Tweet
Ot Çapası Yapmak / Bitkilere Gelişmesi Sırasında Daha İyi Koşullar Hazırlamak İçin Yapılan Toprak İşlemesi / TOPRAK İŞLEMESİ / SEBZECİLİK
Kültür bitkileri toprakta yetiştirilirken ahır gübreleri, rüzgar, sulama suyu ve diğer bazı nedenlerden dolayı varlığını istemediğimiz yabancı bitki tohumları gelerek toprağa karışır. Burada çimlenerek kültür bitkilerinin besin maddelerine ve yaşam ortamına ortak olur. Bunlar çoğu kez yabani bitkiler olduklarından daha kısıtlı koşullarda bile kültür bitkilerinden iyi gelişip onlara zarar verir ve hatta orada yaşamalarına izin vermez. Bunlar aynı zamanda hastalık ve zararlı taşıdıkları ve onlara konukçuluk ettiklerinden, kültür bitkilerinin bu hastalık ve zararlılara yakalanmasına ve verim ve kalitelerini düşmesine sebep olur. Bu istenmeyen bitkilerin hepsine yabacı ot adı verilir. Bu bitkilerin yok edilmeleri gerekir. Yapılan bu yok etme işlemine yabancı ot mücadelesi denir. Yabancı ot mücadelesi mekanik toprak işlemesi ve yolma ile yapılabildiği gibi, kimyasal yolla da elde edilir.
Yabancı otların tek tek yolunması daha çok tohum ekimi sonrası çok küçük parsellerde ve yastıklarda yapılır. Yabancı ot tohumları daha çabuk çimlenip, toprak yüzüne çıkar. Kültür bitkilerini toprak yüzüne çıkmasını engeller veya gölge yaparak büyümelerine sekte verir. Elle bu yabancı otların yolunması, toprak içinde çimlenmekte olan ve henüz toprak yüzeyine çıkmamış kültür bitkilerin zarar görmemesi için mümkün olduğu kadar erken yapılmalıdır. Bitkiler toprak yüzüne çıkmadığından yabancı otların yolunması daha kolay olur. Toprak yüzüne yabancı otlarla beraber çıkmış kültür bitkilerinin arasından yabani otlar elle çekilip çıkartılması daha zordur ve işlem daha dikkatli yapılır ve zaman alır. Bu durumda alet kullanılarak mekanik toprak işlemesi zaten, pek yapılamaz. Tohum ekimini serpme ekim yerine, sıraya ekim şeklinde yapmak kültür bitkilerinin yerini bellemek ve yabancı otlardan daha kolay ayırt etmek için daha iyidir. Kültür bitkileri belli bir büyüklüğü alınca ot çapası, çepin ve çapalar kullanılarak artık mekanik yapılabilir. Her sulamadan sonra genelde toprak yüzünde yabancı otlar görülebilir ve bu bakımdan her sulamadan sonra ot çapasına gerek duyulabilir. Kültür bitkileri kendilerine verilen sıra ve aralıkları kapattıkça yabancı ot sayısı giderek azalır. Kültür bitkileri sahayı tamamen kapatınca, artık mekanik ot çapası yapmaya gerek kalmaz (Şekil 12.4), yapılması da mümkün olmaz ve zaten de yabancı ot görülmez. Eğer kültür bitkileri arasında bir kaç yabancı ot görülürse, bunlar elle yolunarak alınır.
Şekil 12.4. Enginar tarlasında çapa yapan kadınlar
Yabancı otlarla mücadelede çeşitli herbisitler yani kimyasal ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlar temas yoluyla yabancı otları öldürdüğü gibi, bitki içine girerek sistematik olarak etki yapar. Genellikle bitki seçici olanlar ve olmayanlar şeklinde ikiye ayrılır. Seçici olmayan kimyasal ilaçlar toprak işlemesi sırasında tohum ekiminden ve fide dikiminden önce arazi boş iken uygulanır. Bu ilaçlar arazide bitki varken sıra arasına uygulanacaksa koruyucu takılarak kültür bitkileri üzerine ilacın gelmemesine çalışılır. Gene de bitkilerin olduğu dönemde uygulanması tavsiye edilmez. Seçici yani selektif olanlar, sebze türlerine karşı etki yapmayan ancak yabancı otları öldüren ilaçlardır. Bu yüzden seçici ot öldürücüleri kültür bitkileri varken atılır. Piyasada bu konuda çok değişik ilaçlar geliştirilmiş ve geliştirilmektedir. Bunların prospektüslerini okuyarak kullanılmaları önerilir.
Kimyasal yolla ot öldürmede çok dikkatli davranmak gerekir. Herbisitlerin parçalanma ve etkisiz hale gelme sürelerini iyi bilmek gerekir. Sebze bitkileri kısa süre tarlada kaldıklarından, birincisi bitkiye atılan selektif ilaç etkisini kaybetmeden, ikinciye bitkinin yetiştiriciliğine geçildiğinden toprakta kalan selektif ilaç bu ikinci bitkilere zarar oluşturabilir. Fakat ilaç kullanımında esas etki insan sağlığı yönündendir. Kültür bitkisi üzerine atılan ilacın bitki üzerindeki etkisini yitirmeden, bitkilerin hasat edilip pazara yollanmasıyla ortaya çıkar. Bu durum meyveleri yenen sebzelerde daha da önem kazanır. Çünkü, meyveleri peş peşe olgunlaşması ve hasat edilip pazara yollanması durumunda, kullanılan ilaçların meyveler üzerinde kalıtı bırakması ve bu ilaç kalıntıların insan sağlığına kötü etki yapması daha büyük olasıdır. İnsanlarda toksik etki meydana getirebilir, hatta kansere kadar giden birçok hastalıklara yol açabilir. Birde buna yetiştiricilerin bilgisizce ve sorumsuzca fazla dozda ilaç kullanımı eklenirse durum daha da ciddi boyutlara ulaşır. Ülkeler gümrük kapılarında kendilerine ihraç edilen ürünleri kontrol ederek, üzerinde belirli oranların dışında ilaç kalıntısı bulunanları geri çevirmekte ve ülkelerine sokmamaktadır. Günümüzde hastalık ve zararlılara karşı giderek kimyasal ilaç kullanmaktan kaçınılmaktadır. Kimyasal ilaç yerine çabuk parçalanabilen organik ilaçlar piyasaya sürülmekte ve biyolojik mücadele yöntemleri geliştirilmektedir.
Yabancı ot mücadelesinde toprak üstü malçlamaları da kullanılabilir. Malçlama toprak yüzünün plastiklerle veya bazı organik maddelerle kaplanmasıyla yapılır. Toprak üstü plastikle kaplandığında direkt tohum ekimi yerine, plastiğin üstü sıra ve aralık ölçülerine göre delinerek fide dikimi yapılır. Işığı geçiren malçlarda (şeffaf plastiklerde) yabancı ot tohumları çimlenip yabancı otlar toprak yüzüne çıksa bile, daha sonra malç altında büyüyemez ve ölür.
/ Boğaz Doldurma Çapası Yapmak / Bitkilere Gelişmesi Sırasında Daha İyi Koşullar Hazırlamak İçin Yapılan Toprak İşlemesi / TOPRAK İŞLEMESİ / SEBZECİLİK
Boğaz doldurma çapası iki maksatla yapılır. Birincisi toprak işlemede tahta, tava ve masura gibi parselasyon yapılmaz arazi olduğu gibi düz bırakılır. Tohum ekimi ve fide dikimi bu düz arazi üzerinde gerçekleştirilir. Bitkiler büyümeye başladıklarında ve sulama ihtiyacı doğduğunda çapalama yaparak bitkilerin boğazları doldurulur, su arkları meydana getirilir veya gerekirse tava, tahta yapılır. İkincisi toprak altı organları yenen tatlı patates, patates, yer elması, kuşkonmaz, sarmısak ve soğan gibi yumruları, sürgünleri ve soğanları yenen sebzelerin daha iyi gelişmesi ve irileşmesi ve ayrıca beyazlatılmış gövde kısmının fazla olması istenen pırasa, taze soğan, sarmısak, yaprak kerevizi gibi sebzelerde gövdenin ve sapın büyük kısmının toprakla gömülmesi ve karanlıkta bırakılmasında kullanılır. Bu toprak altında bırakılan organlar, ışık almadığından (etiyolleştirilince) rengi beyazlaşır, dokuları gevrekleşir ve daha güzel çiğnenebilir. Boğaz doldurma, boğaz doldurma çapasıyla elle ve makine gücü kullanılarak boğaz doldurma pulluğuyla yapılır. İşleme derinliği sulama amacı için 15-30 cm, normal boğaz doldurmada 10-15 cm, etiyolleştirmede 20-40 cm ve kuşkonmazlarda 20-50 cm arasında değişir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
Kültür bitkileri toprakta yetiştirilirken ahır gübreleri, rüzgar, sulama suyu ve diğer bazı nedenlerden dolayı varlığını istemediğimiz yabancı bitki tohumları gelerek toprağa karışır. Burada çimlenerek kültür bitkilerinin besin maddelerine ve yaşam ortamına ortak olur. Bunlar çoğu kez yabani bitkiler olduklarından daha kısıtlı koşullarda bile kültür bitkilerinden iyi gelişip onlara zarar verir ve hatta orada yaşamalarına izin vermez. Bunlar aynı zamanda hastalık ve zararlı taşıdıkları ve onlara konukçuluk ettiklerinden, kültür bitkilerinin bu hastalık ve zararlılara yakalanmasına ve verim ve kalitelerini düşmesine sebep olur. Bu istenmeyen bitkilerin hepsine yabacı ot adı verilir. Bu bitkilerin yok edilmeleri gerekir. Yapılan bu yok etme işlemine yabancı ot mücadelesi denir. Yabancı ot mücadelesi mekanik toprak işlemesi ve yolma ile yapılabildiği gibi, kimyasal yolla da elde edilir.
Yabancı otların tek tek yolunması daha çok tohum ekimi sonrası çok küçük parsellerde ve yastıklarda yapılır. Yabancı ot tohumları daha çabuk çimlenip, toprak yüzüne çıkar. Kültür bitkilerini toprak yüzüne çıkmasını engeller veya gölge yaparak büyümelerine sekte verir. Elle bu yabancı otların yolunması, toprak içinde çimlenmekte olan ve henüz toprak yüzeyine çıkmamış kültür bitkilerin zarar görmemesi için mümkün olduğu kadar erken yapılmalıdır. Bitkiler toprak yüzüne çıkmadığından yabancı otların yolunması daha kolay olur. Toprak yüzüne yabancı otlarla beraber çıkmış kültür bitkilerinin arasından yabani otlar elle çekilip çıkartılması daha zordur ve işlem daha dikkatli yapılır ve zaman alır. Bu durumda alet kullanılarak mekanik toprak işlemesi zaten, pek yapılamaz. Tohum ekimini serpme ekim yerine, sıraya ekim şeklinde yapmak kültür bitkilerinin yerini bellemek ve yabancı otlardan daha kolay ayırt etmek için daha iyidir. Kültür bitkileri belli bir büyüklüğü alınca ot çapası, çepin ve çapalar kullanılarak artık mekanik yapılabilir. Her sulamadan sonra genelde toprak yüzünde yabancı otlar görülebilir ve bu bakımdan her sulamadan sonra ot çapasına gerek duyulabilir. Kültür bitkileri kendilerine verilen sıra ve aralıkları kapattıkça yabancı ot sayısı giderek azalır. Kültür bitkileri sahayı tamamen kapatınca, artık mekanik ot çapası yapmaya gerek kalmaz (Şekil 12.4), yapılması da mümkün olmaz ve zaten de yabancı ot görülmez. Eğer kültür bitkileri arasında bir kaç yabancı ot görülürse, bunlar elle yolunarak alınır.
Şekil 12.4. Enginar tarlasında çapa yapan kadınlar
Yabancı otlarla mücadelede çeşitli herbisitler yani kimyasal ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlar temas yoluyla yabancı otları öldürdüğü gibi, bitki içine girerek sistematik olarak etki yapar. Genellikle bitki seçici olanlar ve olmayanlar şeklinde ikiye ayrılır. Seçici olmayan kimyasal ilaçlar toprak işlemesi sırasında tohum ekiminden ve fide dikiminden önce arazi boş iken uygulanır. Bu ilaçlar arazide bitki varken sıra arasına uygulanacaksa koruyucu takılarak kültür bitkileri üzerine ilacın gelmemesine çalışılır. Gene de bitkilerin olduğu dönemde uygulanması tavsiye edilmez. Seçici yani selektif olanlar, sebze türlerine karşı etki yapmayan ancak yabancı otları öldüren ilaçlardır. Bu yüzden seçici ot öldürücüleri kültür bitkileri varken atılır. Piyasada bu konuda çok değişik ilaçlar geliştirilmiş ve geliştirilmektedir. Bunların prospektüslerini okuyarak kullanılmaları önerilir.
Kimyasal yolla ot öldürmede çok dikkatli davranmak gerekir. Herbisitlerin parçalanma ve etkisiz hale gelme sürelerini iyi bilmek gerekir. Sebze bitkileri kısa süre tarlada kaldıklarından, birincisi bitkiye atılan selektif ilaç etkisini kaybetmeden, ikinciye bitkinin yetiştiriciliğine geçildiğinden toprakta kalan selektif ilaç bu ikinci bitkilere zarar oluşturabilir. Fakat ilaç kullanımında esas etki insan sağlığı yönündendir. Kültür bitkisi üzerine atılan ilacın bitki üzerindeki etkisini yitirmeden, bitkilerin hasat edilip pazara yollanmasıyla ortaya çıkar. Bu durum meyveleri yenen sebzelerde daha da önem kazanır. Çünkü, meyveleri peş peşe olgunlaşması ve hasat edilip pazara yollanması durumunda, kullanılan ilaçların meyveler üzerinde kalıtı bırakması ve bu ilaç kalıntıların insan sağlığına kötü etki yapması daha büyük olasıdır. İnsanlarda toksik etki meydana getirebilir, hatta kansere kadar giden birçok hastalıklara yol açabilir. Birde buna yetiştiricilerin bilgisizce ve sorumsuzca fazla dozda ilaç kullanımı eklenirse durum daha da ciddi boyutlara ulaşır. Ülkeler gümrük kapılarında kendilerine ihraç edilen ürünleri kontrol ederek, üzerinde belirli oranların dışında ilaç kalıntısı bulunanları geri çevirmekte ve ülkelerine sokmamaktadır. Günümüzde hastalık ve zararlılara karşı giderek kimyasal ilaç kullanmaktan kaçınılmaktadır. Kimyasal ilaç yerine çabuk parçalanabilen organik ilaçlar piyasaya sürülmekte ve biyolojik mücadele yöntemleri geliştirilmektedir.
Yabancı ot mücadelesinde toprak üstü malçlamaları da kullanılabilir. Malçlama toprak yüzünün plastiklerle veya bazı organik maddelerle kaplanmasıyla yapılır. Toprak üstü plastikle kaplandığında direkt tohum ekimi yerine, plastiğin üstü sıra ve aralık ölçülerine göre delinerek fide dikimi yapılır. Işığı geçiren malçlarda (şeffaf plastiklerde) yabancı ot tohumları çimlenip yabancı otlar toprak yüzüne çıksa bile, daha sonra malç altında büyüyemez ve ölür.
/ Boğaz Doldurma Çapası Yapmak / Bitkilere Gelişmesi Sırasında Daha İyi Koşullar Hazırlamak İçin Yapılan Toprak İşlemesi / TOPRAK İŞLEMESİ / SEBZECİLİK
Boğaz doldurma çapası iki maksatla yapılır. Birincisi toprak işlemede tahta, tava ve masura gibi parselasyon yapılmaz arazi olduğu gibi düz bırakılır. Tohum ekimi ve fide dikimi bu düz arazi üzerinde gerçekleştirilir. Bitkiler büyümeye başladıklarında ve sulama ihtiyacı doğduğunda çapalama yaparak bitkilerin boğazları doldurulur, su arkları meydana getirilir veya gerekirse tava, tahta yapılır. İkincisi toprak altı organları yenen tatlı patates, patates, yer elması, kuşkonmaz, sarmısak ve soğan gibi yumruları, sürgünleri ve soğanları yenen sebzelerin daha iyi gelişmesi ve irileşmesi ve ayrıca beyazlatılmış gövde kısmının fazla olması istenen pırasa, taze soğan, sarmısak, yaprak kerevizi gibi sebzelerde gövdenin ve sapın büyük kısmının toprakla gömülmesi ve karanlıkta bırakılmasında kullanılır. Bu toprak altında bırakılan organlar, ışık almadığından (etiyolleştirilince) rengi beyazlaşır, dokuları gevrekleşir ve daha güzel çiğnenebilir. Boğaz doldurma, boğaz doldurma çapasıyla elle ve makine gücü kullanılarak boğaz doldurma pulluğuyla yapılır. İşleme derinliği sulama amacı için 15-30 cm, normal boğaz doldurmada 10-15 cm, etiyolleştirmede 20-40 cm ve kuşkonmazlarda 20-50 cm arasında değişir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay