Tweet
Gübreleme / PIRASA / SEBZECİLİK
Soğanlı sebzelerin çoğunda olduğu gibi, pırasada da or*ganik gübrenin dikimden hemen önce toprağa verilmesi hastalık ve zararlıların artmasına (özellikle soğan sineğinin çoğalmasına yol açar), yabancı ot oluşmasına neden olur ve devamlı ot mücadelesi yapmayı zorunlu kılar. Pırasa yetiştirilirken ahır gübresi verilmesine karşı, bir önceki kültüre ahır gübresinin verilmesi, daha iyi sonuç verir. Bizde fide dikimi Haziran - Temmuz ile Eylül - Ekim aylarında yapıldığından, pırasa genellikle tarlada ikinci veya üçüncü kültür olur. Bu bakımdan bir önceki kültürün organik gübreden hoşlanması halinde, dönü*me 4-6 ton gübre atılmasıyla, tarlada pırasa için de yeterli derecede organik gübre bırakır. Eğer organik gübrelemeyi, pı*rasa fidelerini dikmeden önce yapma zorunluluğu varsa, bu takdirde kullanılacak ahır gübresinin çok iyi çürütülmüş, yani 2-3 senelik bir gübre olmasına dikkat edilmelidir. Böyle bir gübreden dönüme 1-3 ton verilmeli ve gübre toprağın 5-10 cm olan derinliğine güzelce karıştırılmalıdır. Ahır gübresinin topraktaki su dengesini düzeltmesi bakımından önemi özellikle kumlu ve fazla killi topraklarda büyüktür. Toprakta suyun iyi tutulması ve toprakta suyun devamlı %60-80 arasında olması, pırasanın kalitesini ve verimini yükseltir. HOSSLİN, MAPPES ve STEİB’e (1904) göre, hiç organik gübre verilmemiş toprakta verim oranı % 100 kabul edilirse, hafif organik gübrelemeyle verim % 108,7 olmakta, kuvvetli organik gübrelemeylede verim % 119,2 çıkartılabilmektedir.Organik gübrelere dahil edilen şerbet, pırasa gelişmesinde büyük rol oynar. Yetiştirme devresi içinde 15-20 gün ara ile 1-3 defa şerbet verilmesi, ürün miktarı ve kalitesinde gözle görülür bir artış meydana getirir. Pırasa, ticari (mineral) gübreden çok hoşlanan sebzelerden bir tanesidir. DİLLİNGEN’e (1956) göre, hektara 30 ton pırasa alındığında, bu pırasa ürününde yapılan analizlerde 85 kg/ha N., 100 kg/ha K2O, 40-60 kg/ha P2O5, ve 60 kg/ha CaO tespit edilmiş ve bu sonuca göre pırasanın gübrelenmesinde kullanılacak mineral madde miktarının 120-140 kg/ha N, 40 kg/ha K2O, 50 kg/ha P2O5 olması ön görülmüştür. HOSSLİN, MAPPES ve STEİB’e (1964) göre, pırasa gübrelemesinde kullanılacak miktar ise, 120 kg/ha N, 180 kg/ha K,O ve 80 kg/ha P2O5 tir. Son yıllarda yapılan araştırmalarda daha fazla besin maddesinin gübreleme ile verildiği görülür. Nitekim OTTO’nun (1972) bildirisinde, Doğu Almanya'da geniş çapta yapılan pırasa yetiştiriciliği için 200 kg/ha N, 240 kg/ha K2O, 90 kg/ha P2O5 önerilmektedir. EUGENİUSZ'ın (1973 a ve b) yaptığı denemelerde hektara 100, 200, 300, kg N; 70, 140, 210 kg P2O5; 120, 240, 36O kg K20 verilerek, gübrelerin yalın ve karşılıklı etkileri araştırılmıştır. Fazla yağışlı geçen deneme yıllarında 300 kg N, 140 kg P2O5 ve 120 kg K2O