Tweet
Talep / Pazarlamada Rol Oynayan Kuvvetler / PAZARLAMA / SEBZECİLİK
GÜNEŞ’e (1996) göre, talep “Tüketicinin mal değerlerini elinde bulundurduğu gelire göre ifade ettiği bir iç kıymet”tir. Talep pazarda alıcı tarafından ortaya çıkartılır. Tarım ürünlerine duyulan talep, diğer mallara karşı duyulan talepten farklıdır. Çünkü tarım ürünleri insan beslenmesinde kullanılır ve genelde günde üç kez tüketim insanlar için bir içgüdü arzusu ve yaşamları için zorunlu olan bir taleptir. İşte bu mecburiyet ve arzu tarım ürünlerine karşı vazgeçilmeyen büyük talebi doğurur. Bu bakımdan tarım ürünlerine talep çok kısa dönemler içinde sık sık tekrarlanır. Toplumda yaşayan insanların gelir seviyeleri arttıkça, tarımsal ürünlere duyulan talep şekli farklılaşır. Yoksul, gelir seviyesi düşük toplumlarda ve kalabalık aile yaşamında düşünülen ilk şey karın doyurmaktır. Bu bakımdan beslenmede karbonhidratlı yiyecekler ön planda yer alır. Oysa parasal güç arttıkça proteinli yiyecekler, sebze ve meyveler sofralarda yer alır ve hatta hayatında havyar yememiş insanlarda, bu ürünleri tüketmek psikolojisi oluşur. İnsanların ailesel çalışma hayatı, anne ve babanın işte, çocukların okulda olması, tarımsal talepte değişiklik yaratır. Kadının evde oturduğu evlerde, satın alınan tarımsal ürünlerden hazırlanan yemekler evde yenirken, kadının çalıştığı evlerde beslenme, işlenmiş hazır ve pratik yiyeceklere, bazen dışarıda yemek yemeye doğru kayar. Taze meyve yanında konserve, kurutulmuş, dondurulmuş, toz halinde yiyecekler ve hazır içki ve meyve suları kullanılır. Tüketici talebi zaman, yer ve şekle göre değişikliğe uğrar. Bu bakımdan üreticinin işi sadece ürünleri yetiştirmekle kalmaz, tüketicinin devamlı değişen talebini karşılamak durumundadır. Tüketici talebinin ne şekilde ve ne zaman değişeceğini takip eden ve bunu yakalayan, önceden bu doğrultuda değişiklikleri yapabilen yetiştiriciler, pazarda ürünlerini satmakta zorlanmaz. Elde ettikleri fazla gelirle maliyeti yüksek ve işletmeye yük getiren sera ve çeşitli tarımsal araç ve gereçleri karşılayabilir.
Memleketimizde sebzelere olan talep orta ve yüksek düzeye yakındır. Yılda ortalama kişi başına 150-300 kg arasında sebze düşer. Ayrıca yılda 2-4 kg arasında konserve, 1-3 kg dondurulmuş, 2-3 kg kurutulmuş ve 1-2 kg öğütülmüş toz sebze (soğan, sarmısak, nane, maydanoz gibi) kullanılır. Yurt dışından gelen talep yıllara göre değişir. Özellikle Avrupa’da soğuk geçen yıllar talebi arttırır. Bizimle aynı konumda olan diğer ülkelerde yaşanan olumsuz koşullarda (bitki hastalık ve zararlı salgınları) ülkemizden olan talebi canlandırır. Sebzelere olan talep her geçen gün, pazarda dökme satılan ürünlerden daha çok ambalajlanmış, paketlenmiş ürünlere doğru kaymaktadır. Her ne kadar dökme ürünlerde tüketicinin seçme şansı daha çoksa da, ambalajlanmış güzel kağıtlara sarılmış, eziği, çürüğü olmayan, renk ve büyüklükleri aynı, gösterişli ürünleri alması, evde tüketilinceye kadar saklanması onlara daha kolay gelir. Sebzelere olan talepte kuzey ve güney ülkeleri arasında bir fark oluşur. Kuzey ülkelerinde asidi yüksek, şekeri düşük ürünler ön plana çıkar. Oysa güneyde tatlı ve asidi düşük sebzeler tercih edilir.
Talep üzerinde durulması gereken önemli bir konu, bir tarım ürününde fertlerin tek tek belirli bir ürüne belirli bir fiyatla olan talebiyle, talep tablosu (talep şedülü) dediğimiz talep arasındaki farkın belirlenmesidir. AÇIL’a (1984) göre, belirli bir ürüne belirli bir talep denilince, belirli bir pazarda, belirli bir ürüne, belirli bir zamanda ve belirli bir fiyattan talebi anlaşılır. Bu talep pazarda fiyat oluşumu üzerinde bir rol oynamaz. Talebin teşekkülünde ve fiyat üzerinde esas rol oynayan talep şedülüdür. Talep şedülünde, bir ferdin değil, fertlerin değişik fiyatlarda belirli bir piyasada, belirli bir zamanda, belirli ürünlere duyduğu talep esastır. Örnek olarak Cetvel 16.1’de piyasada bir haftalık domatese olan talep ve fiyatları verilmiştir. Cetvel incelendiğinde, fiyatı yüksek iken domatese olan talep azalmakta, fiyatının düşmesi durumunda artmaktadır. Buna göre talep kanunun, diğer şartlar aynı kaldığı takdirde bir malın fiyatı düştükçe talebi artar, fiyatı yükseldikçe talebi azalır. Böylece satılan mal miktarıyla fiyat arasında bir ilişki doğar.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
GÜNEŞ’e (1996) göre, talep “Tüketicinin mal değerlerini elinde bulundurduğu gelire göre ifade ettiği bir iç kıymet”tir. Talep pazarda alıcı tarafından ortaya çıkartılır. Tarım ürünlerine duyulan talep, diğer mallara karşı duyulan talepten farklıdır. Çünkü tarım ürünleri insan beslenmesinde kullanılır ve genelde günde üç kez tüketim insanlar için bir içgüdü arzusu ve yaşamları için zorunlu olan bir taleptir. İşte bu mecburiyet ve arzu tarım ürünlerine karşı vazgeçilmeyen büyük talebi doğurur. Bu bakımdan tarım ürünlerine talep çok kısa dönemler içinde sık sık tekrarlanır. Toplumda yaşayan insanların gelir seviyeleri arttıkça, tarımsal ürünlere duyulan talep şekli farklılaşır. Yoksul, gelir seviyesi düşük toplumlarda ve kalabalık aile yaşamında düşünülen ilk şey karın doyurmaktır. Bu bakımdan beslenmede karbonhidratlı yiyecekler ön planda yer alır. Oysa parasal güç arttıkça proteinli yiyecekler, sebze ve meyveler sofralarda yer alır ve hatta hayatında havyar yememiş insanlarda, bu ürünleri tüketmek psikolojisi oluşur. İnsanların ailesel çalışma hayatı, anne ve babanın işte, çocukların okulda olması, tarımsal talepte değişiklik yaratır. Kadının evde oturduğu evlerde, satın alınan tarımsal ürünlerden hazırlanan yemekler evde yenirken, kadının çalıştığı evlerde beslenme, işlenmiş hazır ve pratik yiyeceklere, bazen dışarıda yemek yemeye doğru kayar. Taze meyve yanında konserve, kurutulmuş, dondurulmuş, toz halinde yiyecekler ve hazır içki ve meyve suları kullanılır. Tüketici talebi zaman, yer ve şekle göre değişikliğe uğrar. Bu bakımdan üreticinin işi sadece ürünleri yetiştirmekle kalmaz, tüketicinin devamlı değişen talebini karşılamak durumundadır. Tüketici talebinin ne şekilde ve ne zaman değişeceğini takip eden ve bunu yakalayan, önceden bu doğrultuda değişiklikleri yapabilen yetiştiriciler, pazarda ürünlerini satmakta zorlanmaz. Elde ettikleri fazla gelirle maliyeti yüksek ve işletmeye yük getiren sera ve çeşitli tarımsal araç ve gereçleri karşılayabilir.
Memleketimizde sebzelere olan talep orta ve yüksek düzeye yakındır. Yılda ortalama kişi başına 150-300 kg arasında sebze düşer. Ayrıca yılda 2-4 kg arasında konserve, 1-3 kg dondurulmuş, 2-3 kg kurutulmuş ve 1-2 kg öğütülmüş toz sebze (soğan, sarmısak, nane, maydanoz gibi) kullanılır. Yurt dışından gelen talep yıllara göre değişir. Özellikle Avrupa’da soğuk geçen yıllar talebi arttırır. Bizimle aynı konumda olan diğer ülkelerde yaşanan olumsuz koşullarda (bitki hastalık ve zararlı salgınları) ülkemizden olan talebi canlandırır. Sebzelere olan talep her geçen gün, pazarda dökme satılan ürünlerden daha çok ambalajlanmış, paketlenmiş ürünlere doğru kaymaktadır. Her ne kadar dökme ürünlerde tüketicinin seçme şansı daha çoksa da, ambalajlanmış güzel kağıtlara sarılmış, eziği, çürüğü olmayan, renk ve büyüklükleri aynı, gösterişli ürünleri alması, evde tüketilinceye kadar saklanması onlara daha kolay gelir. Sebzelere olan talepte kuzey ve güney ülkeleri arasında bir fark oluşur. Kuzey ülkelerinde asidi yüksek, şekeri düşük ürünler ön plana çıkar. Oysa güneyde tatlı ve asidi düşük sebzeler tercih edilir.
Talep üzerinde durulması gereken önemli bir konu, bir tarım ürününde fertlerin tek tek belirli bir ürüne belirli bir fiyatla olan talebiyle, talep tablosu (talep şedülü) dediğimiz talep arasındaki farkın belirlenmesidir. AÇIL’a (1984) göre, belirli bir ürüne belirli bir talep denilince, belirli bir pazarda, belirli bir ürüne, belirli bir zamanda ve belirli bir fiyattan talebi anlaşılır. Bu talep pazarda fiyat oluşumu üzerinde bir rol oynamaz. Talebin teşekkülünde ve fiyat üzerinde esas rol oynayan talep şedülüdür. Talep şedülünde, bir ferdin değil, fertlerin değişik fiyatlarda belirli bir piyasada, belirli bir zamanda, belirli ürünlere duyduğu talep esastır. Örnek olarak Cetvel 16.1’de piyasada bir haftalık domatese olan talep ve fiyatları verilmiştir. Cetvel incelendiğinde, fiyatı yüksek iken domatese olan talep azalmakta, fiyatının düşmesi durumunda artmaktadır. Buna göre talep kanunun, diğer şartlar aynı kaldığı takdirde bir malın fiyatı düştükçe talebi artar, fiyatı yükseldikçe talebi azalır. Böylece satılan mal miktarıyla fiyat arasında bir ilişki doğar.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay