Tweet
ISPANAK Botanik özellikleri
ISPANAK Botanik özellikleri Bitki Oluşumu
Ispanak tohumla üretilen, otsu bir bitkidir. Tohumun çimlenmesi ile beraber çim kökü uzamaya başlar ve tam be*lirgin bir kazık kök oluşur. Kazık kök herhangi bir şekilde zararlanmazsa, genelde yan kazık kök meydana gelmez. Tek kazık kök üzerinden tali kökler çıkar. Tohumun çimlenmesinden kısa süre sonra (iki çenekli bitkilerdeki) iki kotiledon yapraklar belirir ve bu yapraklar ince, küçük bir yapıdadır. Daha sonra esas yapraklar meydana gelir. Ancak, bitki bu ilk büyümesinde meydana gelen esas yapraklar rozet yaprak şeklinde oluşur ve toprak üzerine yayılır. Bu durumda ıspanaklar soğuklara karşı dayanıklı bir hal alır ve soğuk zamanları rozet yaprak şeklinde geçirir. Rozet yapraklı durum, eğer soğuk ve don yoksa, kısa bir süre sonra normal yaprakların belirmesiyle son bulur. Ispanak bol yapraklı bir görünüm kazanır. Ispanaklar bu duruma gelince hasat edilir. Esas yapraklar oluştuktan sonra, ıspanak bitkileri uzun günün ve sıcaklığın etkisiyle boya kaçmaya başlar ve çiçek sürgününü meydana getirir. Ispanak yap*rakları yenen bir sebze olduğundan sapa kalkma, yani erken çiçeklenme istenmez. Doğada tabi halde yetişen veya kültür yetiştiriciliğinde hasat edilmeden bırakılan bitkilerde ilk yılda çiçeklenme meydana gelir ve tohum oluşur. Yıl sonu soğuklarının başlamasıyla bitkiler ölür. Böylece bitkinin tek senelik yaşam çember devresi tamamlanmış olur.
Ispanak yetiştiriciliğinde, ıspanak tohumlarının ekiminden toprak yüzüne çıkıncaya kadar geçen süre 10-14 gündür. Tohum ekiminden hasada kadar geçen gün sayısı ekim zamanına göre değişir. Yetiştiricilik ilkbaharda yapılıyorsa 30-50 gün, sonbaharda yapılıyorsa 40-60 gün ve sonbahar ayları sonunda ekilip ilkbaharda hasat edilenlerde 200-250 gündür. Tohum ekiminde tohum olgunluğuna kadar geçen süre ilkbaharda 120-150 gün, sonbaharda ise 250-350 gün veya daha fazladır.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
ISPANAK Botanik özellikleri Kök
Kök, bitki oluşumunda belirttiğimiz gibi, kazık köktür. Kazık kökün belirgin uzunluğu 3-10 cm arasındadır. Kök boğazı kısmında kalın ve yuvarlak, uç kısma doğru giderek incelir. Çoğu kez dallanmaz (Şekil 7.1).
Şekil 7.1. Kazık kök ve yaprakların oluşumu
Kazık kökün yan taraflarından ince yan kökler çıkar. Bu köklerin bir ikisi, ancak bir büyüme arızası olunca yan kazık kök şekline dönüşebilir. Kazık kök, başlangıçta hızlı bir büyümeyle toprağın derinlerine doğru iner ve kazık kökün ortalama uzunluğu 60-80 cm’e kadar ulaşabilir (Şekil 7.2). Bazen derinlik 100 cm’yi bile geçebilir. Kazık kök üzerinden çıkan tali köklerin sayısı azdır. Tali kökler daha çok bitkinin yan taraflarına toprak içinde doğru ilerler. Köklerin yana yayılması ortalama 30-50 cm arasın*dadır.
Şekil 7.2. Ispanak kazık kökünün derinlere inmesi, yan kazık köklerin oluşması
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
ISPANAK Botanik özellikleri Gövde
Ispanak vejetatif gelişmesi sırasında, kök boğazı üzerinde küçük bir gövde oluşturur, ancak bu gövde dışardan belirgin değildir. Gövdenin bu şekilde küçük kalması, yaprakların aynı noktadan çıkıyormuş görünümünü verir. Bitkide generatif gelişme başladığı an, sapa kalkma meydana gelerek gövde belirginleşir (Şekil 7.3)
Gövde, çiçek sapına kalkmadan önce, otsu, hafif köşeli ve yuvarlak bir görünümdedir. Çiçek sapına kalktığında, gövdenin yüksekliği 30-100 cm’ye kadar ulaşabilir. Gövde çiçek sapı üzerinde yapraklar ve çiçekler bulunur. Yapraklar çiçek sapı üzerinde aşağıdan yukarıya doğru helezonik bir şekilde dizilir (Şekil 7.3).
Şekil 7.3. Çiçek sapına kalkmış gövde, üzerinde yapraklar ve çiçekler
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
ISPANAK Botanik özellikleri Yaprak ve Sapları
Yapraklar küçük gövde üzerine bir sapla bağlanarak, toplu bir demet görünümü yaratır. Bu anda meydana gelen yapraklar büyük, gösterişli ve muntazam şekillidir. Ancak çeşitlere göre yapı farklılığı vardır. Birde demetin dip kısımda ilk oluşan yapraklar büyük, iç kısımda yeni oluşan yapraklar ise giderek küçülür. Gövde sapa kalktığında, bu sefer yapraklar sap üzerinde yer alırlar (Şekil 7.2 ve 7.3). Yapraklar çeşitlere göre büyük farklılık gösterir. Öncelikle bir bitki üzerinde bile yapraklar birbirinin tam benzeri olmayabilir. Yapraklar büyüklü, küçüklü ve değişik şekillidir. Genelde yaprak şekli üç kenarlı yumurta biçimindedir. Bazen geniş yuvarlak; bazen alt kısmı geniş, yaprak ucu uzun ve sivri; bazense bunun tamamen tersi durumdadır. Yaprak yüzü düz olduğu gibi, birçoklarında kıvırcık ve kabarcıklıdır. Yaprak kenarları düzden başlar, kuvvetli girintili, çıkıntılıya kadar değişim gösterir. Son yıllarda, yaprakları yuvarlak ve düzgün kenarlı olan çeşitler tercih görmektedir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
ISPANAK Botanik özellikleri Bitki Oluşumu
Ispanak tohumla üretilen, otsu bir bitkidir. Tohumun çimlenmesi ile beraber çim kökü uzamaya başlar ve tam be*lirgin bir kazık kök oluşur. Kazık kök herhangi bir şekilde zararlanmazsa, genelde yan kazık kök meydana gelmez. Tek kazık kök üzerinden tali kökler çıkar. Tohumun çimlenmesinden kısa süre sonra (iki çenekli bitkilerdeki) iki kotiledon yapraklar belirir ve bu yapraklar ince, küçük bir yapıdadır. Daha sonra esas yapraklar meydana gelir. Ancak, bitki bu ilk büyümesinde meydana gelen esas yapraklar rozet yaprak şeklinde oluşur ve toprak üzerine yayılır. Bu durumda ıspanaklar soğuklara karşı dayanıklı bir hal alır ve soğuk zamanları rozet yaprak şeklinde geçirir. Rozet yapraklı durum, eğer soğuk ve don yoksa, kısa bir süre sonra normal yaprakların belirmesiyle son bulur. Ispanak bol yapraklı bir görünüm kazanır. Ispanaklar bu duruma gelince hasat edilir. Esas yapraklar oluştuktan sonra, ıspanak bitkileri uzun günün ve sıcaklığın etkisiyle boya kaçmaya başlar ve çiçek sürgününü meydana getirir. Ispanak yap*rakları yenen bir sebze olduğundan sapa kalkma, yani erken çiçeklenme istenmez. Doğada tabi halde yetişen veya kültür yetiştiriciliğinde hasat edilmeden bırakılan bitkilerde ilk yılda çiçeklenme meydana gelir ve tohum oluşur. Yıl sonu soğuklarının başlamasıyla bitkiler ölür. Böylece bitkinin tek senelik yaşam çember devresi tamamlanmış olur.
Ispanak yetiştiriciliğinde, ıspanak tohumlarının ekiminden toprak yüzüne çıkıncaya kadar geçen süre 10-14 gündür. Tohum ekiminden hasada kadar geçen gün sayısı ekim zamanına göre değişir. Yetiştiricilik ilkbaharda yapılıyorsa 30-50 gün, sonbaharda yapılıyorsa 40-60 gün ve sonbahar ayları sonunda ekilip ilkbaharda hasat edilenlerde 200-250 gündür. Tohum ekiminde tohum olgunluğuna kadar geçen süre ilkbaharda 120-150 gün, sonbaharda ise 250-350 gün veya daha fazladır.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
ISPANAK Botanik özellikleri Kök
Kök, bitki oluşumunda belirttiğimiz gibi, kazık köktür. Kazık kökün belirgin uzunluğu 3-10 cm arasındadır. Kök boğazı kısmında kalın ve yuvarlak, uç kısma doğru giderek incelir. Çoğu kez dallanmaz (Şekil 7.1).
Şekil 7.1. Kazık kök ve yaprakların oluşumu
Kazık kökün yan taraflarından ince yan kökler çıkar. Bu köklerin bir ikisi, ancak bir büyüme arızası olunca yan kazık kök şekline dönüşebilir. Kazık kök, başlangıçta hızlı bir büyümeyle toprağın derinlerine doğru iner ve kazık kökün ortalama uzunluğu 60-80 cm’e kadar ulaşabilir (Şekil 7.2). Bazen derinlik 100 cm’yi bile geçebilir. Kazık kök üzerinden çıkan tali köklerin sayısı azdır. Tali kökler daha çok bitkinin yan taraflarına toprak içinde doğru ilerler. Köklerin yana yayılması ortalama 30-50 cm arasın*dadır.
Şekil 7.2. Ispanak kazık kökünün derinlere inmesi, yan kazık köklerin oluşması
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
ISPANAK Botanik özellikleri Gövde
Ispanak vejetatif gelişmesi sırasında, kök boğazı üzerinde küçük bir gövde oluşturur, ancak bu gövde dışardan belirgin değildir. Gövdenin bu şekilde küçük kalması, yaprakların aynı noktadan çıkıyormuş görünümünü verir. Bitkide generatif gelişme başladığı an, sapa kalkma meydana gelerek gövde belirginleşir (Şekil 7.3)
Gövde, çiçek sapına kalkmadan önce, otsu, hafif köşeli ve yuvarlak bir görünümdedir. Çiçek sapına kalktığında, gövdenin yüksekliği 30-100 cm’ye kadar ulaşabilir. Gövde çiçek sapı üzerinde yapraklar ve çiçekler bulunur. Yapraklar çiçek sapı üzerinde aşağıdan yukarıya doğru helezonik bir şekilde dizilir (Şekil 7.3).
Şekil 7.3. Çiçek sapına kalkmış gövde, üzerinde yapraklar ve çiçekler
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
ISPANAK Botanik özellikleri Yaprak ve Sapları
Yapraklar küçük gövde üzerine bir sapla bağlanarak, toplu bir demet görünümü yaratır. Bu anda meydana gelen yapraklar büyük, gösterişli ve muntazam şekillidir. Ancak çeşitlere göre yapı farklılığı vardır. Birde demetin dip kısımda ilk oluşan yapraklar büyük, iç kısımda yeni oluşan yapraklar ise giderek küçülür. Gövde sapa kalktığında, bu sefer yapraklar sap üzerinde yer alırlar (Şekil 7.2 ve 7.3). Yapraklar çeşitlere göre büyük farklılık gösterir. Öncelikle bir bitki üzerinde bile yapraklar birbirinin tam benzeri olmayabilir. Yapraklar büyüklü, küçüklü ve değişik şekillidir. Genelde yaprak şekli üç kenarlı yumurta biçimindedir. Bazen geniş yuvarlak; bazen alt kısmı geniş, yaprak ucu uzun ve sivri; bazense bunun tamamen tersi durumdadır. Yaprak yüzü düz olduğu gibi, birçoklarında kıvırcık ve kabarcıklıdır. Yaprak kenarları düzden başlar, kuvvetli girintili, çıkıntılıya kadar değişim gösterir. Son yıllarda, yaprakları yuvarlak ve düzgün kenarlı olan çeşitler tercih görmektedir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay