Tweet
KEREVİZ Hasat, Standardizasyon, Piyasaya arz, Muhafaza ve Nakliye
KEREVİZ 9.1. Hasat
Kerevizin hasadı, ilkbahar dikiminde Eylül’den itibaren başlar. Hasat ne kadar geciktirilirse, elde olunacak ürün miktarı o kadar artar. Almanya’da yapılan bir çalışmada ilkbahar dikiminden sonra Ağustos ayında yapılan hasatta 100 m2 yerde 61–69 kg ürün elde edilirken, Eylül’de 150–200, Ekim’de 200–250, Kasım’da 240–250 kg ürün alınmıştır (Cetvel 19.4). Görüldüğü gibi ekim sonuna kadar üründe belirgin bir artış olmakta ve sonra havaların sertleşmesi ve kötüleşmesi ile büyüme durduğundan ağırlık artışı da durmaktadır. Bu bakımdan hasat zamanının iyi belirlenmesi gerekir ve havaların soğuması, yaprakların sararmaya başlaması ile, hasat zamanının geldiği kendisini belli eder. Yumru olgunluğu ne kadar iyi olursa, ilerde ürünün saklanması o kadar uzun süre yapılabilir ve saklama sırasındaki kayıp oranı azalır.
Cetvel 19.4. Hasat zamanına göre ürün miktarı (HÖSSLİN, STEİB, MAPPES 1964)
__________________________________
Hasat zamanı Ürün miktarı
(gün / ay) (100 m2 /kg)
___________________________________
3/8 61,5
16/8 94,5
2/9 150,6
16/9 202,6
2/10 231,4
16/10 256,0
1/11 259,4
14/11 245,8
_____________________________________
Hasat bizde elle yapılır. Küçük bahçe işletmelerinde kereviz bel yardımı ile sökülür. Büyük işletmelerde pullukla topraktan çıkartılır. Dış ülkelerde önce yaprakları kesen ve sonra yumruyu topraktan çıkartan hasat makineleri geliştirilmiştir (Şekil 19.12 ve 19.13). Dekara yaklaşık 1000–1500 kg yaprak kereviz ve 2000-4000 kg yumru kereviz elde edilir.
Kök kerevizi yapraklarıyla beraber çıkartılır, yıkandıktan sonra sapları dipten hemen kök üzerinden kesilir veya yumru üstte birkaç yaprak bırakılır. Yaprak kerevizleri topraktan kökleriyle çıkartılır kökleri kesilir, bazen saplar yapraklarla beraber, bazense her sapın üzerinde 2-3 cm yaprak ayası kalacak şekilde, yapraklar kısaltılır, demet yapılır sonra pazara yollanır.
Şekil 19.12. Hasat makinesi (BİELKA 1963)
Şekil 19.13. Hasat makinesi ve yükleme ( BİELKA 1969 )
KEREVİZ 9.2. Standardizasyon
Türk Standartları Enstitüsünün TS 1206 sayılı (1974) standardına göre, sap ve kök kerevizleri için genel özellikler şu şekilde belirtilmiştir. Kereviz yumruları bütün ve iyi temizlenmiş, taze görünümlü, koflaşmamış, çiçek sürgünü vermemiş, yan kökleri teşekkül etmemiş olmalı, yabancı tat ve koku, anormal dış nem, don zararı, toprak, görülebilir kimyevi madde artıkları ve izleri, böcek yeniği bulundurmamalıdır. Kök kerevizinde kökler temizlenmelidir.
Yaprak kerevizlerinde yaprak sapları ve yaprak ayası bütün olmalı, parçalanma ve yırtılma olmamalıdır. Yapraklarda çamur, don zararı, yabancı tat ve koku, görülebilir gübre ve kimyasal maddeler bulunmamalıdır.
Bu genel özelliklere sahip kerevizler botanik yapılara göre çeşitlere, ağırlıklarına göre boylara ve özelliklerine göre de sınıflara ayrılır. Sap ve kök kerevizlerindeki boylama Cetvel 19.5’te verilmiştir. Boylama daha çok 1. sınıf kerevizler için zorunlu olup, aynı ambalaj içindeki en büyük ve en küçük kerevizler arasındaki fark büyük boylarda 200 gr, orta boylarda 150 gr, küçük boylarda 100 gr’ı geçemez.
Cetvel 19.5. Kerevizlerde Boylama
Boylar /Sap kerevizi (g)/ Kök kerevizi (g)
Büyük boy / 800 ve yukarısı/ 400 ve yukarısı
Orta boy/ 500-800 (hariç)/ 250-400 (hariç)
Küçük boy/ 150-500 (hariç)/ 150-250 (hariç)
Kerevizler iki sınıfa ayrılır. Birinci sınıfta bulunan kerevizler iyi nitelikte, çeşidine özgü özellikte ve düzgün şekilli, sıkı yapılı olmalı, üzerinde hastalık izleri bulunmamalıdır. Sap kerevizlerinde yaprak sapları kırık, lifli, ezik veya yarılmış olmamalıdır. Beyaz olarak yetiştirilen sap kerevizlerinde sapların en az yarısı beyaz – sarı veya beyaz – yeşil renkte olmalıdır. İkinci sınıfa, birinci sınıfa girmeyen, fakat genel özelliklere uyan, pazarlanabilir nitelikteki kerevizler girer. Bu sınıfta hafif şekil bozukluğuna, berelere, pas lekelerine izin verilir. Sap kerevizlerinde ikiden fazla olmayan kırılmış, ezilmiş saplar bulunabilir. Her iki sınıfta da % 10 kadar boy toleransı verilir.
KEREVİZ 9.1. Hasat
Kerevizin hasadı, ilkbahar dikiminde Eylül’den itibaren başlar. Hasat ne kadar geciktirilirse, elde olunacak ürün miktarı o kadar artar. Almanya’da yapılan bir çalışmada ilkbahar dikiminden sonra Ağustos ayında yapılan hasatta 100 m2 yerde 61–69 kg ürün elde edilirken, Eylül’de 150–200, Ekim’de 200–250, Kasım’da 240–250 kg ürün alınmıştır (Cetvel 19.4). Görüldüğü gibi ekim sonuna kadar üründe belirgin bir artış olmakta ve sonra havaların sertleşmesi ve kötüleşmesi ile büyüme durduğundan ağırlık artışı da durmaktadır. Bu bakımdan hasat zamanının iyi belirlenmesi gerekir ve havaların soğuması, yaprakların sararmaya başlaması ile, hasat zamanının geldiği kendisini belli eder. Yumru olgunluğu ne kadar iyi olursa, ilerde ürünün saklanması o kadar uzun süre yapılabilir ve saklama sırasındaki kayıp oranı azalır.
Cetvel 19.4. Hasat zamanına göre ürün miktarı (HÖSSLİN, STEİB, MAPPES 1964)
__________________________________
Hasat zamanı Ürün miktarı
(gün / ay) (100 m2 /kg)
___________________________________
3/8 61,5
16/8 94,5
2/9 150,6
16/9 202,6
2/10 231,4
16/10 256,0
1/11 259,4
14/11 245,8
_____________________________________
Hasat bizde elle yapılır. Küçük bahçe işletmelerinde kereviz bel yardımı ile sökülür. Büyük işletmelerde pullukla topraktan çıkartılır. Dış ülkelerde önce yaprakları kesen ve sonra yumruyu topraktan çıkartan hasat makineleri geliştirilmiştir (Şekil 19.12 ve 19.13). Dekara yaklaşık 1000–1500 kg yaprak kereviz ve 2000-4000 kg yumru kereviz elde edilir.
Kök kerevizi yapraklarıyla beraber çıkartılır, yıkandıktan sonra sapları dipten hemen kök üzerinden kesilir veya yumru üstte birkaç yaprak bırakılır. Yaprak kerevizleri topraktan kökleriyle çıkartılır kökleri kesilir, bazen saplar yapraklarla beraber, bazense her sapın üzerinde 2-3 cm yaprak ayası kalacak şekilde, yapraklar kısaltılır, demet yapılır sonra pazara yollanır.
Şekil 19.12. Hasat makinesi (BİELKA 1963)
Şekil 19.13. Hasat makinesi ve yükleme ( BİELKA 1969 )
KEREVİZ 9.2. Standardizasyon
Türk Standartları Enstitüsünün TS 1206 sayılı (1974) standardına göre, sap ve kök kerevizleri için genel özellikler şu şekilde belirtilmiştir. Kereviz yumruları bütün ve iyi temizlenmiş, taze görünümlü, koflaşmamış, çiçek sürgünü vermemiş, yan kökleri teşekkül etmemiş olmalı, yabancı tat ve koku, anormal dış nem, don zararı, toprak, görülebilir kimyevi madde artıkları ve izleri, böcek yeniği bulundurmamalıdır. Kök kerevizinde kökler temizlenmelidir.
Yaprak kerevizlerinde yaprak sapları ve yaprak ayası bütün olmalı, parçalanma ve yırtılma olmamalıdır. Yapraklarda çamur, don zararı, yabancı tat ve koku, görülebilir gübre ve kimyasal maddeler bulunmamalıdır.
Bu genel özelliklere sahip kerevizler botanik yapılara göre çeşitlere, ağırlıklarına göre boylara ve özelliklerine göre de sınıflara ayrılır. Sap ve kök kerevizlerindeki boylama Cetvel 19.5’te verilmiştir. Boylama daha çok 1. sınıf kerevizler için zorunlu olup, aynı ambalaj içindeki en büyük ve en küçük kerevizler arasındaki fark büyük boylarda 200 gr, orta boylarda 150 gr, küçük boylarda 100 gr’ı geçemez.
Cetvel 19.5. Kerevizlerde Boylama
Boylar /Sap kerevizi (g)/ Kök kerevizi (g)
Büyük boy / 800 ve yukarısı/ 400 ve yukarısı
Orta boy/ 500-800 (hariç)/ 250-400 (hariç)
Küçük boy/ 150-500 (hariç)/ 150-250 (hariç)
Kerevizler iki sınıfa ayrılır. Birinci sınıfta bulunan kerevizler iyi nitelikte, çeşidine özgü özellikte ve düzgün şekilli, sıkı yapılı olmalı, üzerinde hastalık izleri bulunmamalıdır. Sap kerevizlerinde yaprak sapları kırık, lifli, ezik veya yarılmış olmamalıdır. Beyaz olarak yetiştirilen sap kerevizlerinde sapların en az yarısı beyaz – sarı veya beyaz – yeşil renkte olmalıdır. İkinci sınıfa, birinci sınıfa girmeyen, fakat genel özelliklere uyan, pazarlanabilir nitelikteki kerevizler girer. Bu sınıfta hafif şekil bozukluğuna, berelere, pas lekelerine izin verilir. Sap kerevizlerinde ikiden fazla olmayan kırılmış, ezilmiş saplar bulunabilir. Her iki sınıfta da % 10 kadar boy toleransı verilir.
Comment