Tweet
Hasat / Hasat, Standardizasyon, Piyasaya Arz, Muhafaza ve Nakliye / KUŞKONMAZ / SEBZECİLİK
İlkbaharda, toprakta 12°C sıcaklık olduğunda, pençelerde uyanma ve sürgün oluşumu başlar. Tür*kiye'de Mart’tan itibaren Haziran ayına kadar hasat devam eder. Her bölgede, hasat en fazla 1,5-2 ay süreyle devam etmelidir. İlk hasat yılında ise bu süre 10-15 günü geçmemelidir. Çünkü bu ilk hasatta, hasat devresi uzun tutulduğunda, pençeler kuvvetten düşmekte ve ileriki yıllarda verim azalmaktadır. Yıllar ilerledikçe hasat süresi yavaş yavaş uzatılır. Hasat zamanının geldiği, masuralarda toprak yüzünün yer yer kabarması ile anlaşılır. Kabartılı kı*sımlar alttan gelen sürgünlerin toprağı itmesiyle oluşur. Sür*günler toprak yüzüne çıkmadan hasat edilmelidir. Kabaran toprak yeri 15-20 cm kazılır ve sürgün meydana çıkartılır (Şekil. 5.9).
Pençeye zarar vermeden hafif meyille sürgün kesilir veya elle kopartılır. Ancak elle kopartmada yara yeri düzgün olmaz. Hastalık meydana getirebilir. Özel hasat bıçakları kullanıldığında toprağı 5-10 cm kazmak yeterlidir. Bir elle sürgün ucundan tutup, diğer eldeki bıçak toprağa 10-15 cm batırılarak pençeye zarar vermeden kesilir. Sürgün tutan elle, sürgün çekilerek dışarı çıkartılır. Sürgünün hasadı sonrasında açılan çukur güzelce kapatılır ve toprağın üzeri düzeltilir. Bu işlemede, her sürgün için daha az toprak kazıldığından ve daha az toprak doldurması yapıldığından, o kadar zaman kazanılır ve işçilik masrafları azaltılır. Daha fazla sürgün hasat edilir. Hasat, ilk anlarda çıkan sürgün sayısı az olduğundan sadece sabah erken saatlerde bir kez, sürgün sayısının çoğalmasıyla sabah ve akşam üzeri iki kez yapılır. Hasadın serin zamanlarda yapılması kaliteyi etkiler. Kuru ve çok sıcaklarda, hasat boyunca sürgünlerin güneş al*tında kalması odunlaşma meydana getirir ve kaliteyi düşürür. Sürgün rengin kırmızılaşmasına ve daha sonra yeşile dönüşmesine yol açar. Hasat edilen sürgünler içi bez veya sünger kaplı, ağzı kapalı sepetlere konur. Kapağı olmayan sepetlerin üs*tü ıslak bezle örtülür.
Şekil 5.9. Hasat için açılmış çukur ve sürgünlerin görünüşü
Üçüncü yıl 10-15 günlük hasattan sonra, yeni süren sürgünler olduğu gibi bırakılır. Tarla hemen sürülerek masuralar bo*zulur. Bu bozma işlemi sırasında 1/2 azotlu gübre, 1/3 po*taslı gübre toprağa karıştırılır. Toprak işlenerek sulama karıkları yapılır. Gerek görülürse, sulama yapılır. Sür*günler kuvvetle büyümeli ve pençelerde bol miktarda besin maddesi depolanmalıdır. Böylece ertesi yıl verim istenen dü*zeyde olur ve hasattan dolayı pençelerde büyüme şoku meydana gelmez. Hasat sırasında kesilen sürgün adedi kadar besin maddesi bitkiden uzaklaştırılmaktadır. Sonbaharda büyümenin durması ve sararma ile üst aksam kesilir. Kesilen kısımlar hemen yakılır. Eksilen besin maddelerini karşılamak üzere toprağa, 20-30 ton/hek ahır gübresi, fosforlu gübrenin tamamı (100-200 kg/hek) ve potaslı gübrenin 2/3’ü (150-200 kg/hek) verilir. Toprağın durumuna göre CaO (50-100 kg/hek) ve MgO (12-15 kg/hek) gübrelemesi de yapılır. Kuşkonmazlığın diğer yıllardaki bakım işleri 3. yıl bakımı gibidir. Yalnız ahır gübresini her yıl verenler olduğu gibi, miktarını yükselterek 2 ve hatta 4 yılda bir verenle de vardır. Gübreleme, işletmeye fazla bir iş gücü yüklemiyorsa ve devamlı işçi bulma olanağı varsa, her yıl gübreleme yapmak en iyi yoldur. Ahır gübresi yanında daha önceki konularda bildirilen miktarlar kadar N,P,K ve CaO, MgO'li ticaret gübresi verilmelidir.
Sulama ve mücadeleye her yıl aynen devam edilir. Hasat süresi tedricen arttırılarak gerekirse iki aya kadar çıkartılır. Hasat süresinin uzatılması ile başlangıçta 1000-2000 kg/hek verim 5 ve 6. yıldan sonra 5000-9000 kg/hek ulaşır. Kuşkonmazlığın yaşlanması ile 15 ve 20. yıldan sonra verim tekrar azalmağa başlayarak 1500-3000 kg/hek düşer. Bu verim miktarının altında verim gösteren kuşkonmazlıkların artık sökülme zamanı gelmiştir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
İlkbaharda, toprakta 12°C sıcaklık olduğunda, pençelerde uyanma ve sürgün oluşumu başlar. Tür*kiye'de Mart’tan itibaren Haziran ayına kadar hasat devam eder. Her bölgede, hasat en fazla 1,5-2 ay süreyle devam etmelidir. İlk hasat yılında ise bu süre 10-15 günü geçmemelidir. Çünkü bu ilk hasatta, hasat devresi uzun tutulduğunda, pençeler kuvvetten düşmekte ve ileriki yıllarda verim azalmaktadır. Yıllar ilerledikçe hasat süresi yavaş yavaş uzatılır. Hasat zamanının geldiği, masuralarda toprak yüzünün yer yer kabarması ile anlaşılır. Kabartılı kı*sımlar alttan gelen sürgünlerin toprağı itmesiyle oluşur. Sür*günler toprak yüzüne çıkmadan hasat edilmelidir. Kabaran toprak yeri 15-20 cm kazılır ve sürgün meydana çıkartılır (Şekil. 5.9).
Pençeye zarar vermeden hafif meyille sürgün kesilir veya elle kopartılır. Ancak elle kopartmada yara yeri düzgün olmaz. Hastalık meydana getirebilir. Özel hasat bıçakları kullanıldığında toprağı 5-10 cm kazmak yeterlidir. Bir elle sürgün ucundan tutup, diğer eldeki bıçak toprağa 10-15 cm batırılarak pençeye zarar vermeden kesilir. Sürgün tutan elle, sürgün çekilerek dışarı çıkartılır. Sürgünün hasadı sonrasında açılan çukur güzelce kapatılır ve toprağın üzeri düzeltilir. Bu işlemede, her sürgün için daha az toprak kazıldığından ve daha az toprak doldurması yapıldığından, o kadar zaman kazanılır ve işçilik masrafları azaltılır. Daha fazla sürgün hasat edilir. Hasat, ilk anlarda çıkan sürgün sayısı az olduğundan sadece sabah erken saatlerde bir kez, sürgün sayısının çoğalmasıyla sabah ve akşam üzeri iki kez yapılır. Hasadın serin zamanlarda yapılması kaliteyi etkiler. Kuru ve çok sıcaklarda, hasat boyunca sürgünlerin güneş al*tında kalması odunlaşma meydana getirir ve kaliteyi düşürür. Sürgün rengin kırmızılaşmasına ve daha sonra yeşile dönüşmesine yol açar. Hasat edilen sürgünler içi bez veya sünger kaplı, ağzı kapalı sepetlere konur. Kapağı olmayan sepetlerin üs*tü ıslak bezle örtülür.
Şekil 5.9. Hasat için açılmış çukur ve sürgünlerin görünüşü
Üçüncü yıl 10-15 günlük hasattan sonra, yeni süren sürgünler olduğu gibi bırakılır. Tarla hemen sürülerek masuralar bo*zulur. Bu bozma işlemi sırasında 1/2 azotlu gübre, 1/3 po*taslı gübre toprağa karıştırılır. Toprak işlenerek sulama karıkları yapılır. Gerek görülürse, sulama yapılır. Sür*günler kuvvetle büyümeli ve pençelerde bol miktarda besin maddesi depolanmalıdır. Böylece ertesi yıl verim istenen dü*zeyde olur ve hasattan dolayı pençelerde büyüme şoku meydana gelmez. Hasat sırasında kesilen sürgün adedi kadar besin maddesi bitkiden uzaklaştırılmaktadır. Sonbaharda büyümenin durması ve sararma ile üst aksam kesilir. Kesilen kısımlar hemen yakılır. Eksilen besin maddelerini karşılamak üzere toprağa, 20-30 ton/hek ahır gübresi, fosforlu gübrenin tamamı (100-200 kg/hek) ve potaslı gübrenin 2/3’ü (150-200 kg/hek) verilir. Toprağın durumuna göre CaO (50-100 kg/hek) ve MgO (12-15 kg/hek) gübrelemesi de yapılır. Kuşkonmazlığın diğer yıllardaki bakım işleri 3. yıl bakımı gibidir. Yalnız ahır gübresini her yıl verenler olduğu gibi, miktarını yükselterek 2 ve hatta 4 yılda bir verenle de vardır. Gübreleme, işletmeye fazla bir iş gücü yüklemiyorsa ve devamlı işçi bulma olanağı varsa, her yıl gübreleme yapmak en iyi yoldur. Ahır gübresi yanında daha önceki konularda bildirilen miktarlar kadar N,P,K ve CaO, MgO'li ticaret gübresi verilmelidir.
Sulama ve mücadeleye her yıl aynen devam edilir. Hasat süresi tedricen arttırılarak gerekirse iki aya kadar çıkartılır. Hasat süresinin uzatılması ile başlangıçta 1000-2000 kg/hek verim 5 ve 6. yıldan sonra 5000-9000 kg/hek ulaşır. Kuşkonmazlığın yaşlanması ile 15 ve 20. yıldan sonra verim tekrar azalmağa başlayarak 1500-3000 kg/hek düşer. Bu verim miktarının altında verim gösteren kuşkonmazlıkların artık sökülme zamanı gelmiştir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay