Tweet
Ekonomik Değeri / KUŞKONMAZ / SEBZECİLİK
Ülkemizde kuşkonmaz daha çok Akdeniz ve Marmara bölgelerinde, kısmen de Ege bölgesinde yetiştirilmektedir. Toplam kuşkonmaz alanı 20-25 dekardır. Bu alanın bir kıs*mı yeni tesis olduğundan henüz üretim yapılamamaktadır. Ay*rıca kuşkonmazın tüketim şeklini halkımız bilmediği için, üretilen kuşkonmaz satılamamakta, üreticiler gelir elde edemediğinden, kurulan tesisler de zamanla sökülmektedir. Kuşkonmazın bir dönümden alınan ürün miktarı 600-800 kg civarındadır. Ürün Mart ayından itiba*ren piyasaya çıkmaya başlar ve satışı Haziran sonu Temmuz başına, bazen Temmuz ortasına kadar devam eder. İlk ürün Akde*niz bölgesinden gelir, onu Mart ortasında Ege Bölgesi ve Mart sonu, Nisan başında Marmara izler. Kuşkonmaz taze ve konserve olarak iki şekilde tüketil*mektedir. Kuşkonmazın iç piyasalarda halkımız tarafından tüketilme şansı şu anda pek fazla değildir. Nitekim ürünün büyük miktarı Ankara ve İstanbul pazarlarında satılmakta ve daha çok yabancılar tarafından alınmaktadır. Fiyatının yüksek olması yanında, halkın yeme alışkanlığının olmaması, iç pazarlarda sürümü kısıtlayan önemli faktörlerden birisidir. Bu bakımdan Türkiye'de kurulmuş veya kurulacak kuşkonmazlıkların, bugün için iç piyasadan çok, dış piyasaya yönelmesi zorunluluğu vardır. An*cak fiyatlar düşürüldüğünde ve tüketim şekli öğretildiğinde iç pazarda aranan bir sebze du*rumuna gelebilir ve dikkate alınabilir. YÜCEL (1970), geçmiş yıllarda da, iç pazar istekleri bakımından kuşkonmaz üretiminin arttırılmasını, bugün halen belirttiğimiz gibi, ümit var görmemiş ve bununla beraber o yıllarda İstanbul halinin resmi kayıtlarında, 1969 yılına göre 1970 yılında bir yükseliş kaydedildiğini bildirmiştir. Nitekim İstanbul halinde 1969’da 767 kg’a karşılık, 1970’te 2279 kg kuşkonmaz satılmıştır. Her iki yıl arasında fiyat bakımından büyük bir farklılık olup, 1969’da bir kilogramın fiyatı 10-19 TL arasında oynama gösterirken, 1970’te bu de*ğer 7-12 TL arasında değişmiştir, iki yıl arasındaki fiyat düşmesi % 10 civarındadır.
Kuşkonmaz yetiştiriciliği, daha çok dış pazarlar bakı*mından önem kazanabilir. Zira dış pazarlarda kuşkonmazlar Mart ve Nisan aylarında yüksek fiyatla satılmakta ve bu dönemde pazarlara arz edilen ürün miktarı da oldukça düşük bulunmaktadır. Ürün miktarının Mayıs ayında artmaya başla*ması ile fiyat derhal düşmekte, Haziranda ayında en düşük seviye*sine ulaşmaktadır. Ülkemizin özellikle Akdeniz bölgesinde yetiştirilen kuşkonmazlar Mart, hatta bazı özel önlemlerle Şubat ortalarından itibaren hasat edilebilir. Bu devre, turfan*da kuşkonmaz ihracatımız için en geçerli zaman olabilir. Geçmiş yıllarda 1 kg kuşkonmazın fiyatı, HÖSSLİN, MAPPES ve STEİP’e (1964) göre Almanya'da yılın ortalaması 4-6 DM, PETERSEN’e (1968) göre Mart ayında 4-6 DM, Nisan ayında 2-4 DM, Mayıs ayında 2-3 DM arasında oynamaktadır. 2003 yılı ortalamasında ise fiyat 5-7 DM arasındadır. Dikkat edilirse, Almanya’da yıllara göre fiyatlarda büyük bir oynama meydana gelmemektedir. Ancak Mart ve Nisan aylarında fiyatın en yüksek seviyede olduğu tespit edilmektedir. Bizde ise 1 kg kuşkonmazın fiyatlarını YÜCEL (1970) Nisan ayında 20 TL olarak vermekte ve bu değer o günkü döviz kuruyla 2-4 DM arasında oynamaktadır. Türkiye’de 2003 yılındaki fiyatlarına baktığımızda, 1 kg kuşkonmaz 4-6 milyon TL dir. Bunun karşılığı ise yaklaşık 6-9 DM’tır. Bizde enflasyonun etkisiyle fiyatlardaki çok büyük artışa karşılık Almanya'da ancak % 1 seviyesindedir. İhracat için 6-9 DM oldukça iyi bir değerdir ve kuşkonmazın iç fiyatı olan 4-6 milyon TL’ye göre, 9-13 Milyon TL olmaktadır (Fiyat 2005’ten sonra YTL’ye çevrilerek değerlendirilmelidir).
Marmara ve Ege bölgesinde yetiştirilen kuşkonmazlar Akdeniz bölgesinde yetiştirilenlere göre kalitece üstündür. Fakat ihracat olanakları kısmen azalmıştır. Ürünün ilk par*tisi ihraç edilebilir. Mayıs ayından sonraki ürün ya iç piya*sada taze tüketilmeli yada konservesi yapılarak ihracatına gidilmelidir.
Kuşkonmaz büyük insan gücüne ihtiyaç gösteren bir sebzedir. Ayrıca işin zamanında yapılmasını da şart koşar. Aksi takdirde kalite büyük ölçüde düşer. Hollanda'da yapı*lan çalışmalarda paranın % 60’ı hasat, sınıflandırma ve nak*liyeye, % 20’si tesisin bakımına, %20’si de diğer masraflara git*mektedir. Hasat, sınıflama ve nakliye için senelik 2000-3000 ça*lışma saati hesaplanmıştır. El işinin fazla olması nedeniyle kuşkonmaz yetiştiriciliği daha çok küçük intensif bahçe sebzeciliğinde ve aile fertlerinin çalıştığı işletmelerde önem kazanmaktadır. Çünkü büyük işletmelerde dışardan işçi te*min ederek kuşkonmaz yetiştirilmesi ekonomik olmamakta*dır. Hatta küçük işletmelerde bile bazı işler aletle yapıl*mayı gerektirmektedir. Böylece maliyet düşürülebilmekte ve kâr sağlanabilmektedir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
Ülkemizde kuşkonmaz daha çok Akdeniz ve Marmara bölgelerinde, kısmen de Ege bölgesinde yetiştirilmektedir. Toplam kuşkonmaz alanı 20-25 dekardır. Bu alanın bir kıs*mı yeni tesis olduğundan henüz üretim yapılamamaktadır. Ay*rıca kuşkonmazın tüketim şeklini halkımız bilmediği için, üretilen kuşkonmaz satılamamakta, üreticiler gelir elde edemediğinden, kurulan tesisler de zamanla sökülmektedir. Kuşkonmazın bir dönümden alınan ürün miktarı 600-800 kg civarındadır. Ürün Mart ayından itiba*ren piyasaya çıkmaya başlar ve satışı Haziran sonu Temmuz başına, bazen Temmuz ortasına kadar devam eder. İlk ürün Akde*niz bölgesinden gelir, onu Mart ortasında Ege Bölgesi ve Mart sonu, Nisan başında Marmara izler. Kuşkonmaz taze ve konserve olarak iki şekilde tüketil*mektedir. Kuşkonmazın iç piyasalarda halkımız tarafından tüketilme şansı şu anda pek fazla değildir. Nitekim ürünün büyük miktarı Ankara ve İstanbul pazarlarında satılmakta ve daha çok yabancılar tarafından alınmaktadır. Fiyatının yüksek olması yanında, halkın yeme alışkanlığının olmaması, iç pazarlarda sürümü kısıtlayan önemli faktörlerden birisidir. Bu bakımdan Türkiye'de kurulmuş veya kurulacak kuşkonmazlıkların, bugün için iç piyasadan çok, dış piyasaya yönelmesi zorunluluğu vardır. An*cak fiyatlar düşürüldüğünde ve tüketim şekli öğretildiğinde iç pazarda aranan bir sebze du*rumuna gelebilir ve dikkate alınabilir. YÜCEL (1970), geçmiş yıllarda da, iç pazar istekleri bakımından kuşkonmaz üretiminin arttırılmasını, bugün halen belirttiğimiz gibi, ümit var görmemiş ve bununla beraber o yıllarda İstanbul halinin resmi kayıtlarında, 1969 yılına göre 1970 yılında bir yükseliş kaydedildiğini bildirmiştir. Nitekim İstanbul halinde 1969’da 767 kg’a karşılık, 1970’te 2279 kg kuşkonmaz satılmıştır. Her iki yıl arasında fiyat bakımından büyük bir farklılık olup, 1969’da bir kilogramın fiyatı 10-19 TL arasında oynama gösterirken, 1970’te bu de*ğer 7-12 TL arasında değişmiştir, iki yıl arasındaki fiyat düşmesi % 10 civarındadır.
Kuşkonmaz yetiştiriciliği, daha çok dış pazarlar bakı*mından önem kazanabilir. Zira dış pazarlarda kuşkonmazlar Mart ve Nisan aylarında yüksek fiyatla satılmakta ve bu dönemde pazarlara arz edilen ürün miktarı da oldukça düşük bulunmaktadır. Ürün miktarının Mayıs ayında artmaya başla*ması ile fiyat derhal düşmekte, Haziranda ayında en düşük seviye*sine ulaşmaktadır. Ülkemizin özellikle Akdeniz bölgesinde yetiştirilen kuşkonmazlar Mart, hatta bazı özel önlemlerle Şubat ortalarından itibaren hasat edilebilir. Bu devre, turfan*da kuşkonmaz ihracatımız için en geçerli zaman olabilir. Geçmiş yıllarda 1 kg kuşkonmazın fiyatı, HÖSSLİN, MAPPES ve STEİP’e (1964) göre Almanya'da yılın ortalaması 4-6 DM, PETERSEN’e (1968) göre Mart ayında 4-6 DM, Nisan ayında 2-4 DM, Mayıs ayında 2-3 DM arasında oynamaktadır. 2003 yılı ortalamasında ise fiyat 5-7 DM arasındadır. Dikkat edilirse, Almanya’da yıllara göre fiyatlarda büyük bir oynama meydana gelmemektedir. Ancak Mart ve Nisan aylarında fiyatın en yüksek seviyede olduğu tespit edilmektedir. Bizde ise 1 kg kuşkonmazın fiyatlarını YÜCEL (1970) Nisan ayında 20 TL olarak vermekte ve bu değer o günkü döviz kuruyla 2-4 DM arasında oynamaktadır. Türkiye’de 2003 yılındaki fiyatlarına baktığımızda, 1 kg kuşkonmaz 4-6 milyon TL dir. Bunun karşılığı ise yaklaşık 6-9 DM’tır. Bizde enflasyonun etkisiyle fiyatlardaki çok büyük artışa karşılık Almanya'da ancak % 1 seviyesindedir. İhracat için 6-9 DM oldukça iyi bir değerdir ve kuşkonmazın iç fiyatı olan 4-6 milyon TL’ye göre, 9-13 Milyon TL olmaktadır (Fiyat 2005’ten sonra YTL’ye çevrilerek değerlendirilmelidir).
Marmara ve Ege bölgesinde yetiştirilen kuşkonmazlar Akdeniz bölgesinde yetiştirilenlere göre kalitece üstündür. Fakat ihracat olanakları kısmen azalmıştır. Ürünün ilk par*tisi ihraç edilebilir. Mayıs ayından sonraki ürün ya iç piya*sada taze tüketilmeli yada konservesi yapılarak ihracatına gidilmelidir.
Kuşkonmaz büyük insan gücüne ihtiyaç gösteren bir sebzedir. Ayrıca işin zamanında yapılmasını da şart koşar. Aksi takdirde kalite büyük ölçüde düşer. Hollanda'da yapı*lan çalışmalarda paranın % 60’ı hasat, sınıflandırma ve nak*liyeye, % 20’si tesisin bakımına, %20’si de diğer masraflara git*mektedir. Hasat, sınıflama ve nakliye için senelik 2000-3000 ça*lışma saati hesaplanmıştır. El işinin fazla olması nedeniyle kuşkonmaz yetiştiriciliği daha çok küçük intensif bahçe sebzeciliğinde ve aile fertlerinin çalıştığı işletmelerde önem kazanmaktadır. Çünkü büyük işletmelerde dışardan işçi te*min ederek kuşkonmaz yetiştirilmesi ekonomik olmamakta*dır. Hatta küçük işletmelerde bile bazı işler aletle yapıl*mayı gerektirmektedir. Böylece maliyet düşürülebilmekte ve kâr sağlanabilmektedir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay