Tweet
KARNABAHAR Hasat, Standardizasyon, Piyasaya Arz, Muhafaza ve Nakliye
KARNABAHAR 7.1. Hasat
Karnabaharların hasadı, ilkbaharda taç gevşek bir yapı kazanmaya başlamadan, sonbaharda don tehlikesi olan yerlerde donlar meydana gelmeden yapılmalıdır. Hasat periyodu iklim koşullarına bağlıdır. Ilık havalarda hasat bir hafta içinde bitirilir. Sonbahar ve kış aylarındaki normal günlerde hasat süresi 1 aya kadar uzayabilir. Fakat havalar soğudukça oluşan taçlar daha fazla büyüyemeyecekleri ve don tehlikesi olduğundan hemen hasat edilir. Ilımlı bölgelerde hasat süresi daha geniş periyoda yayılabilir. Karnabahar verimi tacın büyüklüğüne göre değişiklik gösterir. Erkenci çeşitlerde taçlar daha küçüktür ve dekardan 1–2 ton arasında ürün alınabilir. Normal üründe verim 4–5 tona ve geççi çeşitlerde 5-7 tona çıkabilir. Tacın büyüklüğünden çok, kalitesi önemlidir. Piyasada yuvarlak sıkı, beyaz taçlar arzu edilir. Kalitesi iyi olmayan ve hasattan sonra çok beklemiş karnabahar taçları pişme sırasında kötü kokar. Hasat, tacın altındaki 3-6 yapraktan, gövde bıçakla kesilerek yapılır. Hasat sırasında bu yaprak uzunluğunun 1/3’ü kesilip, 2/3’ü taç üzerinde bırakılır (Şekil 11.8). Bırakılan yapraklar, tacı dış etkenlerden korur. Yakın pazarlar için taç üzerinde bazen yaprak bırakmayabilir. Ancak bu yanlış bir uygulama olup, taçların değişik iklim koşullarında ve taşınma sırasında zarar görmesine neden olabilir.
KARNABAHAR 7.2. Standardizasyon
Karnabahar standardizasyonunu genel özellikleri içinde, tacın rengi sararmamalı, üzerinde güneş yanıklığı ve çiçek sapları bulunmamalı, taç sıkı olmalı ve 4–5 adet yaprak, taç hizasından kesilmiş olmalıdır. Karnabaharlarda iki sınıf bulunur. Birinci sınıfa, taçları aynı boyda, renkte, yuvarlak ve üzeri pürüzlü olmayan karnabaharlar girer. İkinci sınıfa yalnızca renk kusuru olan, sıkılığı hafif azalmış taçlar alınır. Her sınıfta 4 boy bulunur. Boylama daha çok tacın çapına göre yapılır. Bu boylamada;
300 mm’den büyük taçlar 1. boy,
250 – 300 mm arasında olan taçlar 2. boy,
250 – 200 mm arasında olan taçlar 3. boy,
200 – 150 mm arasında olan taçlar 4. boy’dur.
KARNABAHAR 7.3. Piyasaya Arz
Karnabahar, son yıllara kadar piyasaya tahta ambalaj sandıklarda tek veya 2 sıralı, bir kasaya 6–18 adet arasında karnabahar girecek şekilde sunulmuştur. Bugün için ise tüketimin artması ve pazarlama sistemindeki yeniliklerin uygulanmasıyla daha düzgün ambalaj sandıkları kullanılmaktadır (Şekil 11.8).
Şekil 11.8. Karnabaharda ambalaj şekli
KARNABAHAR 7.4. Muhafaza
Karnabahar hasattan sonra 1-3 ay arasında muhafaza edilebilir. DILLINGEN (1956), 0–1oC’deki soğuk hava depolarında 40 gün saklanabileceğini belirtmektedir. NICOLAISEN ve SCHUPHAN (1960) ise, karnabaharların soğuk muhafazaya duyarlılığı az olan sebzeler grubuna girdiğini ve – 0,5oC’ye kadar soğuk muhafazaya dayanabileceğini saptamıştır. Araştırıcılara göre optimal depolama sıcaklığı 0,5–1oC ve nemi % 80 olduğunda, karnabahar 6-8 hafta rahat muhafaza edilebilir. Bu sırada % 0,2 oranında bir ağırlık kaybı meydana gelir. NIEUWHOF (1969) da, 0oC sıcaklıkta ve % 90 nemde 2–6 hafta muhafaza edilebileceğini, eğer ortama % 5 oranında CO2 verilirse, bu sürenin 1-2 hafta daha uzatılabileceğini açıklamaktadır.
Karnabaharda muhafaza süresini arttırabilmek için hasadın normalden birkaç gün erken yapılması gerekir. Diğer taraftan taçların üzerinde fazla yaprakların bırakılmasıyla, taçlar yumuşak bir hal alabilir. Muhafazanın uzaması halinde taçların rengi kahverengi ve sarıya dönüşür, daha sonra da içsel ve yüzeysel çürümeler görülür. Depolamada 1m3 yere 300–400 kg gelebilecek şekilde, karnabahar kasalar içinde depolanmalıdır.
KARNABAHAR 7.5. Nakliye
Karnabahar, nakliyesi sırasında iyi korunmalıdır. Taç kısmı çabuk zedelenir ve zedelenen kısımlar hemen siyahlaşır. Ayrıca taçların beyazlığının korunması amacıyla üzerlerinin ince bir kağıtla örtülmesinde yarar vardır. 5–6 günlük bir ulaşım sırasında yükleme sıcaklığı 4oC, nakliye sıcaklığı ise 0–4oC arasında olmalıdır. 1–2 günlük nakliyede, don olmayan günlerde üzeri kapalı kasalı kamyonlar, bunun dışında ise özel frigorifik kamyonlar kullanılmalıdır. Bu sırada yolda meydana gelecek kayıp oranı % 2–3 civarındadır.
Prof. Dr. Atila Günay Özel Sebze Yetiştiriciliği Kitabı II. Bölüm
KARNABAHAR 7.1. Hasat
Karnabaharların hasadı, ilkbaharda taç gevşek bir yapı kazanmaya başlamadan, sonbaharda don tehlikesi olan yerlerde donlar meydana gelmeden yapılmalıdır. Hasat periyodu iklim koşullarına bağlıdır. Ilık havalarda hasat bir hafta içinde bitirilir. Sonbahar ve kış aylarındaki normal günlerde hasat süresi 1 aya kadar uzayabilir. Fakat havalar soğudukça oluşan taçlar daha fazla büyüyemeyecekleri ve don tehlikesi olduğundan hemen hasat edilir. Ilımlı bölgelerde hasat süresi daha geniş periyoda yayılabilir. Karnabahar verimi tacın büyüklüğüne göre değişiklik gösterir. Erkenci çeşitlerde taçlar daha küçüktür ve dekardan 1–2 ton arasında ürün alınabilir. Normal üründe verim 4–5 tona ve geççi çeşitlerde 5-7 tona çıkabilir. Tacın büyüklüğünden çok, kalitesi önemlidir. Piyasada yuvarlak sıkı, beyaz taçlar arzu edilir. Kalitesi iyi olmayan ve hasattan sonra çok beklemiş karnabahar taçları pişme sırasında kötü kokar. Hasat, tacın altındaki 3-6 yapraktan, gövde bıçakla kesilerek yapılır. Hasat sırasında bu yaprak uzunluğunun 1/3’ü kesilip, 2/3’ü taç üzerinde bırakılır (Şekil 11.8). Bırakılan yapraklar, tacı dış etkenlerden korur. Yakın pazarlar için taç üzerinde bazen yaprak bırakmayabilir. Ancak bu yanlış bir uygulama olup, taçların değişik iklim koşullarında ve taşınma sırasında zarar görmesine neden olabilir.
KARNABAHAR 7.2. Standardizasyon
Karnabahar standardizasyonunu genel özellikleri içinde, tacın rengi sararmamalı, üzerinde güneş yanıklığı ve çiçek sapları bulunmamalı, taç sıkı olmalı ve 4–5 adet yaprak, taç hizasından kesilmiş olmalıdır. Karnabaharlarda iki sınıf bulunur. Birinci sınıfa, taçları aynı boyda, renkte, yuvarlak ve üzeri pürüzlü olmayan karnabaharlar girer. İkinci sınıfa yalnızca renk kusuru olan, sıkılığı hafif azalmış taçlar alınır. Her sınıfta 4 boy bulunur. Boylama daha çok tacın çapına göre yapılır. Bu boylamada;
300 mm’den büyük taçlar 1. boy,
250 – 300 mm arasında olan taçlar 2. boy,
250 – 200 mm arasında olan taçlar 3. boy,
200 – 150 mm arasında olan taçlar 4. boy’dur.
KARNABAHAR 7.3. Piyasaya Arz
Karnabahar, son yıllara kadar piyasaya tahta ambalaj sandıklarda tek veya 2 sıralı, bir kasaya 6–18 adet arasında karnabahar girecek şekilde sunulmuştur. Bugün için ise tüketimin artması ve pazarlama sistemindeki yeniliklerin uygulanmasıyla daha düzgün ambalaj sandıkları kullanılmaktadır (Şekil 11.8).
Şekil 11.8. Karnabaharda ambalaj şekli
KARNABAHAR 7.4. Muhafaza
Karnabahar hasattan sonra 1-3 ay arasında muhafaza edilebilir. DILLINGEN (1956), 0–1oC’deki soğuk hava depolarında 40 gün saklanabileceğini belirtmektedir. NICOLAISEN ve SCHUPHAN (1960) ise, karnabaharların soğuk muhafazaya duyarlılığı az olan sebzeler grubuna girdiğini ve – 0,5oC’ye kadar soğuk muhafazaya dayanabileceğini saptamıştır. Araştırıcılara göre optimal depolama sıcaklığı 0,5–1oC ve nemi % 80 olduğunda, karnabahar 6-8 hafta rahat muhafaza edilebilir. Bu sırada % 0,2 oranında bir ağırlık kaybı meydana gelir. NIEUWHOF (1969) da, 0oC sıcaklıkta ve % 90 nemde 2–6 hafta muhafaza edilebileceğini, eğer ortama % 5 oranında CO2 verilirse, bu sürenin 1-2 hafta daha uzatılabileceğini açıklamaktadır.
Karnabaharda muhafaza süresini arttırabilmek için hasadın normalden birkaç gün erken yapılması gerekir. Diğer taraftan taçların üzerinde fazla yaprakların bırakılmasıyla, taçlar yumuşak bir hal alabilir. Muhafazanın uzaması halinde taçların rengi kahverengi ve sarıya dönüşür, daha sonra da içsel ve yüzeysel çürümeler görülür. Depolamada 1m3 yere 300–400 kg gelebilecek şekilde, karnabahar kasalar içinde depolanmalıdır.
KARNABAHAR 7.5. Nakliye
Karnabahar, nakliyesi sırasında iyi korunmalıdır. Taç kısmı çabuk zedelenir ve zedelenen kısımlar hemen siyahlaşır. Ayrıca taçların beyazlığının korunması amacıyla üzerlerinin ince bir kağıtla örtülmesinde yarar vardır. 5–6 günlük bir ulaşım sırasında yükleme sıcaklığı 4oC, nakliye sıcaklığı ise 0–4oC arasında olmalıdır. 1–2 günlük nakliyede, don olmayan günlerde üzeri kapalı kasalı kamyonlar, bunun dışında ise özel frigorifik kamyonlar kullanılmalıdır. Bu sırada yolda meydana gelecek kayıp oranı % 2–3 civarındadır.
Prof. Dr. Atila Günay Özel Sebze Yetiştiriciliği Kitabı II. Bölüm