Tweet
Eşeyli Çoğaltma Şekli ( Generatif, Tohumla Çoğaltma) / SEBZELERDE ÇOĞALTMA ŞEKİLLERİ / SEBZECİLİK
İki ayrı bireyin veya aynı bireyin, aynı veya farklı organlarında (çiçeklerde) oluşan erkek organlardaki çiçek tozlarının, dişi organlarındaki yumurta hücresini döllemesiyle ve döllenmiş yumurta hücresi zigottan meydana gelen tohumla yapılan bir çoğaltma şeklidir. Şu halde tohumun ortaya çıkması için çiçek ve çiçek organlarının meydana gelmesi, daha sonra tozlanma ve döllenmenin yapılması, tohum olgunlaşması gerekir. Bu olaylar ilerde sebzeleri yetiştirilme tekniği konusunda ele alınıp incelenecektir.
Tohumun oluşmasında, anne ve babadan gelen iki değişik karakter birleşir, yepyeni bir bitki ortaya çıkar. Bu bakımdan tohumla üretilen bitkilerin her birisinin kendine özgü karakteri vardır. Bundan dolayı tohumla üretilen bitki toplulukları genelde heterozigot (birbirine benzemeyen) bir yapıya sahiptir. İşte bu yüzden tohumla üretim, yeni yeni çeşitlerin ortaya çıkmasını sağlar. Bitkiler kendine ve yabancı döllemelidir. Fasulye, bezelye gibi yüzde yüz kendine döllenen bitkilerde, her döllenme sonucu anne ve babadan aynı genler geldiğinden, yeni bitkilerin karakterleri arasında yavaş yavaş benzerlik artar ve bitkiler arasında akrabalık ortaya çıkar. Daha ilmi bir deyişle bu bitkilerde homozigotluk (birbirine benzer bir yapı) meydana gelir. Tabiatta bazen, kendine döllenen bitkilerin homozigot yapısı, meydana gelen mutasyonlar ve şartlı melezlemelerle bozulabilir ve kendine döllenen bitkilerde bir an için heterezigotluk ortaya çıkabilir. Fakat bu popülasyon içinde kendine döllenme devam ettiğinden, bozulan homozigot yapı, bir süre sonra tekrar eski haline döner. Buna karşın yabancı döllenen bitkilerde, her döllenme sonucu anne ve babadan gelen karakterler değişik olduğundan, bunların yeni bitkilerinin karakteri de değişiktir. Bu bitkiler heterozigot yapıdadır. Kendine ve yabancı döllenen bitkilerde yapılan ıslah çalışmalarında benzer bitkilerin seleksiyonu yapılarak saf hatlar elde edilerek, saf çeşitler yetiştirilir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
İki ayrı bireyin veya aynı bireyin, aynı veya farklı organlarında (çiçeklerde) oluşan erkek organlardaki çiçek tozlarının, dişi organlarındaki yumurta hücresini döllemesiyle ve döllenmiş yumurta hücresi zigottan meydana gelen tohumla yapılan bir çoğaltma şeklidir. Şu halde tohumun ortaya çıkması için çiçek ve çiçek organlarının meydana gelmesi, daha sonra tozlanma ve döllenmenin yapılması, tohum olgunlaşması gerekir. Bu olaylar ilerde sebzeleri yetiştirilme tekniği konusunda ele alınıp incelenecektir.
Tohumun oluşmasında, anne ve babadan gelen iki değişik karakter birleşir, yepyeni bir bitki ortaya çıkar. Bu bakımdan tohumla üretilen bitkilerin her birisinin kendine özgü karakteri vardır. Bundan dolayı tohumla üretilen bitki toplulukları genelde heterozigot (birbirine benzemeyen) bir yapıya sahiptir. İşte bu yüzden tohumla üretim, yeni yeni çeşitlerin ortaya çıkmasını sağlar. Bitkiler kendine ve yabancı döllemelidir. Fasulye, bezelye gibi yüzde yüz kendine döllenen bitkilerde, her döllenme sonucu anne ve babadan aynı genler geldiğinden, yeni bitkilerin karakterleri arasında yavaş yavaş benzerlik artar ve bitkiler arasında akrabalık ortaya çıkar. Daha ilmi bir deyişle bu bitkilerde homozigotluk (birbirine benzer bir yapı) meydana gelir. Tabiatta bazen, kendine döllenen bitkilerin homozigot yapısı, meydana gelen mutasyonlar ve şartlı melezlemelerle bozulabilir ve kendine döllenen bitkilerde bir an için heterezigotluk ortaya çıkabilir. Fakat bu popülasyon içinde kendine döllenme devam ettiğinden, bozulan homozigot yapı, bir süre sonra tekrar eski haline döner. Buna karşın yabancı döllenen bitkilerde, her döllenme sonucu anne ve babadan gelen karakterler değişik olduğundan, bunların yeni bitkilerinin karakteri de değişiktir. Bu bitkiler heterozigot yapıdadır. Kendine ve yabancı döllenen bitkilerde yapılan ıslah çalışmalarında benzer bitkilerin seleksiyonu yapılarak saf hatlar elde edilerek, saf çeşitler yetiştirilir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay