Tweet
KARPUZ Hasat, Standardizasyon, Piyasaya Arz, Muhafaza ve Nakliye
KARPUZ 9.1. Hasat
Bir bitki (kök) üzerinde değişik zamanlarda çiçekler oluştuğundan, bu bitki üzerindeki karpuzların hepsi aynı anda olgunlaşmaz. Karpuz meyvesinin olgunlaşıp olgunlaşmadığı, yani hasat zamanının saptanması, meyve renginin parlaklaşması, kabuktaki mum tabakasının kaybolması, meyve sapının sararması, meyve sapındaki küçük yaprakçıkların kuruması ve ileri durumda meyve sapının rahat kopması ile anlaşılır. Bahçe koşullarında ve küçük saha yetiştiriciliğinde olgunlaşan karpuzlar kontrol edilir ve olgunlaşanların hasadı yapılır ve hasat 3-5 seferde tamamlanır. Tarla şeklinde büyük alanlara karpuz ekilmişse ve satış götürü yapılmışsa tarlada tek bir hasat yapılır, hasat için tarla olgunluğu esas alınır ve tarladaki meyvelerin % 60-70’i olgunlaşmışsa hasada başlanır. Ancak bu hasat olumunda tarladaki %60-70 karpuz meyvesi yanında, meyveleri % 15-20 kısmı çok olgun, % 15-20’side ham veya yarı olgun şekildedir. Hasat sırasında, işçiler karpuzu keser ve sıra üzerine koyar. Arkadan gelen römork takılı traktöre işçiler bu karpuzları doldurur. Ürün yakın pazara bu şekilde yollanır. Uzak pazarlara ya ambalajlanır yada yine dökme sevk edilir.
Tarladaki karpuzu, yetiştirici pazarlayacaksa, hasat 2-3 seferde yapılır. Bu durumda, bir işçi olgun olan karpuzu hasat edip bitki yanına koyar. Diğer işçiler hasat edilmiş ve bitki yanına konan karpuzları yol kenarına taşır ve oradaki vasıtaya yükler.
KARPUZ 9.2. Standardizasyon
Karpuzun, toplu satışında standardizasyon uygulanmaz. Toptan, dökme satışlar, traktör ve kamyona doldurulmuş karpuzların görünümüne bakılarak, kabalama yapılır. Buna mukabil, ihracat ve turfanda üretimde, Karpuzlar ambalajlara konulduğundan standardizasyon önem kazanır. Türk Standartlarına (TS 1132) göre, taze tüketilen karpuzlar bu standart kapsamına girer. Botanik bakımından karpuz çeşitlere, özellikleri bakımından sınıflara ve ağırlığına göre boylara ayrılır. Bu standartta belirtilen çeşitler Sugar Baby, Washington, Yeni Dünya, Yuvarlak alaca, Uzun alaca olup, diğer çeşitler kendi adları ve orijinleri ile belirlenmektedir. Karpuz, genel özellikler bakımından bütün, sağlam, temiz, üzerlerinde gözle görülür yabancı madde bulundurmayan, yeterince olgunlaşmış sıkı yapılı, yarılmamış olmalı, bunlarda yabancı tat ve koku, anormal dış nem bulunmamalı, ürünün durumu pazara hazırlama ve ulaşım biçim ve şartlarına dayanıklı, gönderilen pazarın isteklerine uygun olmalıdır.
Karpuzda iki sınıf oluşturulmuştur. Birinci sınıf, iyi nitelikli, düzgün meyveli, renkli, beresiz, çatlak olmayan karpuzları kapsar ve bu sınıf içinde ikinci sınıf karpuzlardan % 10 tolerans hududunda düşük kalitede meyveler yer alabilir. İkinci sınıfa genel özelliklere uyan karpuzlar alınır.
Boylamada dört grup vardır. Küçük boylar 1-3 kg, orta boylar 3-5 kg, büyük boylar 5-7 kg ve çok büyük boylar 7 kg’dan daha ağır karpuzları kapsar. Sınıf ve gruplamalarda %10 tolerans tanınır.
KARPUZ 9.3. Piyasaya Arz
Daha önce hasat ve standardizasyon bölümünde açıkladığımız gibi, karpuzlar daha çok dökme veya bir miktarda ambalaj içinde piyasaya arz edilir. Ambalaja karpuzlar tek sıra halinde dizilir veya dökme olarak yerleştirilir. Bunun için küçük veya büyük tahta veya karton kutular kullanılır. Kapuz ambalaj kabına tek sıra konulduğunda aralarına kağıt, talaş ve saman gibi maddeler doldurulur ve nakliye sırasında zedelenmeleri önlenir. Bir ambalajdaki veya dökme karpuzlar çeşit, sınıf ve orijini bakımlarından bir örnek olmalıdır. I. Sınıf karpuzlarda kabuk rengi ve şekli bakımından bir örneklik aranırken, II sınıfta sapmalar olabilir. Dökmede görünen karpuzlar tüm ürünü temsil etmelidir. Ambalaj kapları, ürünün taşıması, muhafazası ve pazarlaması süresince içine konulan karpuzları iyi durumda korumalı, zararlanmasına yol açmamalıdır. Ambalajlar yeni, temiz, kokusuz, ahşap, mukavva veya diğer uygun bir materyalden hazırlanan kasa, kutu, sepet v.b. gibi şekillerde, 80-120 cm, 100-120 cm boyutlarındaki paletlere uygun ölçüde olmalıdır. Bizdeki pazara yollama şeklinden başka, dış ülkelerde ve özellikle Avrupa ve Amerika’da karpuzlar dilim satılır. Karpuzlar 0,5-1 kg’lik dilimler haline getirilir ve dilimler jelatinli kağıda sarılır. Bu kağıtlarla satılır. Dilim şeklinde satış, son yıllarda bizdeki büyük marketlerde de, turfanda karpuzlarda yapılmaktadır.
KARPUZ 9.4. Muhafaza
Karpuz, hasat edildikten sonra, normal koşullarda 20-60 güne kadar rahatlıkla pazar özelliğini kaybetmeden kalabilir. Karpuz, hasat sonrası olgunlaşmaya devam etmez, olduğu gibi kalır. Hasattan sonra, muhafaza süresi uzadıkça meyvede önce koflaşma, sulanma, daha sonra bozulma ve kokuşma meydana gelir. Bu karpuzlar ağırlığını kaybeder ve hafifler. Sıkılınca yumuşamış olduğu görülür ve sallanınca içinde su sesi duyulur. Böylece bu karpuz meyveleri satış özelliğini yitirir. Karpuz, yaz mevsim sebzesi olduğundan, özel olarak muhafaza edilmeye gidilmez. Hasat sonrası hemen piyasaya sürülür. Yukarıda belirtilen, hasat sonrası karpuzdaki değişime göre zaman zaman satışı yapılır. Bu bakımdan hasattan itibaren, nakliyede, satıcıda bekleme ve tüketilmede süre 1-3 ayı pek geçmez. Bu sürede normalde karpuz satış özelliklerini korur. Ayrıca bir muhafaza şekli istemez. Buna karşın mevsim sonu karpuz kullanımı söz konusu olduğundan, karpuzlar +4°C’de % 60-70 nemde 3-4 aya kadar muhafaza edilebilir. Karpuzda hasat sonrası sıcaklığın düşmesi ve yükselmesi arzu edilmez. Ortamda nemin azalması ağırlık kaybına, bakteri ve mantar enfeksiyonunun artmasına neden olur. Muhafazada karpuzlar tek sıra ambalaj kapları içine konulan talaş üzerinde bulunur. Birbirlerine temas etmemeleri uygundur. Muhafazada 3-4 ambalaj kutusu üst üste konur. Kutular üst üste konduğunda her biri rahat havalanma özelliğini korumalıdır.
KARPUZ 9.5. Nakliye
Dökme karpuzlar römork ve kamyon kasasında yığma olarak nakledilir. Aşırı derecede yığma zedelenmelere, ezilmeye ve parçalanmaya neden olur. Zedelenen ve ezilen karpuzlar çabuk bozulur ve satış değerini yitirir. Bu bakımdan dikkatli olmak gerekir. Aynı durum satış yerinde karpuzlar bekletilirken de geçerlidir. Arada bir yığını bozup karpuzların yerini değiştirmekte ve karpuzları kontrol edip bozulanlarını ayıklamakta yarar vardır. Ambalajlı karpuzlar, kasalar ve kutular içinde nakledildiklerinden, daha kolay ve firesiz pazar yerine ulaşır. Burada da üst üste konacak kasa sayısı önemlidir. Tahta kasalarda 7-8, karton kutularda 4-6 sıradan fazlası üst üste konulmalıdır. Kapalı kasa kamyonlarla nakliyede, yaz günü sıcaklıklarında meydana gelebilecek kızışma dikkate alınmalıdır. Bu durumda uzak pazarlara soğutucularla taşıma yapmak daha uygun bir yoldur.
KARPUZ 9.1. Hasat
Bir bitki (kök) üzerinde değişik zamanlarda çiçekler oluştuğundan, bu bitki üzerindeki karpuzların hepsi aynı anda olgunlaşmaz. Karpuz meyvesinin olgunlaşıp olgunlaşmadığı, yani hasat zamanının saptanması, meyve renginin parlaklaşması, kabuktaki mum tabakasının kaybolması, meyve sapının sararması, meyve sapındaki küçük yaprakçıkların kuruması ve ileri durumda meyve sapının rahat kopması ile anlaşılır. Bahçe koşullarında ve küçük saha yetiştiriciliğinde olgunlaşan karpuzlar kontrol edilir ve olgunlaşanların hasadı yapılır ve hasat 3-5 seferde tamamlanır. Tarla şeklinde büyük alanlara karpuz ekilmişse ve satış götürü yapılmışsa tarlada tek bir hasat yapılır, hasat için tarla olgunluğu esas alınır ve tarladaki meyvelerin % 60-70’i olgunlaşmışsa hasada başlanır. Ancak bu hasat olumunda tarladaki %60-70 karpuz meyvesi yanında, meyveleri % 15-20 kısmı çok olgun, % 15-20’side ham veya yarı olgun şekildedir. Hasat sırasında, işçiler karpuzu keser ve sıra üzerine koyar. Arkadan gelen römork takılı traktöre işçiler bu karpuzları doldurur. Ürün yakın pazara bu şekilde yollanır. Uzak pazarlara ya ambalajlanır yada yine dökme sevk edilir.
Tarladaki karpuzu, yetiştirici pazarlayacaksa, hasat 2-3 seferde yapılır. Bu durumda, bir işçi olgun olan karpuzu hasat edip bitki yanına koyar. Diğer işçiler hasat edilmiş ve bitki yanına konan karpuzları yol kenarına taşır ve oradaki vasıtaya yükler.
KARPUZ 9.2. Standardizasyon
Karpuzun, toplu satışında standardizasyon uygulanmaz. Toptan, dökme satışlar, traktör ve kamyona doldurulmuş karpuzların görünümüne bakılarak, kabalama yapılır. Buna mukabil, ihracat ve turfanda üretimde, Karpuzlar ambalajlara konulduğundan standardizasyon önem kazanır. Türk Standartlarına (TS 1132) göre, taze tüketilen karpuzlar bu standart kapsamına girer. Botanik bakımından karpuz çeşitlere, özellikleri bakımından sınıflara ve ağırlığına göre boylara ayrılır. Bu standartta belirtilen çeşitler Sugar Baby, Washington, Yeni Dünya, Yuvarlak alaca, Uzun alaca olup, diğer çeşitler kendi adları ve orijinleri ile belirlenmektedir. Karpuz, genel özellikler bakımından bütün, sağlam, temiz, üzerlerinde gözle görülür yabancı madde bulundurmayan, yeterince olgunlaşmış sıkı yapılı, yarılmamış olmalı, bunlarda yabancı tat ve koku, anormal dış nem bulunmamalı, ürünün durumu pazara hazırlama ve ulaşım biçim ve şartlarına dayanıklı, gönderilen pazarın isteklerine uygun olmalıdır.
Karpuzda iki sınıf oluşturulmuştur. Birinci sınıf, iyi nitelikli, düzgün meyveli, renkli, beresiz, çatlak olmayan karpuzları kapsar ve bu sınıf içinde ikinci sınıf karpuzlardan % 10 tolerans hududunda düşük kalitede meyveler yer alabilir. İkinci sınıfa genel özelliklere uyan karpuzlar alınır.
Boylamada dört grup vardır. Küçük boylar 1-3 kg, orta boylar 3-5 kg, büyük boylar 5-7 kg ve çok büyük boylar 7 kg’dan daha ağır karpuzları kapsar. Sınıf ve gruplamalarda %10 tolerans tanınır.
KARPUZ 9.3. Piyasaya Arz
Daha önce hasat ve standardizasyon bölümünde açıkladığımız gibi, karpuzlar daha çok dökme veya bir miktarda ambalaj içinde piyasaya arz edilir. Ambalaja karpuzlar tek sıra halinde dizilir veya dökme olarak yerleştirilir. Bunun için küçük veya büyük tahta veya karton kutular kullanılır. Kapuz ambalaj kabına tek sıra konulduğunda aralarına kağıt, talaş ve saman gibi maddeler doldurulur ve nakliye sırasında zedelenmeleri önlenir. Bir ambalajdaki veya dökme karpuzlar çeşit, sınıf ve orijini bakımlarından bir örnek olmalıdır. I. Sınıf karpuzlarda kabuk rengi ve şekli bakımından bir örneklik aranırken, II sınıfta sapmalar olabilir. Dökmede görünen karpuzlar tüm ürünü temsil etmelidir. Ambalaj kapları, ürünün taşıması, muhafazası ve pazarlaması süresince içine konulan karpuzları iyi durumda korumalı, zararlanmasına yol açmamalıdır. Ambalajlar yeni, temiz, kokusuz, ahşap, mukavva veya diğer uygun bir materyalden hazırlanan kasa, kutu, sepet v.b. gibi şekillerde, 80-120 cm, 100-120 cm boyutlarındaki paletlere uygun ölçüde olmalıdır. Bizdeki pazara yollama şeklinden başka, dış ülkelerde ve özellikle Avrupa ve Amerika’da karpuzlar dilim satılır. Karpuzlar 0,5-1 kg’lik dilimler haline getirilir ve dilimler jelatinli kağıda sarılır. Bu kağıtlarla satılır. Dilim şeklinde satış, son yıllarda bizdeki büyük marketlerde de, turfanda karpuzlarda yapılmaktadır.
KARPUZ 9.4. Muhafaza
Karpuz, hasat edildikten sonra, normal koşullarda 20-60 güne kadar rahatlıkla pazar özelliğini kaybetmeden kalabilir. Karpuz, hasat sonrası olgunlaşmaya devam etmez, olduğu gibi kalır. Hasattan sonra, muhafaza süresi uzadıkça meyvede önce koflaşma, sulanma, daha sonra bozulma ve kokuşma meydana gelir. Bu karpuzlar ağırlığını kaybeder ve hafifler. Sıkılınca yumuşamış olduğu görülür ve sallanınca içinde su sesi duyulur. Böylece bu karpuz meyveleri satış özelliğini yitirir. Karpuz, yaz mevsim sebzesi olduğundan, özel olarak muhafaza edilmeye gidilmez. Hasat sonrası hemen piyasaya sürülür. Yukarıda belirtilen, hasat sonrası karpuzdaki değişime göre zaman zaman satışı yapılır. Bu bakımdan hasattan itibaren, nakliyede, satıcıda bekleme ve tüketilmede süre 1-3 ayı pek geçmez. Bu sürede normalde karpuz satış özelliklerini korur. Ayrıca bir muhafaza şekli istemez. Buna karşın mevsim sonu karpuz kullanımı söz konusu olduğundan, karpuzlar +4°C’de % 60-70 nemde 3-4 aya kadar muhafaza edilebilir. Karpuzda hasat sonrası sıcaklığın düşmesi ve yükselmesi arzu edilmez. Ortamda nemin azalması ağırlık kaybına, bakteri ve mantar enfeksiyonunun artmasına neden olur. Muhafazada karpuzlar tek sıra ambalaj kapları içine konulan talaş üzerinde bulunur. Birbirlerine temas etmemeleri uygundur. Muhafazada 3-4 ambalaj kutusu üst üste konur. Kutular üst üste konduğunda her biri rahat havalanma özelliğini korumalıdır.
KARPUZ 9.5. Nakliye
Dökme karpuzlar römork ve kamyon kasasında yığma olarak nakledilir. Aşırı derecede yığma zedelenmelere, ezilmeye ve parçalanmaya neden olur. Zedelenen ve ezilen karpuzlar çabuk bozulur ve satış değerini yitirir. Bu bakımdan dikkatli olmak gerekir. Aynı durum satış yerinde karpuzlar bekletilirken de geçerlidir. Arada bir yığını bozup karpuzların yerini değiştirmekte ve karpuzları kontrol edip bozulanlarını ayıklamakta yarar vardır. Ambalajlı karpuzlar, kasalar ve kutular içinde nakledildiklerinden, daha kolay ve firesiz pazar yerine ulaşır. Burada da üst üste konacak kasa sayısı önemlidir. Tahta kasalarda 7-8, karton kutularda 4-6 sıradan fazlası üst üste konulmalıdır. Kapalı kasa kamyonlarla nakliyede, yaz günü sıcaklıklarında meydana gelebilecek kızışma dikkate alınmalıdır. Bu durumda uzak pazarlara soğutucularla taşıma yapmak daha uygun bir yoldur.
Comment