Tweet
ENGİNAR Hasat, Standardizasyon, Piyasaya Arz, Muhafaza ve Nakliye
ENGİNAR 9.1. Hasat
Yeni kurulmuş enginarlıkta ikinci yıldan sonra hasat başlar. Bu yıl da ürün miktarı istenen seviyede olmayabilir. Ancak üç veya dördüncü yıldan sonra yavaş yavaş ürün miktarı artar ve istenen seviyeye ulaşabilir, onuncu yıla kadar aynı seviyede kalır. Daha sonraki yıllarda tekrar verim düşmesi meydana gelir. Enginarlıkta verim düşmesi istenen düzeyin altına indiğinde, tesiste üretime son verilir. Genelde 7-15 yıl içinde enginarlık tesisinin ömrü son bulur. Hasada, enginar başları istenen büyüklüğü alınca başlanır ve enginar başı, sapın altındaki 15-25 cm’lik kısmı ile beraber kesilerek alınır. Hasat dönemi, enginar başını örten etli yaprakların henüz açılmadığı zamandır. Hasat geciktirilirse bu yapraklar açılır ve çiçeklenme meydana gelir. Başları açılmış enginarların pazarda satış şansı olmaz, zaten enginarlıkta çiçeklenme belirtisi görüldüğünde artık hasat yapılmaz. Hasat sabahın erken saatlerinde gerçekleştirilir. Kesilen başlar anında ambalajlanacağı gibi, önce sepetlere konup sonra işletmede de ambalajlanabilir. Hasat zamanı, bölgelere göre değiştiği gibi, yöresel olarak da değişir. Akdeniz’de Ocak, Şubat, Ege’de Ocak, Şubat, Mart, Marmara’da Nisan, Mayıs aylarında hasat yapılır. Daha önce ekonomi bölümünde belirttiğimiz gibi enginarda kg verimden çok, tane verim önemlidir. Bir dönüm enginarlıkta 1000 adet ocak bulunur. Bir ocakta ise gelişme durumuna göre 1-2 bitki bırakılır. Her bitkide bir baş ve iki-üç adet kol enginarı oluşturulur. Böylece bir ocaktan 2-6 arasında enginar başı kesilir. Dönümde bu sayı 2000-6000 arasını bulur.
ENGİNAR 9.2. Standardizasyon
Türk Standartlar Enstitüsü’nün 1972 yılında çıkardığı TS 1133 sayılı enginar standardında bulunan genel özellikler, enginarlar taze görünüşlü, sağlam, bütün ve temiz olmalı, sararma ve solma belirtisi göstermemeli, yabancı koku ve tatta olmamalı, üzerinde anormal dış nem, yabancı madde ve ilaç artıkları bulunmamalıdır. Bu genel özellikleri taşıyan enginarlar üç sınıfa ayrılır. Ekstra sınıfına giren enginarlar, üstün kalitede, çeşidin kendine özgü renk ve özelliklerine sahip, orta brakteleri iyice kapalı olmalı, hiçbir kusur ve arıza bulundurmamalıdır. Tabla kısmında odunlaşma belirtisi başlamış olmamalıdır.
Birinci sınıfa, iyi kalitede ve çeşidin tipik şekline sahip, orta brakteleri kapalı, tabla kısmı odunlaşmamış, don zararından meydana gelen hafif çatlamış ve çok hafif berelenmeleri bulunan enginarlar girer. İkinci sınıfa genel özelliklere uyan, fakat ekstra ve birinci sınıfa girmeyen enginarlar alınır. Ekstra ve birinci sınıf enginarlarda boylama yapma zorunluluğu vardır. İkinci sınıfta boylama yapılmayabilir. Enginarlarda boylama çapa göre kısımlara ayrılır.
Çok büyük boy 13 cm’den daha yukarı
Büyük Boy 11-13 cm arasında
Orta Boy 9-11 cm arasında
Küçük Boy 7,5- 9 cm arasında
Çok Küçük Boy 6-7, 5 cm arasında
çaplar girer. Ayrıca küçük baş oluşturan enginarlarda, en küçük boy sınırı 3,5 cm çapa kadar indirilir. Ekstra sınıfında % 5, I ve II. sınıfta % 10 tolerans oranı tanınmıştır. Boylama da ise bu oran % 10’dur. Sınıf ve boy toleransı müştereken ekstrada % 10, I. ve II. sınıflarda % 15’i geçmez.
ENGİNAR 9.3. Piyasaya Arz
Enginar turfanda olduğu zaman 3-5 adedi bir arada bağlanarak demet yapılır ve satışa bu şekilde sunulur. Ürün bollaşmaya başladığı an önce küfe ve kasalarda dökme halinde doldurulur ve ürün bu şekliyle dökme olarak pazara yollanır. Bu ürün daha sonra manav ve mahalli pazarlarda tek tek satılır. Uzak pazarlara yollamak istendiğinde 15-20 adet enginar sapları biraz kısaltılarak, 3-4 sıra halinde kasaya istif edilir. Üzeri kağıtlanır ve etiketlenir. Ülkemizde bir diğer usul kamyon ve kamyonetlere dökme doldurulan ürünün, bu araçlar içinde tek tek satılmasıdır. Yerel pazarlarda satıcılar tüketiciye kolaylık olsun diye, enginar başını soyulup iç çiçek tablası çıkartılıp, tuzlu su içine koyar ve enginarı bu şekilde pazarlar.
ENGİNAR 9.4. Muhafaza
Enginar bugün için depoda muhafazaya alınmaz. Bahçede hasat edilen ürün en kısa süre içinde pazara sevk edilir. Hasat edildiği ve tüketime sunulduğu dönem serin ilkbahar ayları ve yaz başı olduğundan, satış ve tüketim için geçecek 5-10 gün içinde enginarlarda fazla bozulma meydana gelmez. Ancak su kaybı ile, pörsüme, yumuşama ve daha çok ağırlık kaybı meydana gelebilir. Tek tek veya demet halinde satıldığından ağırlığın önemi de yoktur. Ancak pörsüme ve yumuşama arzu edilmez. İstendiğinde depoda muhafaza edilebilir. Fakat buna lüzum kalmadığı için herhangi bir muhafazaya gidilmez.
ENGİNAR 9.5. Nakliye
Dökme ve kasa, küfe içinde nakledilir ve bu sistem daha çok yakın pazarlarda kullanılır. Ayrıca küçük kamyonet ve kamyonlarda taşımak ve satış ön plana çıkar. Ankara, Erzurum gibi uzak pazarlara kasalar içinde, açık kasalı kamyonlarla nakledilir. Zaten 1-2 günlük nakliyede fazla bir zararlanma meydana gelmez. Nakliye genellikle gece, serin zamanda gerçekleştirilir.
ENGİNAR 9.1. Hasat
Yeni kurulmuş enginarlıkta ikinci yıldan sonra hasat başlar. Bu yıl da ürün miktarı istenen seviyede olmayabilir. Ancak üç veya dördüncü yıldan sonra yavaş yavaş ürün miktarı artar ve istenen seviyeye ulaşabilir, onuncu yıla kadar aynı seviyede kalır. Daha sonraki yıllarda tekrar verim düşmesi meydana gelir. Enginarlıkta verim düşmesi istenen düzeyin altına indiğinde, tesiste üretime son verilir. Genelde 7-15 yıl içinde enginarlık tesisinin ömrü son bulur. Hasada, enginar başları istenen büyüklüğü alınca başlanır ve enginar başı, sapın altındaki 15-25 cm’lik kısmı ile beraber kesilerek alınır. Hasat dönemi, enginar başını örten etli yaprakların henüz açılmadığı zamandır. Hasat geciktirilirse bu yapraklar açılır ve çiçeklenme meydana gelir. Başları açılmış enginarların pazarda satış şansı olmaz, zaten enginarlıkta çiçeklenme belirtisi görüldüğünde artık hasat yapılmaz. Hasat sabahın erken saatlerinde gerçekleştirilir. Kesilen başlar anında ambalajlanacağı gibi, önce sepetlere konup sonra işletmede de ambalajlanabilir. Hasat zamanı, bölgelere göre değiştiği gibi, yöresel olarak da değişir. Akdeniz’de Ocak, Şubat, Ege’de Ocak, Şubat, Mart, Marmara’da Nisan, Mayıs aylarında hasat yapılır. Daha önce ekonomi bölümünde belirttiğimiz gibi enginarda kg verimden çok, tane verim önemlidir. Bir dönüm enginarlıkta 1000 adet ocak bulunur. Bir ocakta ise gelişme durumuna göre 1-2 bitki bırakılır. Her bitkide bir baş ve iki-üç adet kol enginarı oluşturulur. Böylece bir ocaktan 2-6 arasında enginar başı kesilir. Dönümde bu sayı 2000-6000 arasını bulur.
ENGİNAR 9.2. Standardizasyon
Türk Standartlar Enstitüsü’nün 1972 yılında çıkardığı TS 1133 sayılı enginar standardında bulunan genel özellikler, enginarlar taze görünüşlü, sağlam, bütün ve temiz olmalı, sararma ve solma belirtisi göstermemeli, yabancı koku ve tatta olmamalı, üzerinde anormal dış nem, yabancı madde ve ilaç artıkları bulunmamalıdır. Bu genel özellikleri taşıyan enginarlar üç sınıfa ayrılır. Ekstra sınıfına giren enginarlar, üstün kalitede, çeşidin kendine özgü renk ve özelliklerine sahip, orta brakteleri iyice kapalı olmalı, hiçbir kusur ve arıza bulundurmamalıdır. Tabla kısmında odunlaşma belirtisi başlamış olmamalıdır.
Birinci sınıfa, iyi kalitede ve çeşidin tipik şekline sahip, orta brakteleri kapalı, tabla kısmı odunlaşmamış, don zararından meydana gelen hafif çatlamış ve çok hafif berelenmeleri bulunan enginarlar girer. İkinci sınıfa genel özelliklere uyan, fakat ekstra ve birinci sınıfa girmeyen enginarlar alınır. Ekstra ve birinci sınıf enginarlarda boylama yapma zorunluluğu vardır. İkinci sınıfta boylama yapılmayabilir. Enginarlarda boylama çapa göre kısımlara ayrılır.
Çok büyük boy 13 cm’den daha yukarı
Büyük Boy 11-13 cm arasında
Orta Boy 9-11 cm arasında
Küçük Boy 7,5- 9 cm arasında
Çok Küçük Boy 6-7, 5 cm arasında
çaplar girer. Ayrıca küçük baş oluşturan enginarlarda, en küçük boy sınırı 3,5 cm çapa kadar indirilir. Ekstra sınıfında % 5, I ve II. sınıfta % 10 tolerans oranı tanınmıştır. Boylama da ise bu oran % 10’dur. Sınıf ve boy toleransı müştereken ekstrada % 10, I. ve II. sınıflarda % 15’i geçmez.
ENGİNAR 9.3. Piyasaya Arz
Enginar turfanda olduğu zaman 3-5 adedi bir arada bağlanarak demet yapılır ve satışa bu şekilde sunulur. Ürün bollaşmaya başladığı an önce küfe ve kasalarda dökme halinde doldurulur ve ürün bu şekliyle dökme olarak pazara yollanır. Bu ürün daha sonra manav ve mahalli pazarlarda tek tek satılır. Uzak pazarlara yollamak istendiğinde 15-20 adet enginar sapları biraz kısaltılarak, 3-4 sıra halinde kasaya istif edilir. Üzeri kağıtlanır ve etiketlenir. Ülkemizde bir diğer usul kamyon ve kamyonetlere dökme doldurulan ürünün, bu araçlar içinde tek tek satılmasıdır. Yerel pazarlarda satıcılar tüketiciye kolaylık olsun diye, enginar başını soyulup iç çiçek tablası çıkartılıp, tuzlu su içine koyar ve enginarı bu şekilde pazarlar.
ENGİNAR 9.4. Muhafaza
Enginar bugün için depoda muhafazaya alınmaz. Bahçede hasat edilen ürün en kısa süre içinde pazara sevk edilir. Hasat edildiği ve tüketime sunulduğu dönem serin ilkbahar ayları ve yaz başı olduğundan, satış ve tüketim için geçecek 5-10 gün içinde enginarlarda fazla bozulma meydana gelmez. Ancak su kaybı ile, pörsüme, yumuşama ve daha çok ağırlık kaybı meydana gelebilir. Tek tek veya demet halinde satıldığından ağırlığın önemi de yoktur. Ancak pörsüme ve yumuşama arzu edilmez. İstendiğinde depoda muhafaza edilebilir. Fakat buna lüzum kalmadığı için herhangi bir muhafazaya gidilmez.
ENGİNAR 9.5. Nakliye
Dökme ve kasa, küfe içinde nakledilir ve bu sistem daha çok yakın pazarlarda kullanılır. Ayrıca küçük kamyonet ve kamyonlarda taşımak ve satış ön plana çıkar. Ankara, Erzurum gibi uzak pazarlara kasalar içinde, açık kasalı kamyonlarla nakledilir. Zaten 1-2 günlük nakliyede fazla bir zararlanma meydana gelmez. Nakliye genellikle gece, serin zamanda gerçekleştirilir.