Tweet
HIYAR İklim ve Toprak İstekleri
Tarla yetiştiriciliğinde hıyar nazlı bir sebzedir, nemli ılımlı iklimlerden hoşlanır ve bu yüzden fazla soğuk ve sıcakları sevmez. Fazla soğuk ve sıcaklarda, büyük ölçüde verim düşüklüğü meydana gelir. Soğuklardan donma, fazla sıcaklarda kavrulma ve çeşitli hastalıklara yakalanma söz konusu olur. Sıcaklığın 10°C’ye ulaşması ile tohumlarda çimlenme başlar. Bitki büyümesi, sıcaklık 2–4°C’ye indiğinde iyice yavaşlar. Bitki, vejetatif büyümesini normal yürütmek için, sıcaklığın 12°C’nin üstünde olmasını ister. Aynı şekilde generatif gelişmenin olması, çiçeklerin oluşması ve döllenmesi ancak 10°C’den yukarıdaki sıcaklıklarda meydana gelir. Hıyar yetiştiriciliğinde en ideal sıcaklık 15-25°C’dir. Sıcaklığın yükselmesi, 30°C’yi aşması, hıyarda geçici solgunluk meydana getirir. Kökler, üst aksama göre zayıf kaldıklarından, yüksek sıcaklıkta terleme ile yapraklardan kaybolan suyu, topraktan alamaz. Bitkide su açığının çıkması ile beraber pörsüme başlar. Sıcaklık daha da yükselir, 40°C’nin üstüne çıkarsa, fizyolojik hastalanma başlar. Hele hele uzun süre yüksek sıcaklıkta kalmak, ölüme dahi yol açar. Hıyarın, doğrudan güneş ışığı isteği, domates, patlıcan, kavun ve karpuza göre azdır. Işık süresi oldukça önemlidir. Işık miktarı ve süresinin kısalması bitkide erkek çiçek oluşumunu arttırır, dişi çiçek sayısını azalttığından, verimde düşme görülür. Işık miktarının 6000–8000 lux civarında olması verim açısından yeterlidir. Bu ışık miktarı içinde ışıklanma süresinin 12 saatten fazla olması, dişi çiçek oranını arttırır, verim fazlalığına yol açar. Sıcaklık ve ışık, özellikle kış ayları yetiştiriciliğinde önem kazanır. Devamlı ışık alan ve ışık intensitesi % 80’nin üzerinde olan bir serde ürün miktarı 19 kg/m2 iken, gölgeleme yapılarak ışık intensitesi % 50’ye düşürülen bir serde, verim 15 kg/m2’a düşmüştür (HÖSSLİN, STEİP, MAPPES 1964).
Köklerinin az su alma özelliği yanında, bol ve iri yapraklarıyla hıyar bitkisi bol su kaybeder. Eğer toprakta su oranı % 50’nin altına düşerse, bitkiler günün sıcak olduğu devrelerde pörsümeye başlar. Bu yüzden eski bahçıvanlar, hıyar belli bir büyüklüğü alıp meyve hasadına başlandığı zaman, her akşam üstü veya sabah erken az miktarda su verir, böylece toprakta devamlı kullanılabilir suyun % 60’ın üzerinde kalmasını sağlar. Su verirken dikkat edilecek bir konu, hıyar köklerinin devamlı fazla su içeren toprakta yaşama şansını yitirmesidir. Bu yüzden topraktaki suyun % 85’in üzerine çıkması da arzulanmaz. Toprak havasız kaldığında kökler toprak yüzüne doğru yönelir ve hatta bir kısmı toprak yüzüne çıkar. Köklerin zaten büyük çoğunluğu toprak üst tabakasında yayılır. Bu yüzdende kurağa hiç mukavemeti yoktur.
Sera üretiminde, toprak nemi yanında, hava neminin de ayarlanması gerekir. Hava nemi % 60–70 civarında kalmalıdır. Serde bitki başına günlük 3–4 litre su hesap edilmektedir. Böylece bir bitki, bir yetiştirme periyodunda 300–400 litre su kullanır. Bu durum az çok tarla tarımı içinde geçerlidir ve bitki başına su gereksinimi 400–500 litre arasında oynar (Örtü altı tarımı için bakınız GÜNAY 1981).
Hıyar, toprağı en çok seçen bitkilerden birisidir. Derin, gevşek, besin maddesince zengin, tuz konsantrasyonu fazla olmayan, fazla kireç ihtiva etmeyen, organik maddesi zengin topraklardan hoşlanır ve fazla besin maddesini sever. Yalnız bu besin maddelerinin fazlalığı ile, toprağın tuz konsantrasyonu yükseltilmelidir. Toprakta fazla besin maddesinden dolayı, toprak tuzluluğu meydana gelmemesi için, bu besin maddelerinin topraktaki organik maddelere bağlı olması gerekir. Bu yüzden hıyarlara bol ahır gübresi verilir. Topraktaki su ve hava oranı dengelenmelidir. Fazla ağır, havasız, su tutan topraklarda hıyar yetiştiriciliği yapılamaz. Kumlu topraklar, organik madde ile özellikleri düzeltilir ve düzgün ticaret gübresiyle, gübrelemesi yapılacak olursa kullanılır hale gelir. En iyisi tınlı-kumlu veya tınlı topraklardır. Serlerde torflu toprak ilk plana çıkar. Bunun yanında tınlı topraklar, bol organik gübrelerle gübrelenerek, hıyar yetiştiriciliği için en iyi duruma getirilir.
Tarla yetiştiriciliğinde hıyar nazlı bir sebzedir, nemli ılımlı iklimlerden hoşlanır ve bu yüzden fazla soğuk ve sıcakları sevmez. Fazla soğuk ve sıcaklarda, büyük ölçüde verim düşüklüğü meydana gelir. Soğuklardan donma, fazla sıcaklarda kavrulma ve çeşitli hastalıklara yakalanma söz konusu olur. Sıcaklığın 10°C’ye ulaşması ile tohumlarda çimlenme başlar. Bitki büyümesi, sıcaklık 2–4°C’ye indiğinde iyice yavaşlar. Bitki, vejetatif büyümesini normal yürütmek için, sıcaklığın 12°C’nin üstünde olmasını ister. Aynı şekilde generatif gelişmenin olması, çiçeklerin oluşması ve döllenmesi ancak 10°C’den yukarıdaki sıcaklıklarda meydana gelir. Hıyar yetiştiriciliğinde en ideal sıcaklık 15-25°C’dir. Sıcaklığın yükselmesi, 30°C’yi aşması, hıyarda geçici solgunluk meydana getirir. Kökler, üst aksama göre zayıf kaldıklarından, yüksek sıcaklıkta terleme ile yapraklardan kaybolan suyu, topraktan alamaz. Bitkide su açığının çıkması ile beraber pörsüme başlar. Sıcaklık daha da yükselir, 40°C’nin üstüne çıkarsa, fizyolojik hastalanma başlar. Hele hele uzun süre yüksek sıcaklıkta kalmak, ölüme dahi yol açar. Hıyarın, doğrudan güneş ışığı isteği, domates, patlıcan, kavun ve karpuza göre azdır. Işık süresi oldukça önemlidir. Işık miktarı ve süresinin kısalması bitkide erkek çiçek oluşumunu arttırır, dişi çiçek sayısını azalttığından, verimde düşme görülür. Işık miktarının 6000–8000 lux civarında olması verim açısından yeterlidir. Bu ışık miktarı içinde ışıklanma süresinin 12 saatten fazla olması, dişi çiçek oranını arttırır, verim fazlalığına yol açar. Sıcaklık ve ışık, özellikle kış ayları yetiştiriciliğinde önem kazanır. Devamlı ışık alan ve ışık intensitesi % 80’nin üzerinde olan bir serde ürün miktarı 19 kg/m2 iken, gölgeleme yapılarak ışık intensitesi % 50’ye düşürülen bir serde, verim 15 kg/m2’a düşmüştür (HÖSSLİN, STEİP, MAPPES 1964).
Köklerinin az su alma özelliği yanında, bol ve iri yapraklarıyla hıyar bitkisi bol su kaybeder. Eğer toprakta su oranı % 50’nin altına düşerse, bitkiler günün sıcak olduğu devrelerde pörsümeye başlar. Bu yüzden eski bahçıvanlar, hıyar belli bir büyüklüğü alıp meyve hasadına başlandığı zaman, her akşam üstü veya sabah erken az miktarda su verir, böylece toprakta devamlı kullanılabilir suyun % 60’ın üzerinde kalmasını sağlar. Su verirken dikkat edilecek bir konu, hıyar köklerinin devamlı fazla su içeren toprakta yaşama şansını yitirmesidir. Bu yüzden topraktaki suyun % 85’in üzerine çıkması da arzulanmaz. Toprak havasız kaldığında kökler toprak yüzüne doğru yönelir ve hatta bir kısmı toprak yüzüne çıkar. Köklerin zaten büyük çoğunluğu toprak üst tabakasında yayılır. Bu yüzdende kurağa hiç mukavemeti yoktur.
Sera üretiminde, toprak nemi yanında, hava neminin de ayarlanması gerekir. Hava nemi % 60–70 civarında kalmalıdır. Serde bitki başına günlük 3–4 litre su hesap edilmektedir. Böylece bir bitki, bir yetiştirme periyodunda 300–400 litre su kullanır. Bu durum az çok tarla tarımı içinde geçerlidir ve bitki başına su gereksinimi 400–500 litre arasında oynar (Örtü altı tarımı için bakınız GÜNAY 1981).
Hıyar, toprağı en çok seçen bitkilerden birisidir. Derin, gevşek, besin maddesince zengin, tuz konsantrasyonu fazla olmayan, fazla kireç ihtiva etmeyen, organik maddesi zengin topraklardan hoşlanır ve fazla besin maddesini sever. Yalnız bu besin maddelerinin fazlalığı ile, toprağın tuz konsantrasyonu yükseltilmelidir. Toprakta fazla besin maddesinden dolayı, toprak tuzluluğu meydana gelmemesi için, bu besin maddelerinin topraktaki organik maddelere bağlı olması gerekir. Bu yüzden hıyarlara bol ahır gübresi verilir. Topraktaki su ve hava oranı dengelenmelidir. Fazla ağır, havasız, su tutan topraklarda hıyar yetiştiriciliği yapılamaz. Kumlu topraklar, organik madde ile özellikleri düzeltilir ve düzgün ticaret gübresiyle, gübrelemesi yapılacak olursa kullanılır hale gelir. En iyisi tınlı-kumlu veya tınlı topraklardır. Serlerde torflu toprak ilk plana çıkar. Bunun yanında tınlı topraklar, bol organik gübrelerle gübrelenerek, hıyar yetiştiriciliği için en iyi duruma getirilir.