Tweet
Hasat Sırasında Dikkat Edilecek Hususlar / Ürünlerin Hasadı / PAZARLAMA / SEBZECİLİK
Hasat sırasında dikkatsizce ve tecrübe dışı davranışlar, hasat edilen kök, yumru, soğan, sürgün, dal, yaprak, gövde ve meyve gibi bitki materyalinin zedelenmesine, ezilmesine, yaralanmasına, yırtılmasına, çatlamasına, delinmesine, parçalanmasına ve hatta kopmasına neden olur. Böylece ürünün şekli bozulur, su kaybı meydana gelir, çeşitli patojenlerin hücumuna uğrar, bozulma küflenme ve çürüme ortaya çıkar. Ayrıca pazarlama yönünden ürünleri raf ve depolama ömürleri azalır, satış şansı kaybolur. Hasat sonrası meydana gelen hataları dört ana başlık altında toplayabiliriz.
Ezilme. Hasat sırasında, hasat edilen ürünün ve özellikle meyvelerin sert zeminli kasalar içerisine yüksekten, sert biçimde atılması, kasaların aynı şekilde boşaltılması, ürünün kasalara çok sıkı doldurulması, kasalara fazla ürün konulması ve bunlar istiflendiğinde, bir üstteki kasanın alttaki kasadaki ürünü sıkıştırması, ürünün kasalara gevşek doldurulması ve nakliye sırasındaki sarsıntılarda birbirine veya kasa kenarlarına çarpması, hasat sırasında ürünün çok sıkı tutulması ve ürüne basınç uygulanması, ezilmelere sebebiyet verir. Ezilen dokularda fenol oksidasyonu başlar, bu dokular kararır ve çürür. Ezilme çok kuvvetli olursa, üründe çatlama ve yırtılmalar meydana gelir. Bu sırada akan meyve özsuyu (usaresi) patojenik hastalıklara ortam yaratır. Patojenlerin üremesi durumunda, meyvede kokuşma, çürüme ve küflenme başlar.
Sürtünme. Ürün toprak altından çıkartılırken, gevşek doldurulmuş kasalar taşıma sırasında sallanırken, kasalar boşaltılırken, hasat ve ambalaj işlemleri yapılırken, ürünün sert yüzeylere hızla temas etmesi, birbirine değmesi ve banttan hızlı geçirilmesi, sürtünmelere neden olur. Sürtünen dokular zedelendiği için, ezilmede meydana gelen olayların aynısı, burada da ortaya çıkar.
Delinme ve Çizilme. Ürün hasadında kullanılan aletlerin ucunun sivri, çok keskin olması, hasat sonrası ürün üzerinde ve aralarında taş toprak parçalarının bulunması, bunların ürünle beraber kasalara doldurulması, elle hasatta tırnakların uzun, ellerin nasırlı olması, yüzük, bilezik ve künye takılması, ürünün taşındığı veya ambalajlandığı kasalarda, ambalaj yapılırken çivilerin hatalı çakılması veya kullanım sırasında çivilerin dışarı çıkması, ambalajlamada kullanılan alet ve makinelerde sivri kısımların ve köşelerin bulunması, buralara ürünlerin çarpması, ürünlerin çizilmesine ve delinmesine sebebiyet verir.
Yırtılma ve Kırılma. Sebzelerin yaprak ve sürgünleri oldukça narindir. Bu bakımdan hasat öncesinden başlayarak tüketime kadar geçen safhada yaprakları yenen sebzelerde yırtılma, sürgünleri yenen sebzelerde kırılma meydana gelir.
Sebzelerde meydana gelecek zararların önlenmesi ve en aza indirilmesi için, ürünün hasadından, pazarlamanın her aşamasında ve tüketime kadar evlerde saklanmasında dikkatli davranmak gerekir. Sebzelerle ilgili olan herkesi ve özellikle üretim ve pazarlama ağında çalışanları önceden bilgilendirmek ve nelerin yapılmaması gerektiğini öğretmek ve işe yeni başlayanları önce tecrübeli bir işçi yanında bir müddet eğitip, pratik yaptırdıktan sonra kendi başına çalışmasına izin vermek, alınacak tedbirler içindedir. Dikkat edilmesi gereken diğer konular sırasıyla açıklayalım: Öncelikle hasat zamanı iyi ayarlanmalıdır. Hasat sırasında hava kuru ve yağışsız olmalı, toprak çamur oluşturmamalıdır. Böylece ürünün kirlenmesi ve fazla nem alması önlenir. Bu hava koşullarında, patojenlere ait sporlar çevrede daha az bulunacağından, hastalık enfeksiyonu en aza indirilir. İstenmeden üründe meydana gelen ezilme ve delinmelerde, akan bitki sıvısı çabuk kurur ve etrafa fazla bulaşmaz. İşletmede çalışan işçilerin iş öncesi kontrolü yapılmalıdır. İşçilerin giysileri temiz, eleri nasırsız, tırnakları kesilmiş olmalıdır. Çalışma sırasında yüzük, bilezik ve künye takmalarına izin verilmemelidir. Gerekli hallerde eldiven giymeleri sağlanmalıdır. İşe başlamadan, işi yöneten ustanın işçilere işi anlatması ve bir ön çalışma yapmasında fayda vardır. Ürünün çok sıkı tutulmaması, sıkıştırılmaması, nereden ve nasıl tutulacağı, neyle nasıl hasat edileceği, hasat edilen ürünün kasalara yüksekten atarak konulmaması, hasat kaplarının içine gerektiğinde bez döşenmesi, alet ve edevatın kullanım öncesi kontrol edilmesi ve hatalı tarafları varsa bunlar düzeltildikten sonra kullanılması açıklanmalıdır. Hasat sırasında en uygun alet ve edevat kullanılmalıdır. Bunlar düzgün çalışmalı ve bakımlı olmalıdır. Üzerlerinde bakım sonrası yağ, hasat sonrası bulaşık maddeler ve toprak bulunmamalıdır.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
Hasat sırasında dikkatsizce ve tecrübe dışı davranışlar, hasat edilen kök, yumru, soğan, sürgün, dal, yaprak, gövde ve meyve gibi bitki materyalinin zedelenmesine, ezilmesine, yaralanmasına, yırtılmasına, çatlamasına, delinmesine, parçalanmasına ve hatta kopmasına neden olur. Böylece ürünün şekli bozulur, su kaybı meydana gelir, çeşitli patojenlerin hücumuna uğrar, bozulma küflenme ve çürüme ortaya çıkar. Ayrıca pazarlama yönünden ürünleri raf ve depolama ömürleri azalır, satış şansı kaybolur. Hasat sonrası meydana gelen hataları dört ana başlık altında toplayabiliriz.
Ezilme. Hasat sırasında, hasat edilen ürünün ve özellikle meyvelerin sert zeminli kasalar içerisine yüksekten, sert biçimde atılması, kasaların aynı şekilde boşaltılması, ürünün kasalara çok sıkı doldurulması, kasalara fazla ürün konulması ve bunlar istiflendiğinde, bir üstteki kasanın alttaki kasadaki ürünü sıkıştırması, ürünün kasalara gevşek doldurulması ve nakliye sırasındaki sarsıntılarda birbirine veya kasa kenarlarına çarpması, hasat sırasında ürünün çok sıkı tutulması ve ürüne basınç uygulanması, ezilmelere sebebiyet verir. Ezilen dokularda fenol oksidasyonu başlar, bu dokular kararır ve çürür. Ezilme çok kuvvetli olursa, üründe çatlama ve yırtılmalar meydana gelir. Bu sırada akan meyve özsuyu (usaresi) patojenik hastalıklara ortam yaratır. Patojenlerin üremesi durumunda, meyvede kokuşma, çürüme ve küflenme başlar.
Sürtünme. Ürün toprak altından çıkartılırken, gevşek doldurulmuş kasalar taşıma sırasında sallanırken, kasalar boşaltılırken, hasat ve ambalaj işlemleri yapılırken, ürünün sert yüzeylere hızla temas etmesi, birbirine değmesi ve banttan hızlı geçirilmesi, sürtünmelere neden olur. Sürtünen dokular zedelendiği için, ezilmede meydana gelen olayların aynısı, burada da ortaya çıkar.
Delinme ve Çizilme. Ürün hasadında kullanılan aletlerin ucunun sivri, çok keskin olması, hasat sonrası ürün üzerinde ve aralarında taş toprak parçalarının bulunması, bunların ürünle beraber kasalara doldurulması, elle hasatta tırnakların uzun, ellerin nasırlı olması, yüzük, bilezik ve künye takılması, ürünün taşındığı veya ambalajlandığı kasalarda, ambalaj yapılırken çivilerin hatalı çakılması veya kullanım sırasında çivilerin dışarı çıkması, ambalajlamada kullanılan alet ve makinelerde sivri kısımların ve köşelerin bulunması, buralara ürünlerin çarpması, ürünlerin çizilmesine ve delinmesine sebebiyet verir.
Yırtılma ve Kırılma. Sebzelerin yaprak ve sürgünleri oldukça narindir. Bu bakımdan hasat öncesinden başlayarak tüketime kadar geçen safhada yaprakları yenen sebzelerde yırtılma, sürgünleri yenen sebzelerde kırılma meydana gelir.
Sebzelerde meydana gelecek zararların önlenmesi ve en aza indirilmesi için, ürünün hasadından, pazarlamanın her aşamasında ve tüketime kadar evlerde saklanmasında dikkatli davranmak gerekir. Sebzelerle ilgili olan herkesi ve özellikle üretim ve pazarlama ağında çalışanları önceden bilgilendirmek ve nelerin yapılmaması gerektiğini öğretmek ve işe yeni başlayanları önce tecrübeli bir işçi yanında bir müddet eğitip, pratik yaptırdıktan sonra kendi başına çalışmasına izin vermek, alınacak tedbirler içindedir. Dikkat edilmesi gereken diğer konular sırasıyla açıklayalım: Öncelikle hasat zamanı iyi ayarlanmalıdır. Hasat sırasında hava kuru ve yağışsız olmalı, toprak çamur oluşturmamalıdır. Böylece ürünün kirlenmesi ve fazla nem alması önlenir. Bu hava koşullarında, patojenlere ait sporlar çevrede daha az bulunacağından, hastalık enfeksiyonu en aza indirilir. İstenmeden üründe meydana gelen ezilme ve delinmelerde, akan bitki sıvısı çabuk kurur ve etrafa fazla bulaşmaz. İşletmede çalışan işçilerin iş öncesi kontrolü yapılmalıdır. İşçilerin giysileri temiz, eleri nasırsız, tırnakları kesilmiş olmalıdır. Çalışma sırasında yüzük, bilezik ve künye takmalarına izin verilmemelidir. Gerekli hallerde eldiven giymeleri sağlanmalıdır. İşe başlamadan, işi yöneten ustanın işçilere işi anlatması ve bir ön çalışma yapmasında fayda vardır. Ürünün çok sıkı tutulmaması, sıkıştırılmaması, nereden ve nasıl tutulacağı, neyle nasıl hasat edileceği, hasat edilen ürünün kasalara yüksekten atarak konulmaması, hasat kaplarının içine gerektiğinde bez döşenmesi, alet ve edevatın kullanım öncesi kontrol edilmesi ve hatalı tarafları varsa bunlar düzeltildikten sonra kullanılması açıklanmalıdır. Hasat sırasında en uygun alet ve edevat kullanılmalıdır. Bunlar düzgün çalışmalı ve bakımlı olmalıdır. Üzerlerinde bakım sonrası yağ, hasat sonrası bulaşık maddeler ve toprak bulunmamalıdır.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay