,60 10,70
14 3,60 4,80 6,10 7,30 8,50 9,70 10,90 12,10
16 4,10 5,50 6,90 8,20 9,60 11,00 12,30 13,70
18 4,60 6,10 7,70 9,20 10,80 12,30 13,80 15,30
20 5,20 7,00 8,70 10,50 12,20 14,00 15,70 17,50
22 5,80 7,80 9,70 11,70 13,60 15,50 17,50 19,40
24 6,50 8,70 10,90 13,00 15,20 17,40 19,50 21,70
26 7,30 9,80 12,20 14,60 17,10 19,50 22,00 24,40
28 8,10 10,80 13,50 16,20 18,90 21,60 24,30 27,00
30 9,10 12,20 15,20 18,20 21,30 24,30 27,40 30,40
35 11,90 15,90 19,90 23,80 27,80 31,80 35,70 39,70
40 15,30 20,40 25,50 30,60 35,70 40,80 45,90 51,00
__________________________________________________ ___________
Havadaki nem oranının ölçülmesinde higrometreler, higrograflar (yazıcı aletler), polimetreler ve pisikrometreler kullanılır. Higrometre ve hidrografların bir kısmı fabrikasyondur ve bunların kullanımı son derece kolaydır. Özel metalden yapılmış higrometreler arazide gölge bir yerde ve bitki boyu yüksekliğinde asılır. Üzerine yağmurlardan korunmak üzere bir koruyucu konur. Bakıldığı zaman nem oranı yüzde olarak okunur. Bunların üzerine su sıkılmamalıdır. Yağmurlama sulama yapılan yerlerde ıslanmadan dolayı yanlış sonuç verebilir. Hidrograflar 50-60 cm yüksekliğindeki sehpalar üzerine konur. 24 saat boyunca havanın nemini yüzde olarak bir kağıda yazarak verir. Nispi nem en iyi şekilde ıslak ve kuru termometrelerden oluşan pisikrometreyle ölçülür. Ölçü alınırken dışarıda hava hareketinin 1-2 m/sn olması gerekir. Hava içinde su buharının tutulması havanın nemlenmesini sağlar. Hava sıcaklığına ve hava hareketlerine göre nem oranı devamlı değişkenlik gösterir. Sıcaklık arttıkça havanın nem tutma kapasitesi artar. Soğudukça azalır. Rüzgar gibi hava hareketleri bir yerden bir yere nemli veya kuru havanın taşınmasıyla nem oranını değiştirir.
Bir yerdeki hava nemi, çevredeki bitki, hayvan ve insanların terlemesinden, su yüzeylerinden ve topraktaki suyun buharlaşmasından temin edilir. Nemin sebzelerin kalitesi ve sulama suyu gereksinimi üzerine etkisi vardır. Havada nem miktarı azalırsa bu kuru bir hava anlamını taşır ve çevredeki bitkilerden, su yüzeylerinden ve topraktan su buharı alma isteği ortaya çıkar. Bu durumda bitkilerde terleme olayı artar. Belli bir düzeyde terlemenin artması, bitkilerin topraktan daha fazla suyla beraber besin maddelerinin alınmasına yol açar. Bu da beslenmeyi arttırır. Büyüme ve gelişme üzerine olumlu etki yapar. Tat ve aroma maddelerinin yeterince oluşmasını sağlar. Nemli bölgelerde yetiştirilen sebzelerin bu bakımdan tat ve aromaları yüksek olur. Pazarda daha yüksek fiyatla satılır. Ancak havadaki nem oranı çok azalacak olursa, bu durumda bitki kökleriyle alınan su miktarı, yapraklardan kaybolan su miktarını karşılayamaz ve bitkilerde su açığı ortaya çıkar. Bitkilerde geçici bir pörsüme, yani solma meydana gelir. Havada nem oranın fazlalaşması, terlemeyi ve topraktan su almayı azaltır. Dolayısıyla bitkilerde beslenme olayı yavaşlar ve büyüme, gelişme durur. Tat ve aroma yavan olur. Çevredeki nem oranının artması, sulama aralığının uzamasına neden olur.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay