Tweet
KABAK Sınıflandırılması
Kabak botanik bakımından, Cucurbita pepo, cucurbita maxima ve cucurbita moshata olmak üzere üç kısma ayrılır.
ZHİTENEV’e göre;
Cucurbita pepo var. Saccharina Cucurbita pepo citrullina
var. Turanensis
var. Giromontia
var. Giromontia
var. Patisson
var. Crocknek
var. Agrestis’ten meydana gelir.
Anadolu’da yukarıdaki listenin ilk üç tanesi bulunur. Dördüncüsü sadece Avrupa ve Kuzey Amerika’da, beşincisi yalnız Amerika Birleşik Devletleri’nde vardır. Altıncı ise botanik bahçelerinde yer alır. Anadolu’da bulunan var sacchariso ve turonensis birbirine benzer durumdadır. Bu bakımdan bazı yazarlar ikisini bir grup altında toplamakta ve Cucurbita pepo citrullina demektedir. Citrullina varyeteleri memleketimizde geniş çapta yaygındır ve 6 grup altında toplanır. Bu gruplar Citrullina flava, Citrullina aurontiaca, Citrullina flavaverrucosa, Citrullina aurantiacaverrucosa, Citrullina auron tiaco costata, Citrullina nigro costata’dır. Citrullina kabaklarını teşhis etmek için aşağıdaki şema kullanılır.
Düz kabuklu kabaklar................ Sarı-Citrullina flava
Turuncu-Citrullina aurantiaca
Kabukları siğilli kabaklar .......... Sarı-Citrullina flava-verrucosa
Turuncu-Citrullina aurontiace-verrucos
Turuncu-Citrullina aurantiaca cosata
Dilimli kabaklar........................... Siyah-Yeşil-Citrullina niagro-costata
Cucurbita pepo giromotia, daha geniş farklılıklar gösterir ve 8 varyetesi tespit edilmiştir. Bunlar beş önemli olanı Giromotia macroleuca, Giromontia microbuca, Giromontia macroxantia micropyrochra, Giromontia maculata, Giromontia viridis’dir.
Giromontia kabaklarını teşhis için aşağıdaki ayrımdan yararlanılabilir.
Meyveleri iri.................................... Beyaz - macro - leuca
Sarı - macro - xantha
Turuncu - macro – pyrochra
Beyaz - micro – leuca
Meyve kabuğu desensiz................... Sarı - micro – xanthra
Turuncu - micro – pyrochra
Yeşil - Viridis
Meyveleri küçük 20-30 cm boyda... Sarı veya Turuncu - maculata
Amerika’da yetiştirilmekte olan Cucurbita pepo Cruchnek oldukça dar bir alanda yayılım gösterir. Tip zenginliği de azdır.
Cucurbita maxima ülkemizde Kestane kabağı adıyla bilinir ve Cucurbita maxima var peroviona, var boliviana, var chiloensis, var abyssinica, var asiatica olarak 5 varyeteye ayrılır. Bunlardan ilk üç tanesi Amerika’da bulunmaktadır. Diğer 4. ve 5. varyeteler Asya kökenlidir, Amerika’da bulunmaz.
Cucurbita moschata’ın ülkemizdeki bilinen ismi Bal kabağı’dır. Anadolu’da iki varyetesi tespit edilmiştir.
Bazı yazarlar kabakları, botanik özelliklerini dikkate alarak aşağıdaki şekilde tasnif etmektedir (THOMPSON, 1949).
A) Yaprak Özelliğine Göre
1. Yaprakları dikenli, oldukça geniş dilimi olanlar Cucurbita pepo,
2. Yaprakları dikensiz, yumuşak tüylü, dilimler belli belirsiz, bazen dilimli
damar araları beyaz benekli olanlar Cucurbita moshata,
3. Yaprakları dikensiz, kaba tüylü, girintileri sivri, bazen dilimli olanlar Cucurbita
maxima.
B) Meyve Saplarına Göre
1. Silindir şeklinde, yumuşak, baş parmak tırnağı büyüklüğünde sapı olanlar Cucurbita
maxima,
2. Belirgin şekilde beş parçalı, muntazam oluklu, meyveye bağlandığı yer yayvan olanlar
Cucurbita moshata,
3. Belirgin şekilde beş parçalı, muntazam oluklu, meyveye bağlandığı yer yayvan ve
geniş olanlar Cucurbita pepo.
C) Tohumlarına Göre
1. Gri-beyazdan esmere kadar değişen, kenarları kalınlaşmış ve daha koyu renkli olanlar
Cucurbita moshata,
2. Çekirdek ve kabuk kenarı renk ve diğer özellikleri aynı olanlar,
a. Tohumları beyaz ve bronzdan kahverengine kadar değişenler Cucurbita axima,
b. Tohumları yuvarlak, beyaz ve hafif güneş yanığı renginde olanlar Cucurbita pepo,
Ülkemiz kabakları yazlık, kışlık ve süs kabakları olarak tasnif edilir. Yazlık kabaklar içinde Sakız kabağı, Girit kabağı, Asma kabağı ve Su kabağı gösterilir. Kışlık kabaklar bal kabakları ve diğer iri kabaklardan oluşur. Süs kabakları ise dış ülkelerden getirilmiş olan mis kabağı, parmak kabağı gibi çeşitlerdir.
Kabaklar hakkında bundan sonra anlatılacak bilgiler, sakız kabaklarına göre yazılacaktır. Eğer bal ve kestane kabağında, sakız kabağından farklı bir durum ortaya çıkıyorsa, bu farklı kısımlar anında açıklanacaktır. Eğer bir açıklama yapılmamış ise sakız kabağı için anlatılan bilgilerin hepsi diğer kabaklar içinde geçerli olduğu anlamına gelecektir.
Kabak botanik bakımından, Cucurbita pepo, cucurbita maxima ve cucurbita moshata olmak üzere üç kısma ayrılır.
ZHİTENEV’e göre;
Cucurbita pepo var. Saccharina Cucurbita pepo citrullina
var. Turanensis
var. Giromontia
var. Giromontia
var. Patisson
var. Crocknek
var. Agrestis’ten meydana gelir.
Anadolu’da yukarıdaki listenin ilk üç tanesi bulunur. Dördüncüsü sadece Avrupa ve Kuzey Amerika’da, beşincisi yalnız Amerika Birleşik Devletleri’nde vardır. Altıncı ise botanik bahçelerinde yer alır. Anadolu’da bulunan var sacchariso ve turonensis birbirine benzer durumdadır. Bu bakımdan bazı yazarlar ikisini bir grup altında toplamakta ve Cucurbita pepo citrullina demektedir. Citrullina varyeteleri memleketimizde geniş çapta yaygındır ve 6 grup altında toplanır. Bu gruplar Citrullina flava, Citrullina aurontiaca, Citrullina flavaverrucosa, Citrullina aurantiacaverrucosa, Citrullina auron tiaco costata, Citrullina nigro costata’dır. Citrullina kabaklarını teşhis etmek için aşağıdaki şema kullanılır.
Düz kabuklu kabaklar................ Sarı-Citrullina flava
Turuncu-Citrullina aurantiaca
Kabukları siğilli kabaklar .......... Sarı-Citrullina flava-verrucosa
Turuncu-Citrullina aurontiace-verrucos
Turuncu-Citrullina aurantiaca cosata
Dilimli kabaklar........................... Siyah-Yeşil-Citrullina niagro-costata
Cucurbita pepo giromotia, daha geniş farklılıklar gösterir ve 8 varyetesi tespit edilmiştir. Bunlar beş önemli olanı Giromotia macroleuca, Giromontia microbuca, Giromontia macroxantia micropyrochra, Giromontia maculata, Giromontia viridis’dir.
Giromontia kabaklarını teşhis için aşağıdaki ayrımdan yararlanılabilir.
Meyveleri iri.................................... Beyaz - macro - leuca
Sarı - macro - xantha
Turuncu - macro – pyrochra
Beyaz - micro – leuca
Meyve kabuğu desensiz................... Sarı - micro – xanthra
Turuncu - micro – pyrochra
Yeşil - Viridis
Meyveleri küçük 20-30 cm boyda... Sarı veya Turuncu - maculata
Amerika’da yetiştirilmekte olan Cucurbita pepo Cruchnek oldukça dar bir alanda yayılım gösterir. Tip zenginliği de azdır.
Cucurbita maxima ülkemizde Kestane kabağı adıyla bilinir ve Cucurbita maxima var peroviona, var boliviana, var chiloensis, var abyssinica, var asiatica olarak 5 varyeteye ayrılır. Bunlardan ilk üç tanesi Amerika’da bulunmaktadır. Diğer 4. ve 5. varyeteler Asya kökenlidir, Amerika’da bulunmaz.
Cucurbita moschata’ın ülkemizdeki bilinen ismi Bal kabağı’dır. Anadolu’da iki varyetesi tespit edilmiştir.
Bazı yazarlar kabakları, botanik özelliklerini dikkate alarak aşağıdaki şekilde tasnif etmektedir (THOMPSON, 1949).
A) Yaprak Özelliğine Göre
1. Yaprakları dikenli, oldukça geniş dilimi olanlar Cucurbita pepo,
2. Yaprakları dikensiz, yumuşak tüylü, dilimler belli belirsiz, bazen dilimli
damar araları beyaz benekli olanlar Cucurbita moshata,
3. Yaprakları dikensiz, kaba tüylü, girintileri sivri, bazen dilimli olanlar Cucurbita
maxima.
B) Meyve Saplarına Göre
1. Silindir şeklinde, yumuşak, baş parmak tırnağı büyüklüğünde sapı olanlar Cucurbita
maxima,
2. Belirgin şekilde beş parçalı, muntazam oluklu, meyveye bağlandığı yer yayvan olanlar
Cucurbita moshata,
3. Belirgin şekilde beş parçalı, muntazam oluklu, meyveye bağlandığı yer yayvan ve
geniş olanlar Cucurbita pepo.
C) Tohumlarına Göre
1. Gri-beyazdan esmere kadar değişen, kenarları kalınlaşmış ve daha koyu renkli olanlar
Cucurbita moshata,
2. Çekirdek ve kabuk kenarı renk ve diğer özellikleri aynı olanlar,
a. Tohumları beyaz ve bronzdan kahverengine kadar değişenler Cucurbita axima,
b. Tohumları yuvarlak, beyaz ve hafif güneş yanığı renginde olanlar Cucurbita pepo,
Ülkemiz kabakları yazlık, kışlık ve süs kabakları olarak tasnif edilir. Yazlık kabaklar içinde Sakız kabağı, Girit kabağı, Asma kabağı ve Su kabağı gösterilir. Kışlık kabaklar bal kabakları ve diğer iri kabaklardan oluşur. Süs kabakları ise dış ülkelerden getirilmiş olan mis kabağı, parmak kabağı gibi çeşitlerdir.
Kabaklar hakkında bundan sonra anlatılacak bilgiler, sakız kabaklarına göre yazılacaktır. Eğer bal ve kestane kabağında, sakız kabağından farklı bir durum ortaya çıkıyorsa, bu farklı kısımlar anında açıklanacaktır. Eğer bir açıklama yapılmamış ise sakız kabağı için anlatılan bilgilerin hepsi diğer kabaklar içinde geçerli olduğu anlamına gelecektir.