Tweet
Tohumların Dış Özellikleri / Tohumlarda Aranacak Özellikler / Tohum / Tohum ve Tohumla Üretim / SEBZELERDE YETİŞTİRME TEKNİĞİ / SEBZECİLİK
Tohumların dış özelliklerini, tohumun şekli, rengi, parlaklığı, kokusu, temizliği ve ağırlığı gibi özellikleri belirler ve ayrıca saflığı ve temizliği test edilir. Böylece tohumun fenotipi hakkında karar verilir.
Saflık ve temizlik ile çeşit dışında, tohumluğa karışmış yabancı sebze tür ve çeşit tohumları, diğer kültür bitkilerinin tohumları, yabancı ot tohumları ve tohuma benzer yapıda maddeler, hastalıklı, çürük, kırık, boş tohumlar, saman, çöp, toprak, taş artıkları ve tohumu alınan çeşidin meyve artıkları miktarları tespit edilir.
Temizlik % oranı ile belirlenir. Sebzelerde bu oran birçok sebze tohumluğunda % 90’ın altına düşmemelidir. Ancak bazı sebzelerde % 65’e kadar düşebileceği de unutulmamalıdır.
Tohumun saflığı genetiğiyle ilgilidir. Dışardan test edilmesi zordur. Tohumlarının ekilmesi ve bitkilerinin yetiştirilmesiyle incelenebilir. Bununla beraber şekil ve renk gibi bazı dış özellikler, tohumun saflığı konusunda bize bir ön bilgi verebilir.
Her çeşidin belli sınırlar içinde kendisine özgü bir şekli vardır. Bunun dışındaki şekil değişimleri saflığı bozar. Sebze tohumunun şeklinin bozuk olması, tohumluğun erken hasat edilmesinden veya herhangi bir faktörün etkisinde kalarak şekil değiştirmesinden ileri gelebilir. Şekil bozukluğu çok büyükse, o zaman bu bozukluk çeşidin, çeşit özelliğinin bozulduğuna işaret sayılabilir.
Tohum renginin değişmesi, öncelikle tohumun kalitesinin düşük olduğunu gösterir. Erken hasat edilmiş tohumların rengi genelde açık kalır. Hatalı kurutma ve güneşte uzun süre bırakmak, kulanım süresinin geçmesi, yani bayatlama, rengin değişmesine yol açar. Tohumların saflığının saptanmasında da renk, belirgin bir rol oynar ve çeşidin genetik bozulduğunun işaretini de verir.
Tohumun parlaklığı, tohumun sadece bayat veya taze olduğunu kanıtlar. Saflık hakkında bilgi vermez. Tohum almada ve işleme sırasında yapılan hatalarda, tohumun bayat, iyi muhafaza edilmemiş olması durumunda, tohumun kendisine özgü parlaklığı kaybolur ve tohumlarda matlaşma görülür.
Koku da parlaklık gibi tohumun tazeliğini ortaya koyar. Soğan, havuç ve maydanoz tohumlarında olduğu gibi, birçok sebze tohumunun kendisine özgü bir kokusu vardır. Örneğin, pırasa ve soğan tohumları birbirine çok benzer. Ancak soğan tohumları kokusuyla, kokusuz olan pırasa tohumlarından kolayca fark edilir. Tohumlarda küf kokusunun oluşması, saklamanın nemli ve sıcak ortamlarda yapıldığını ve hatta kızıştığını gösterir. Bayatlamış tohumlarda kendine özgü koku kaybolur.
İyi bir sebze tohumu ağır ve iri olmalıdır. Her ne kadar saf bir tohumluk içinde, belirli sınırlarda, çok küçük ve çok büyük tohumlar bulunabilirse de, ortalama iriliğe yakın tohum miktarı burada önem kazanır. Tohumun iri ve dolgun olması, tarladaki bitki adetinin istenen miktarda olmasını sağlar. Bu tohumlardan oluşan bitkiler kuvvetli büyüdüklerinden, verim ve kalite yükselir. Erken çimlenerek, toprak yüzüne çıkması, erkenciliği sağlar. Tohumların ağırlığı, bin tane tohum ağırlığı, 1 litre tohum ağırlığı, 1 gr ve 1 kg’daki tohum sayısı tespit edilerek belirlenir. Bunun için örnekten 3-5 grup yapılır, bulunan ölçümlerin ortalaması alınır. Bir çeşidin tohumları, bu ortalama dışında kalıyorsa, tohumlar vaktinden önce hasat edilmiştir, uzun süre kötü koşullarda beklemiş ve içi boşalmıştır, böcek, kurt ve haşere yeniği vardır veya hastalıklıdır.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
Tohumların dış özelliklerini, tohumun şekli, rengi, parlaklığı, kokusu, temizliği ve ağırlığı gibi özellikleri belirler ve ayrıca saflığı ve temizliği test edilir. Böylece tohumun fenotipi hakkında karar verilir.
Saflık ve temizlik ile çeşit dışında, tohumluğa karışmış yabancı sebze tür ve çeşit tohumları, diğer kültür bitkilerinin tohumları, yabancı ot tohumları ve tohuma benzer yapıda maddeler, hastalıklı, çürük, kırık, boş tohumlar, saman, çöp, toprak, taş artıkları ve tohumu alınan çeşidin meyve artıkları miktarları tespit edilir.
Temizlik % oranı ile belirlenir. Sebzelerde bu oran birçok sebze tohumluğunda % 90’ın altına düşmemelidir. Ancak bazı sebzelerde % 65’e kadar düşebileceği de unutulmamalıdır.
Tohumun saflığı genetiğiyle ilgilidir. Dışardan test edilmesi zordur. Tohumlarının ekilmesi ve bitkilerinin yetiştirilmesiyle incelenebilir. Bununla beraber şekil ve renk gibi bazı dış özellikler, tohumun saflığı konusunda bize bir ön bilgi verebilir.
Her çeşidin belli sınırlar içinde kendisine özgü bir şekli vardır. Bunun dışındaki şekil değişimleri saflığı bozar. Sebze tohumunun şeklinin bozuk olması, tohumluğun erken hasat edilmesinden veya herhangi bir faktörün etkisinde kalarak şekil değiştirmesinden ileri gelebilir. Şekil bozukluğu çok büyükse, o zaman bu bozukluk çeşidin, çeşit özelliğinin bozulduğuna işaret sayılabilir.
Tohum renginin değişmesi, öncelikle tohumun kalitesinin düşük olduğunu gösterir. Erken hasat edilmiş tohumların rengi genelde açık kalır. Hatalı kurutma ve güneşte uzun süre bırakmak, kulanım süresinin geçmesi, yani bayatlama, rengin değişmesine yol açar. Tohumların saflığının saptanmasında da renk, belirgin bir rol oynar ve çeşidin genetik bozulduğunun işaretini de verir.
Tohumun parlaklığı, tohumun sadece bayat veya taze olduğunu kanıtlar. Saflık hakkında bilgi vermez. Tohum almada ve işleme sırasında yapılan hatalarda, tohumun bayat, iyi muhafaza edilmemiş olması durumunda, tohumun kendisine özgü parlaklığı kaybolur ve tohumlarda matlaşma görülür.
Koku da parlaklık gibi tohumun tazeliğini ortaya koyar. Soğan, havuç ve maydanoz tohumlarında olduğu gibi, birçok sebze tohumunun kendisine özgü bir kokusu vardır. Örneğin, pırasa ve soğan tohumları birbirine çok benzer. Ancak soğan tohumları kokusuyla, kokusuz olan pırasa tohumlarından kolayca fark edilir. Tohumlarda küf kokusunun oluşması, saklamanın nemli ve sıcak ortamlarda yapıldığını ve hatta kızıştığını gösterir. Bayatlamış tohumlarda kendine özgü koku kaybolur.
İyi bir sebze tohumu ağır ve iri olmalıdır. Her ne kadar saf bir tohumluk içinde, belirli sınırlarda, çok küçük ve çok büyük tohumlar bulunabilirse de, ortalama iriliğe yakın tohum miktarı burada önem kazanır. Tohumun iri ve dolgun olması, tarladaki bitki adetinin istenen miktarda olmasını sağlar. Bu tohumlardan oluşan bitkiler kuvvetli büyüdüklerinden, verim ve kalite yükselir. Erken çimlenerek, toprak yüzüne çıkması, erkenciliği sağlar. Tohumların ağırlığı, bin tane tohum ağırlığı, 1 litre tohum ağırlığı, 1 gr ve 1 kg’daki tohum sayısı tespit edilerek belirlenir. Bunun için örnekten 3-5 grup yapılır, bulunan ölçümlerin ortalaması alınır. Bir çeşidin tohumları, bu ortalama dışında kalıyorsa, tohumlar vaktinden önce hasat edilmiştir, uzun süre kötü koşullarda beklemiş ve içi boşalmıştır, böcek, kurt ve haşere yeniği vardır veya hastalıklıdır.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay