Tweet
Ekonomik Değeri / PIRASA / SEBZECİLİK
Pırasa Türkiye'nin bütün bölgelerinde yetiştirilen bir sebze çeşididir. Sıcaklığın sıfır derece altına düşmediği ve 35°C üstüne çıkmadığı yerlerde, bir yıl boyunca devamlı yetiştirilebilir. Dış ülkelerde yılın her anı tüketilen ve piya*sada devamlı bulunan bir sebze olduğu halde, bizde daha çok kış aylarında görülür ve değerlendirilir. Yazlık sebzelerin ortaya çıkmasıyla değerini kaybeder ve tüketici tarafın*dan pek aranmaz. Bu devre Mayıs ayından başlayarak Ağustos sonuna kadar devam eder. Eylül ve Ekim'de talep yeniden başlar. Ürünün piyasaya geliş şekli ve yetiştirme periyotları, bu is*teğe tamamen uygun şekilde ayarlanır. Nitekim Eylül'den itibaren yetiştiriciler piyasaya mal çıkartır. Ürün miktarı gittikçe artarak Ekim, Kasım, Aralık, Ocak'ta en yüksek dü*zeyi bulur. Bu dönemden sonra, soğuk bölgelerde yetiştiri*cilik sona erdiğinden sadece Güney Akdeniz ve kısmen Ege'*den piyasaya mal sevk edilir. Fiyat ayarlaması ürün miktarı ile ters orantılıdır. 1 kg pırasanın 2003 yılındaki ortalama pazar fiyatı 1-1,5 milyon TL., buna karşılık ürünün çoğaldığı devrede en düşük fiyatı 500 bin ile 1 milyon TL. ve ürünün azaldığı devrede en yüksek fiyatı 2-3 milyon TL. düzeylerinde seyretmektedir.
(Önemli not: bu kitapta verilen tüm parasal değerler, geçmiş enfilasyonlu yıllara ait olup, 2005 yılından itibaren paradan 6 sıfır atılacağ için değerlendirmeler Yeni Türk Lirasına çevrilerek yapılmalıdır).
Yıldan yıla değişen, fakat uzun yıllık gözlemlere göre 12-14 bin hektar alan üzerinde üretilen 250-350 bin ton ürü*nün büyük kısmı yurtiçinde tüketilir. Fert başına düşen pı*rasa miktarı 1958 senesinden sonraki yıllardan günümüze kadar 4-9 kg arasında değişmektedir (GÜNAY 1975). Pırasa, bazı yıllar bir ihraç maddesidir. İhracat 4-8 ton gibi düşük bir düzeyde kaldığı gibi, 10-15 bin ton hatta 40 bin ton'a kadar çıka*bilmektedir. Avrupa’da sert geçen iklim koşullarında üretim durduğundan talep fazlalaşmakta ve Türkiye’den ihracat artmaktadır. Pırasa hiç şüphesiz bir ihraç sebzesidir. Diğer ihracatçı devletler, Hollanda, Belçika, İtalya ve Fransa ile rekabet ya*pabilmek kaydıyla Avrupa'da her zaman pazar bulunabilir. Bizim için daha çok Ortadoğu ülkeleri, Rusya ve Kuzey Av*rupa devletleri iyi birer pazar olabilir. Bir dönüm pırasa, TAMER (1970), GÖREN ve KARTON (1965) ve BİELKA’ya (1969) göre 2-4 ton, ORAMAN (1968) ve BAYRAKTAR’a (1970) göre 4-7 ton, Gıda Tarım ve Hayvan*cılık Bakanlığının çok yıllık ortalamalarına göre 2-7 ton arasında pırasa üretilmektedir. Bizim gözlem*lerimize ve araştırmalarımıza göre dönüme verim 3-5 ton arasındadır. Dönüme verim, yazarlar ortalaması dikkate alındığında 4 ton'dur. 2003 yılı pırasanın ortalama yıllık hal satış fiyatı 500 bin-1 milyon TL/kg arasında olup, ortalama 750 bin TL/kg aldığımızda, dönüme saf gelir 2-4 milyar TL.’dir. Bir dönüm pırasanın ortalama maliyeti 750 milyon-1 milyar TL arasında olup, bu değeri saf gelirden çıkardığımızda net gelir 1-3 milyar dır. Bu yüzden pırasa az bir masrafla fazla gelir getiren bir sebzedir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
Pırasa Türkiye'nin bütün bölgelerinde yetiştirilen bir sebze çeşididir. Sıcaklığın sıfır derece altına düşmediği ve 35°C üstüne çıkmadığı yerlerde, bir yıl boyunca devamlı yetiştirilebilir. Dış ülkelerde yılın her anı tüketilen ve piya*sada devamlı bulunan bir sebze olduğu halde, bizde daha çok kış aylarında görülür ve değerlendirilir. Yazlık sebzelerin ortaya çıkmasıyla değerini kaybeder ve tüketici tarafın*dan pek aranmaz. Bu devre Mayıs ayından başlayarak Ağustos sonuna kadar devam eder. Eylül ve Ekim'de talep yeniden başlar. Ürünün piyasaya geliş şekli ve yetiştirme periyotları, bu is*teğe tamamen uygun şekilde ayarlanır. Nitekim Eylül'den itibaren yetiştiriciler piyasaya mal çıkartır. Ürün miktarı gittikçe artarak Ekim, Kasım, Aralık, Ocak'ta en yüksek dü*zeyi bulur. Bu dönemden sonra, soğuk bölgelerde yetiştiri*cilik sona erdiğinden sadece Güney Akdeniz ve kısmen Ege'*den piyasaya mal sevk edilir. Fiyat ayarlaması ürün miktarı ile ters orantılıdır. 1 kg pırasanın 2003 yılındaki ortalama pazar fiyatı 1-1,5 milyon TL., buna karşılık ürünün çoğaldığı devrede en düşük fiyatı 500 bin ile 1 milyon TL. ve ürünün azaldığı devrede en yüksek fiyatı 2-3 milyon TL. düzeylerinde seyretmektedir.
(Önemli not: bu kitapta verilen tüm parasal değerler, geçmiş enfilasyonlu yıllara ait olup, 2005 yılından itibaren paradan 6 sıfır atılacağ için değerlendirmeler Yeni Türk Lirasına çevrilerek yapılmalıdır).
Yıldan yıla değişen, fakat uzun yıllık gözlemlere göre 12-14 bin hektar alan üzerinde üretilen 250-350 bin ton ürü*nün büyük kısmı yurtiçinde tüketilir. Fert başına düşen pı*rasa miktarı 1958 senesinden sonraki yıllardan günümüze kadar 4-9 kg arasında değişmektedir (GÜNAY 1975). Pırasa, bazı yıllar bir ihraç maddesidir. İhracat 4-8 ton gibi düşük bir düzeyde kaldığı gibi, 10-15 bin ton hatta 40 bin ton'a kadar çıka*bilmektedir. Avrupa’da sert geçen iklim koşullarında üretim durduğundan talep fazlalaşmakta ve Türkiye’den ihracat artmaktadır. Pırasa hiç şüphesiz bir ihraç sebzesidir. Diğer ihracatçı devletler, Hollanda, Belçika, İtalya ve Fransa ile rekabet ya*pabilmek kaydıyla Avrupa'da her zaman pazar bulunabilir. Bizim için daha çok Ortadoğu ülkeleri, Rusya ve Kuzey Av*rupa devletleri iyi birer pazar olabilir. Bir dönüm pırasa, TAMER (1970), GÖREN ve KARTON (1965) ve BİELKA’ya (1969) göre 2-4 ton, ORAMAN (1968) ve BAYRAKTAR’a (1970) göre 4-7 ton, Gıda Tarım ve Hayvan*cılık Bakanlığının çok yıllık ortalamalarına göre 2-7 ton arasında pırasa üretilmektedir. Bizim gözlem*lerimize ve araştırmalarımıza göre dönüme verim 3-5 ton arasındadır. Dönüme verim, yazarlar ortalaması dikkate alındığında 4 ton'dur. 2003 yılı pırasanın ortalama yıllık hal satış fiyatı 500 bin-1 milyon TL/kg arasında olup, ortalama 750 bin TL/kg aldığımızda, dönüme saf gelir 2-4 milyar TL.’dir. Bir dönüm pırasanın ortalama maliyeti 750 milyon-1 milyar TL arasında olup, bu değeri saf gelirden çıkardığımızda net gelir 1-3 milyar dır. Bu yüzden pırasa az bir masrafla fazla gelir getiren bir sebzedir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay