Tweet
Kül / Mineral Maddeler / Bitki İçeriğinde Bulunan Maddeler / GÜBRELEME / SEBZECİLİK
Kül, bir bitkinin 500-600oC fırınlarda birkaç saat bırakılması ve yanması sonucu geriye kalan grimsi artık maddedir. Adolf Mayer, külü “bir derece daha oksitlenemeyen madde olarak” yorumlar. Bitkideki kül miktarı önce bitki cins ve türlerine göre farklılaşır. Nitekim hıyar bitkisinde kül oranı kuru maddenin % 8’i iken, çilekte % 3, elmada % 2 ve mısırda % 9’dur. Kültür bitkilerinin genel kül oranı % 5-10, yabani bitkilerin % 1-2, tuza dayanıklı bitkilerin % 10-20 ve alglerde oldukça artarak % 50’den fazla olur. Bir bitkinin kül içeriği, organlarında farklılık gösterir. FINCK (1969), bitkilerde genel olarak yapraklarda % 10-20, kök ve yumrularda % 3-6, meyvelerde % 2-4 ve odunsu dokularda % 0,2-0,4 kül olduğunu belirtir. Ayçiçeğinde yapılan bir analizde köklerde % 4-9, sapta % 4-8, yapraklarda % 25-28 ve tohumlarda % 9-10 kül bulunmuştur. Bitki külü incelendiğinde, yetiştirildiği ortamda bulunan mineral maddelerin tamamına yakın kısmı bitki içeriğinde tespit edilmiştir. Külün elde edilmesi sırasında bazı mineral maddeleri buharlaşma ve sublimasyona uğrama (katı halden gaz haline geçme) sonucu kaybolur. Klor, kükürt, bir miktar potasyum, kalsiyum ve fosfor azalması meydana gelebilir. Kül içinde azot, karbon, oksijen ve hidrojen hiç bulunmaz. Çünkü bunlar organik kökenli maddeler olduğundan ve yakma sırasında bu organik maddelerin tamamı yandığından, kaybolur. Külde kalan maddeler onların oksitleri durumundadır. Çünkü yanma bir oksidasyon olayıdır ve bunun için Adolf Mayer yukarıdaki tarifinde külü bir derece daha oksitlenemeyen madde olarak belirtmiştir. Değişik bitkilerde yapılan kül analizlerinde bu güne kadar 60’a yakın madde tespit edilmiştir. Bunların bazıları alüminyum, arsenik, baryum, bor, brom, cıva, çinko, demir, fosfor, gümüş, kurşun, kükürt, kalay, lityum, magnezyum, sodyum, stronzyum, talyum, titanyum ve vanadyumdur. Ancak bu ve diğer ismi verilmeyen elementlerin çoğu kül içersinde mikro düzeyde kalır ve hatta bazılarının ortaya çıkartılması özel analizler ister. Külde çok görülen elementler bitkiye mutlak gerekli olan elementlerdir. Mutlak gerekli elementler fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum, demir, kükürt, mangan, molibden, bor, bakır, çinko, klor ve sodyum olmak üzere 13 adettir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
Kül, bir bitkinin 500-600oC fırınlarda birkaç saat bırakılması ve yanması sonucu geriye kalan grimsi artık maddedir. Adolf Mayer, külü “bir derece daha oksitlenemeyen madde olarak” yorumlar. Bitkideki kül miktarı önce bitki cins ve türlerine göre farklılaşır. Nitekim hıyar bitkisinde kül oranı kuru maddenin % 8’i iken, çilekte % 3, elmada % 2 ve mısırda % 9’dur. Kültür bitkilerinin genel kül oranı % 5-10, yabani bitkilerin % 1-2, tuza dayanıklı bitkilerin % 10-20 ve alglerde oldukça artarak % 50’den fazla olur. Bir bitkinin kül içeriği, organlarında farklılık gösterir. FINCK (1969), bitkilerde genel olarak yapraklarda % 10-20, kök ve yumrularda % 3-6, meyvelerde % 2-4 ve odunsu dokularda % 0,2-0,4 kül olduğunu belirtir. Ayçiçeğinde yapılan bir analizde köklerde % 4-9, sapta % 4-8, yapraklarda % 25-28 ve tohumlarda % 9-10 kül bulunmuştur. Bitki külü incelendiğinde, yetiştirildiği ortamda bulunan mineral maddelerin tamamına yakın kısmı bitki içeriğinde tespit edilmiştir. Külün elde edilmesi sırasında bazı mineral maddeleri buharlaşma ve sublimasyona uğrama (katı halden gaz haline geçme) sonucu kaybolur. Klor, kükürt, bir miktar potasyum, kalsiyum ve fosfor azalması meydana gelebilir. Kül içinde azot, karbon, oksijen ve hidrojen hiç bulunmaz. Çünkü bunlar organik kökenli maddeler olduğundan ve yakma sırasında bu organik maddelerin tamamı yandığından, kaybolur. Külde kalan maddeler onların oksitleri durumundadır. Çünkü yanma bir oksidasyon olayıdır ve bunun için Adolf Mayer yukarıdaki tarifinde külü bir derece daha oksitlenemeyen madde olarak belirtmiştir. Değişik bitkilerde yapılan kül analizlerinde bu güne kadar 60’a yakın madde tespit edilmiştir. Bunların bazıları alüminyum, arsenik, baryum, bor, brom, cıva, çinko, demir, fosfor, gümüş, kurşun, kükürt, kalay, lityum, magnezyum, sodyum, stronzyum, talyum, titanyum ve vanadyumdur. Ancak bu ve diğer ismi verilmeyen elementlerin çoğu kül içersinde mikro düzeyde kalır ve hatta bazılarının ortaya çıkartılması özel analizler ister. Külde çok görülen elementler bitkiye mutlak gerekli olan elementlerdir. Mutlak gerekli elementler fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum, demir, kükürt, mangan, molibden, bor, bakır, çinko, klor ve sodyum olmak üzere 13 adettir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay