Tweet
KEREVİZ Yetiştirme Tekniği
Kereviz direkt tohum ekimi ile yetiştirilebilirse de, tercihen fide dikimi daha iyi sonuç verir. Uzun vejetasyon dönemi olan ve sonbaharı ılımlı geçen yerlerde tohumdan ekim, iyi ürün alınmasına yardımcı olur. Aksi halde istenen sonuç elde edilemez. İşi garantiye almak için, tarlaya direkt tohum ekimi yerine, fide dikmek gerekir. Fideler ılık, sıcak veya soğuk yastıklarda yetiştirilir. Soğuk yastıklara veya direkt tarlaya tohum ekimi yapıldığında hava sıcaklığına dikkat edilmelidir. Fidelerin 15oC’den daha düşük sıcaklıkta kalmaları erken çiçeklenmeye neden olur. Buda ürün kaybı meydana getirir. Ilık ve sıcak yastıklarda harç üzerine ekim yapılabildiği gibi, kasalar içine harç konarakta tohum ekilebilir. Birçok bahçıvan daha çok bu yolu tercih eder. Avrupa’da kağıt saksılar içine tohum ekimi yapanlar da bulunur, fakat bunun fazla ekonomik olmadığı belirtilir. Tohum ekiminden, fidelerin dikim büyüklüğüne ulaşması için geçen süre 8-10-12 haftayı bulur. Bunun 1-2-3 haftası tohumun çimlenip sürmesi, geriye kalan 4-6-8 haftası da bitkilerin dikim büyüklüğüne gelmesi için gereklidir. Yastıklara tohum ekiminde metrekareye 2-6 gr arasında tohum kullanılır (Cetvel 19.1).
Cetvel 19.1. Tohum ekim sıklığının, kullanılır fide miktarına etkisi (HÖSSLİN 1966)
Ekim sıklığı (gr / m2)/ Süren bitki sayısı / Kullanılabilir bitki (%)
1,5 /1440 /76
3/ 3600/ 74
6 /6720/ 68
9/ 9852/ 65
12/ 13140/ 65
Tohumlar fazla sık ekildiğinde, süren bitki sayısına göre daha sonra elde olunan dikilebilir fide sayısı azalmaktadır. Nitekim m2’ye 12 gr tohum atıldığında 13000 süren bitki bulunmasına karşın, bunlardan daha sonra ancak % 65’i dikilebilecek fide haline gelmektedir. Halbuki m2’ye 3 gr tohum atıldığında 3600 süren bitkiden % 74’ü dikilebilir durumdadır. Bu bakımdan m2’ye atılacak tohum miktarı 6-8 gr’dan fazla olmamalıdır. Tohumların ekimi sırasında, ilerde fidelere 4x4 cm aralık verileceği düşünülerek ekim yapılmalıdır. Bu durumda m2’den 600 adet kullanılabilir fide elde olunur. 6–8 gr tohum 1 dekar yer için yeterli fideyi temin eder.
Soğuk yastıklarda, tohum ekiminden 6–8 gün önce toprağın her m2’nin 15–25 cm derinliğe kadar olan kısmı 4–5 litre suya karıştırılmış allyalkol ile ilaçlanırsa, yabancı ot mücadelesi yapılır ve tohumların daha iyi çimlenmesi sağlanabilir. Soğuk yastıklarda fide gelişme devresinde, daha önce de belirttiğimiz gibi sıcaklığa dikkat etmek gerekir. 15oC’den daha düşük sıcaklıklarda fidelerin yetiştirilmesiyle, tarlada çiçeklenen bitki sayısı giderek artar. Nitekim 17oC sıcaklıkta erken çiçeklenme % 0,65 iken, 12oC’de % 44’de ulaşmaktadır (HÖSSLİN ve ANDRESEN 1964).
Fide gelişmesinde dikkatli davranmak gerekir. Sıcaklık yanında, bitkilerin besin maddeleri ve suyu ihmal edilmemelidir. İyi gelişmemiş fideler ilerde ürün kaybına neden olur (Cetvel 19.2). Fidelikte gelişen fideler dikim öncesi seçilmeli, çok gelişmiş ve büyük boy fideler tarlaya dikilmelidir. Fide döneminde bakteriyal leke hastalığı önem kazanır. Fide sökümü öncesi fideler, bakırlı bir ilaçla ilaçlanmalıdır. Fideleri dikimden önce, fidelerde bazen yaprak seyreltmesi uygulayanlara rastlanır. Böyle bir uygulama kesinlikle yapılmamalıdır.
Cetvel 19.2. Kereviz verimine fide gelişiminin etkisi
Fide büyüklüğü/ Verim(kg/dekar)
Çok küçük fideler/ 1900
Orta fideler/ 2230
Büyük fideler /2840
Fideler tarlaya 40x40, 40x50 ve 40x45 cm aralıklarla dikilebilir. HÖSSLİN, STEİB ve MAPPES (1964) tarafından yapılan bir denemede 40x50 cm aralıkla dikime karşın, 30x40 cm aralıkla dikilmiş fidelerin ürün miktarında % 30–50 artış elde edilmiştir. Nitekim 40x50 cm’lik dikimden dönüme 2280 kg ürün alınırken, bu 40x40 cm dikimde 3460 kg olmuştur. EVER ve MEYER (1966) yaptığı denemede ise, 30x60 cm’lik dikimde dekara 5560 adet fide bulunduğu ve bu fideler için yapılan masrafın % 100 kabul edilmesi halinde, dikim sıklığının artırarak 40x60 cm yapıldığında ve fide adetinin 4160’a düşürülmesiyle masrafların % 75 düştüğü, ekim sıklığını daha da arttırarak 50x60 cm yapıldığında, fide adedinin 3330’a inmesiyle masrafların daha da azalarak % 60 kadar gerilediği belirtilmekte, sık dikimin giderleri arttırdığı, seyrek dikimin ise azalttığı vurgulamaktadır. BİELKA (1969) tarafından yapılan deneme sonuçları Cetvel 19.3’de verilmiştir.. Bu denemede, bir dekara dikilen 8000 adet fidenin, 4000 adet dikilene karşın daha fazla ürün verdiği, sıra aralıklarının ürün miktarında farklılık meydana getirdiği ve 35,4x35,4 cm mesafesi yanında 27,6x45,4 cm, 22,5x55,4 cm ve 20,7x60,4 cm’den en iyi sonuçların alındığı belirtilmektedir. Fideler derin dikilmemelidir. Derin dikimde fidelerin büyümesi kötü olur, yumruların şekli ve kalitesi bozulur (Şekil 19.11). Fide dikimin iyi yapılması için, toprağın iyi yumuşatılmış ufalanmış olması şarttır.
Cetvel 19.3. Kereviz verimi üzerine bitki sıklığının etkisi
Bitki sayısı (Dekar)/ Bir bitkiye ayrılan Alan (cm2) / Aralık ve mesafeler (cm)/ Ürün (%)
_ /_ / 35x35/ 105
_/ _/ 31x40/ 99
8000/ 1250 / 27x45/ /100/
_/ _ / 24x50/ 98
_/ _ / 22x55/ 100
4000/ 2500/ 20x60/ 100
_/
_/ _/ 50x50/ 78
_/ _/ 45x55/ 81
_/ _/ 41x60/ 81
_/ _/ 38x65/ 77
_/ _/ 35x70/ 80
_/ _/ 33x75/ 77
Şekil 19.11. Kereviz fidelerinin solda iyi, sağda kötü dikilmesi
sonrası gelişme (RÖSSGER 1964).
Fide dikiminden sonra toprak iyice sulanmalıdır. Daha sonraki devrelerde sulama ve toprak çapalaması 4–5 kez tekrar edilir. Kereviz yetiştiriciliğinde toprağı çapalamak, ot mücadelesi yapmak ve toprağı yumuşatmak önemlidir. Ot mücadelesi için kimyasal mücadelede, bir herbisit kullanılabilir veya Leuna’nın (Methylpehonooxidbutterikasit – MCPB) 2 kg, 600 litre suda çözülüp, 1 hektar yer bununla ilaçlanabilir. Kimyasal ot mücadelesi yapılsa da, mekanik ot çapalanması yine ortadan kaldırılamaz. Yalnız mekanik ot çapasının sayısı 4-6 kezden 1–2 keze indirilebilir. Toprakta suyun eksilmesi veya kerevize az su verilmesi, kerevizin büyümesine olumsuz etki yapar. Haziran’dan itibaren Ekim ayına kadar geçecek dönemde su gereksinmesi oldukça yüksektir. Kereviz, toprakta su kapasitesinin devamlı % 65–75 olmasını ister. Sulamada bu hususa dikkat etmelidir. Yani kerevize su bir seferde fazla vermemeli ve sulama aralığını fazla uzatmamalı, su azar azar ve sık verilmelidir.
Kereviz direkt tohum ekimi ile yetiştirilebilirse de, tercihen fide dikimi daha iyi sonuç verir. Uzun vejetasyon dönemi olan ve sonbaharı ılımlı geçen yerlerde tohumdan ekim, iyi ürün alınmasına yardımcı olur. Aksi halde istenen sonuç elde edilemez. İşi garantiye almak için, tarlaya direkt tohum ekimi yerine, fide dikmek gerekir. Fideler ılık, sıcak veya soğuk yastıklarda yetiştirilir. Soğuk yastıklara veya direkt tarlaya tohum ekimi yapıldığında hava sıcaklığına dikkat edilmelidir. Fidelerin 15oC’den daha düşük sıcaklıkta kalmaları erken çiçeklenmeye neden olur. Buda ürün kaybı meydana getirir. Ilık ve sıcak yastıklarda harç üzerine ekim yapılabildiği gibi, kasalar içine harç konarakta tohum ekilebilir. Birçok bahçıvan daha çok bu yolu tercih eder. Avrupa’da kağıt saksılar içine tohum ekimi yapanlar da bulunur, fakat bunun fazla ekonomik olmadığı belirtilir. Tohum ekiminden, fidelerin dikim büyüklüğüne ulaşması için geçen süre 8-10-12 haftayı bulur. Bunun 1-2-3 haftası tohumun çimlenip sürmesi, geriye kalan 4-6-8 haftası da bitkilerin dikim büyüklüğüne gelmesi için gereklidir. Yastıklara tohum ekiminde metrekareye 2-6 gr arasında tohum kullanılır (Cetvel 19.1).
Cetvel 19.1. Tohum ekim sıklığının, kullanılır fide miktarına etkisi (HÖSSLİN 1966)
Ekim sıklığı (gr / m2)/ Süren bitki sayısı / Kullanılabilir bitki (%)
1,5 /1440 /76
3/ 3600/ 74
6 /6720/ 68
9/ 9852/ 65
12/ 13140/ 65
Tohumlar fazla sık ekildiğinde, süren bitki sayısına göre daha sonra elde olunan dikilebilir fide sayısı azalmaktadır. Nitekim m2’ye 12 gr tohum atıldığında 13000 süren bitki bulunmasına karşın, bunlardan daha sonra ancak % 65’i dikilebilecek fide haline gelmektedir. Halbuki m2’ye 3 gr tohum atıldığında 3600 süren bitkiden % 74’ü dikilebilir durumdadır. Bu bakımdan m2’ye atılacak tohum miktarı 6-8 gr’dan fazla olmamalıdır. Tohumların ekimi sırasında, ilerde fidelere 4x4 cm aralık verileceği düşünülerek ekim yapılmalıdır. Bu durumda m2’den 600 adet kullanılabilir fide elde olunur. 6–8 gr tohum 1 dekar yer için yeterli fideyi temin eder.
Soğuk yastıklarda, tohum ekiminden 6–8 gün önce toprağın her m2’nin 15–25 cm derinliğe kadar olan kısmı 4–5 litre suya karıştırılmış allyalkol ile ilaçlanırsa, yabancı ot mücadelesi yapılır ve tohumların daha iyi çimlenmesi sağlanabilir. Soğuk yastıklarda fide gelişme devresinde, daha önce de belirttiğimiz gibi sıcaklığa dikkat etmek gerekir. 15oC’den daha düşük sıcaklıklarda fidelerin yetiştirilmesiyle, tarlada çiçeklenen bitki sayısı giderek artar. Nitekim 17oC sıcaklıkta erken çiçeklenme % 0,65 iken, 12oC’de % 44’de ulaşmaktadır (HÖSSLİN ve ANDRESEN 1964).
Fide gelişmesinde dikkatli davranmak gerekir. Sıcaklık yanında, bitkilerin besin maddeleri ve suyu ihmal edilmemelidir. İyi gelişmemiş fideler ilerde ürün kaybına neden olur (Cetvel 19.2). Fidelikte gelişen fideler dikim öncesi seçilmeli, çok gelişmiş ve büyük boy fideler tarlaya dikilmelidir. Fide döneminde bakteriyal leke hastalığı önem kazanır. Fide sökümü öncesi fideler, bakırlı bir ilaçla ilaçlanmalıdır. Fideleri dikimden önce, fidelerde bazen yaprak seyreltmesi uygulayanlara rastlanır. Böyle bir uygulama kesinlikle yapılmamalıdır.
Cetvel 19.2. Kereviz verimine fide gelişiminin etkisi
Fide büyüklüğü/ Verim(kg/dekar)
Çok küçük fideler/ 1900
Orta fideler/ 2230
Büyük fideler /2840
Fideler tarlaya 40x40, 40x50 ve 40x45 cm aralıklarla dikilebilir. HÖSSLİN, STEİB ve MAPPES (1964) tarafından yapılan bir denemede 40x50 cm aralıkla dikime karşın, 30x40 cm aralıkla dikilmiş fidelerin ürün miktarında % 30–50 artış elde edilmiştir. Nitekim 40x50 cm’lik dikimden dönüme 2280 kg ürün alınırken, bu 40x40 cm dikimde 3460 kg olmuştur. EVER ve MEYER (1966) yaptığı denemede ise, 30x60 cm’lik dikimde dekara 5560 adet fide bulunduğu ve bu fideler için yapılan masrafın % 100 kabul edilmesi halinde, dikim sıklığının artırarak 40x60 cm yapıldığında ve fide adetinin 4160’a düşürülmesiyle masrafların % 75 düştüğü, ekim sıklığını daha da arttırarak 50x60 cm yapıldığında, fide adedinin 3330’a inmesiyle masrafların daha da azalarak % 60 kadar gerilediği belirtilmekte, sık dikimin giderleri arttırdığı, seyrek dikimin ise azalttığı vurgulamaktadır. BİELKA (1969) tarafından yapılan deneme sonuçları Cetvel 19.3’de verilmiştir.. Bu denemede, bir dekara dikilen 8000 adet fidenin, 4000 adet dikilene karşın daha fazla ürün verdiği, sıra aralıklarının ürün miktarında farklılık meydana getirdiği ve 35,4x35,4 cm mesafesi yanında 27,6x45,4 cm, 22,5x55,4 cm ve 20,7x60,4 cm’den en iyi sonuçların alındığı belirtilmektedir. Fideler derin dikilmemelidir. Derin dikimde fidelerin büyümesi kötü olur, yumruların şekli ve kalitesi bozulur (Şekil 19.11). Fide dikimin iyi yapılması için, toprağın iyi yumuşatılmış ufalanmış olması şarttır.
Cetvel 19.3. Kereviz verimi üzerine bitki sıklığının etkisi
Bitki sayısı (Dekar)/ Bir bitkiye ayrılan Alan (cm2) / Aralık ve mesafeler (cm)/ Ürün (%)
_ /_ / 35x35/ 105
_/ _/ 31x40/ 99
8000/ 1250 / 27x45/ /100/
_/ _ / 24x50/ 98
_/ _ / 22x55/ 100
4000/ 2500/ 20x60/ 100
_/
_/ _/ 50x50/ 78
_/ _/ 45x55/ 81
_/ _/ 41x60/ 81
_/ _/ 38x65/ 77
_/ _/ 35x70/ 80
_/ _/ 33x75/ 77
Şekil 19.11. Kereviz fidelerinin solda iyi, sağda kötü dikilmesi
sonrası gelişme (RÖSSGER 1964).
Fide dikiminden sonra toprak iyice sulanmalıdır. Daha sonraki devrelerde sulama ve toprak çapalaması 4–5 kez tekrar edilir. Kereviz yetiştiriciliğinde toprağı çapalamak, ot mücadelesi yapmak ve toprağı yumuşatmak önemlidir. Ot mücadelesi için kimyasal mücadelede, bir herbisit kullanılabilir veya Leuna’nın (Methylpehonooxidbutterikasit – MCPB) 2 kg, 600 litre suda çözülüp, 1 hektar yer bununla ilaçlanabilir. Kimyasal ot mücadelesi yapılsa da, mekanik ot çapalanması yine ortadan kaldırılamaz. Yalnız mekanik ot çapasının sayısı 4-6 kezden 1–2 keze indirilebilir. Toprakta suyun eksilmesi veya kerevize az su verilmesi, kerevizin büyümesine olumsuz etki yapar. Haziran’dan itibaren Ekim ayına kadar geçecek dönemde su gereksinmesi oldukça yüksektir. Kereviz, toprakta su kapasitesinin devamlı % 65–75 olmasını ister. Sulamada bu hususa dikkat etmelidir. Yani kerevize su bir seferde fazla vermemeli ve sulama aralığını fazla uzatmamalı, su azar azar ve sık verilmelidir.