kombinasyonundan en iyi sonucu vermiştir. Gübrelemede, N ve P2O5 li gübrelerin miktarı arttıkça, bitkilerdeki C vitamini miktarı yükselmiş, 240 kg/ha potaslı gübreleme pırasadaki vitaminlerin sentezine olumlu etkisi yapmış, NPK gübreler şeker miktarını arttırmış, yalnız N’li gübreler ise şeker miktarı azaltmış, fakat yine vitaminleri arttırmıştır. GEINSLER’e (1974) göre, eskiden mineral gübre miktarının düşük tutulduğu (120 kg/ha N, 80 kg/ha K2O ve 15 kg/ha P2O5) ve bu yüzden hektardan alınan ürün miktarının azaldığı (hektara 15.999 kg). halbuki besin maddeleri miktarı yükseltildiğinde (hektara 240 kg N, 240 kg K,O, 45 kg P2O5 ve 13,5 kg Mg) verim miktarının 2-3 kat (hektara 45.000 kg) arttığı açıklanmaktadır. Biz, değişik yazarların verdikleri deneme sonuçlarını, kendi deneme sonuçlarımızı ve bahçıvanlarla yaptığımız konuşmaları dikkate alarak, hektara 150-250 kg N, 100-150 kg K2O, 50-100 kg P2O5, 60-80 kg CaO ve 15-20 kg Mg vermeyi önerebiliriz. Pırasalara mineral gübreler verilirken azotlu gübrelerin bir defada değil 1/3’nü başlangıçta, geri kalan 2/3’nün l/3 nü Ağustos, diğer 1/3’nünde Eylül ayında verilmesi, azot kaybını önlemek ve büyümeyi hızlandırmak bakımın*dan önemlidir. Bitkiler tarlada iken verilecek azotlu gübreler tane halinde olmalıdır. Çünkü, toz gübreler yaprak aralarına kolayca girerek yaprak yanıklıklarına neden olmaktadır.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
Soğanlı sebzelerin çoğunda olduğu gibi, pırasada da or*ganik gübrenin dikimden hemen önce toprağa verilmesi hastalık ve zararlıların artmasına (özellikle soğan sineğinin çoğalmasına yol açar), yabancı ot oluşmasına neden olur ve devamlı ot mücadelesi yapmayı zorunlu kılar. Pırasa yetiştirilirken ahır gübresi verilmesine karşı, bir önceki kültüre ahır gübresinin verilmesi, daha iyi sonuç verir. Bizde fide dikimi Haziran - Temmuz ile Eylül - Ekim aylarında yapıldığından, pırasa genellikle tarlada ikinci veya üçüncü kültür olur. Bu bakımdan bir önceki kültürün organik gübreden hoşlanması halinde, dönü*me 4-6 ton gübre atılmasıyla, tarlada pırasa için de yeterli derecede organik gübre bırakır. Eğer organik gübrelemeyi, pı*rasa fidelerini dikmeden önce yapma zorunluluğu varsa, bu takdirde kullanılacak ahır gübresinin çok iyi çürütülmüş, yani 2-3 senelik bir gübre olmasına dikkat edilmelidir. Böyle bir gübreden dönüme 1-3 ton verilmeli ve gübre toprağın 5-10 cm olan derinliğine güzelce karıştırılmalıdır. Ahır gübresinin topraktaki su dengesini düzeltmesi bakımından önemi özellikle kumlu ve fazla killi topraklarda büyüktür. Toprakta suyun iyi tutulması ve toprakta suyun devamlı %60-80 arasında olması, pırasanın kalitesini ve verimini yükseltir. HOSSLİN, MAPPES ve STEİB’e (1904) göre, hiç organik gübre verilmemiş toprakta verim oranı % 100 kabul edilirse, hafif organik gübrelemeyle verim % 108,7 olmakta, kuvvetli organik gübrelemeylede verim % 119,2 çıkartılabilmektedir.Organik gübrelere dahil edilen şerbet, pırasa gelişmesinde büyük rol oynar. Yetiştirme devresi içinde 15-20 gün ara ile 1-3 defa şerbet verilmesi, ürün miktarı ve kalitesinde gözle görülür bir artış meydana getirir. Pırasa, ticari (mineral) gübreden çok hoşlanan sebzelerden bir tanesidir. DİLLİNGEN’e (1956) göre, hektara 30 ton pırasa alındığında, bu pırasa ürününde yapılan analizlerde 85 kg/ha N., 100 kg/ha K2O, 40-60 kg/ha P2O5, ve 60 kg/ha CaO tespit edilmiş ve bu sonuca göre pırasanın gübrelenmesinde kullanılacak mineral madde miktarının 120-140 kg/ha N, 40 kg/ha K2O, 50 kg/ha P2O5 olması ön görülmüştür. HOSSLİN, MAPPES ve STEİB’e (1964) göre, pırasa gübrelemesinde kullanılacak miktar ise, 120 kg/ha N, 180 kg/ha K,O ve 80 kg/ha P2O5 tir. Son yıllarda yapılan araştırmalarda daha fazla besin maddesinin gübreleme ile verildiği görülür. Nitekim OTTO’nun (1972) bildirisinde, Doğu Almanya'da geniş çapta yapılan pırasa yetiştiriciliği için 200 kg/ha N, 240 kg/ha K2O, 90 kg/ha P2O5 önerilmektedir. EUGENİUSZ'ın (1973 a ve b) yaptığı denemelerde hektara 100, 200, 300, kg N; 70, 140, 210 kg P2O5; 120, 240, 36O kg K20 verilerek, gübrelerin yalın ve karşılıklı etkileri araştırılmıştır. Fazla yağışlı geçen deneme yıllarında 300 kg N, 140 kg P2O5 ve 120 kg K2O kombinasyonundan en iyi sonucu vermiştir. Gübrelemede, N ve P2O5 li gübrelerin miktarı arttıkça, bitkilerdeki C vitamini miktarı yükselmiş, 240 kg/ha potaslı gübreleme pırasadaki vitaminlerin sentezine olumlu etkisi yapmış, NPK gübreler şeker miktarını arttırmış, yalnız N’li gübreler ise şeker miktarı azaltmış, fakat yine vitaminleri arttırmıştır. GEINSLER’e (1974) göre, eskiden mineral gübre miktarının düşük tutulduğu (120 kg/ha N, 80 kg/ha K2O ve 15 kg/ha P2O5) ve bu yüzden hektardan alınan ürün miktarının azaldığı (hektara 15.999 kg). halbuki besin maddeleri miktarı yükseltildiğinde (hektara 240 kg N, 240 kg K,O, 45 kg P2O5 ve 13,5 kg Mg) verim miktarının 2-3 kat (hektara 45.000 kg) arttığı açıklanmaktadır. Biz, değişik yazarların verdikleri deneme sonuçlarını, kendi deneme sonuçlarımızı ve bahçıvanlarla yaptığımız konuşmaları dikkate alarak, hektara 150-250 kg N, 100-150 kg K2O, 50-100 kg P2O5, 60-80 kg CaO ve 15-20 kg Mg vermeyi önerebiliriz. Pırasalara mineral gübreler verilirken azotlu gübrelerin bir defada değil 1/3’nü başlangıçta, geri kalan 2/3’nün l/3 nü Ağustos, diğer 1/3’nünde Eylül ayında verilmesi, azot kaybını önlemek ve büyümeyi hızlandırmak bakımın*dan önemlidir. Bitkiler tarlada iken verilecek azotlu gübreler tane halinde olmalıdır. Çünkü, toz gübreler yaprak aralarına kolayca girerek yaprak yanıklıklarına neden olmaktadır.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay