Tweet
ÇİLEK Botanik Özellikleri
ÇİLEK 3.1. Bitki Oluşumu
Çilek çok yıllık bir bitkidir. Kendi haline bırakıldığı zaman ömrü dış koşullara bağlıdır. Tarımsal üretimde çilek bahçeleri 2-3 yılda bir yenileceği gibi, koşullara bağlı olarak bu süre 4-6 yıla kadar da çıkabilir. Çilek sürüngen bir bitkidir (Şekil 34.1). Tohumla ve yaprak koltuklarından çıkan kollarda meydana gelen genç sürgünlerin köklendirilmesi ile elde olunan fidelerle üretilir. İkinci yol vejetatif üretim şekli olduğundan, çeşit özelliğinin korunması için tercih edilir. Tohumla üretim daha çok ıslah amaçlı kullanılır.
Gelişmekte olan bitki, büyümesi sırasında devamlı kol atar ve bu kolların boğum kısımlarının üst tarafından oluşan tohumcuklardan yeni bitkicikler meydana gelir. Boğumun toprağa değen kısmından kökler çıkar. Böylece bitki devamlı ileriye doğru yer değiştirir. Bu durum çok senelik bir bitkinin besin gereksinmesi bakımından doğal bir ilerlemedir. Çilek, bulunduğu toprak yüzeyini bir müddet sonra tamamen kaplar. Eski dallardan, yeni dallara doğru meydana gelen çiçeklenme ile, çiçeklenme süreklilik gösterir. Böylece meyve derimi uzun bir periyoda yayılır. Sonbaharda havaların soğumaya başlaması ile bitkinin yaprakları ölür. Ertesi yıl toprak içinde bulunan gövde sürerek bitki yeniden hayata döner ve yaşamaya devam eder.
Şekil 34.1. Çilek Bitkisi
ÇİLEK 3.2. Kök
Çilek bitkisinin toprak içinde, fakat toprak yüzeyinin hemen altında ve ucu toprak üstünde bulunan küçük bir gövdesi vardır ve bu gövdeye kök gövdesi adı verilir. Bu gövdenin boyu 0,5-3 cm, kalınlığı 0,3-1,5 cm arasında değişir. Üst tarafında sürgün ucu bulunur. Gövde ve sürgün ucu pulcuk adı verilen küçük yapraklarla kaplıdır ve bu yapraklar sürgün ucunu dış etmenlerden korur. Gövdenin alt tarafından kökler çıkar. İlk çıkan kökler beyaz renkli yumuşak etlidir. Bunlara primer kök denir. Primer kökler 20-30 gün içinde uzar, sertleşmeye başlar, rengi koyulaşır ve kahverengi siyaha döner. Bu sırada yan kökler meydana gelir ve bunlar da sekonder kök adını alır. Sekonder köklerin teşekkül etmesi ile gövde altında bol saçak köklü bir yapısı ortaya çıkar. Köklerin çoğunluğu, hemen hemen % 80’i, toprağın 0-20 cm’lik derinliği içinde yer alır. Ancak kumlu topraklarda geriye kalan kökler 20-30 cm’lik derinliğe yayılır. Kumlu ve kumlu-tınlı topraklarda köklerin bir kısmı 60-80 cm’e iner. Orta ağır ve ağır topraklarda derinlik 40-50 cm’i geçemez. Çilekte, ana gövdeden oluşan yan dalların uzaması ve bu dalların toprağa değen boğum kısımlarının kök salması ile, birbirine bağımlı sayısız bitki topluluğu meydana gelir. Bu durum, hem toprağın üstünü kaplayan bir bitki, hem de toprağın her tarafına yayılan bir kök gelişimini ortaya çıkarır.
ÇİLEK 3.3. Gövde, Dal ve Yaprak
Yukarıda da belirttiğimiz gibi, çileğin toprağın hemen altında bir gövdesi bulunmaktadır. Bu gövde kış aylarında rozet yapraklarla kaplıdır. Gövde, bir yandan toprak, bir yandan da rozet yaprakları ile korunarak kışı geçirir. İlkbaharda bu rozet yaprakların koltuklarında bulunan gözler sürer ve çilek bitkisinin yan dalları meydana gelir. Bunlara genel olarak kol adı verilir. Çilek bitkisinin toprak üstü aksamını yan dallar, yapraklar, çiçekler ve meyveler oluşturur. Toprak üstü aksamının gelişme durumuna göre yatık çalı, orta çalı ve yüksek çalı formu meydana gelir. Ayrıca bitkinin dal ve yaprak sayısına göre kesif toplu, kapalı bir taç veya yaygın, açık bir taç şekillenir. Kesif ve toplu taçta dallar 60-90° açı ile, yatık taçta 10-60° bir açı ile gövdeye birleşir. Yan dallar, yani kollar, ana gövdeden çıktıktan sonra, 5-20 cm uzunluğa ulaştığında boğum meydana getirir, boğumda yaprak oluşur. Bunu sırasıyla diğer yeni boğumlar ve yapraklar takip eder. Boğumların yaprak koltuklarından yeni yan dallar (kollar) çıkar. Kolların boyu değişkendir. Kollar üzerinde de boğumlar bulunur. Her kolda birinci boğumdaki tomurcuk genellikle uyur haldedir. Bu yüzden yan dal için sürme, yaprak oluşumu, koltuklarda çiçek ve meyve oluşumu, ikinci boğumdan sonra ortaya çıkar. Kollar bir periyot içinde belli bir dönem yaşar. Erken ölebildikleri gibi, mevsim sonuna kadar dayananlar da görülür. Boğumdan köklenen dallar yeni yeni bitkiler meydana getirir. Böylece bitkinin beslenmesi kolaylaşırken, diğer taraftan hayatta kalma şansı artar. Yapraklar genellikle üç parçalıdır. Bazı çeşitlerde 4-5 parçalı da olabilir. Yapraklar, gövde ve yan dal üzerindeki boğumda bulunan iki adet kulakçık arasından 5-10 cm uzunluğunda bir sapla çıkar. Yaprak kenarları testere dişlidir. Damarlar belirgindir. Renk açık yeşilden koyu yeşile kadar değişkendir. Ayrıca yer yer kırmızı antosiyanla karışmıştır. Kırmızı renk bilhassa mevsim sonuna doğru fazlalaşır. Bazı çilekler her dem yeşildir. Yani yapraklarını kışın dökmez. Buna örmek Fragaria chiloensis gösterilir. Diğer büyük bir çoğunluğunun yaprağı dökülür. Yaprak rengi, bitkinin dayanıklılığıyla ilgilidir. Nitekim açık yeşil yapraklar mantari enfeksiyona (mildiyu) ve yine açık renkli yapraklar yumuşak bir dokuya sahip olduğundan, kırmızı örümcek zararına karşı hassaslığı ifade eder. Koyu yeşil renklilerde, beyaz leke hastalığı daha çok meydana gelir.
ÇİLEK 3.4. Çiçek ve Meyve
Çiçek salkımları her boğumda tek ve demetler halinde meydana gelir. Boğumda bulunan brakte, yaprağının koltuğunda teşekkül eder. Çiçek salkımı dallı bir yapı gösterir. Ana dal bir tepe çiçeği ile son bulur. Bunun altından karşılıklı iki yan dal vardır. Böylece bir çiçek salkımı oluşur. Her dalda önce ortadaki tepe çiçeği meyve bağlar, bunu daha sonda yan dallar izler. Tepe çiçeğinin meyvesi daha iri ve gösterişlidir. Yan daldaki meyveler daha geç oluşur ve küçüktür. Çilekte üç tip çiçek tespit edilmiştir. Bunlar erkek, dişi ve erselik (erdişi) çiçeklerdir. Erkek ve dişi çiçeklere, poliploid, hekzaploid ve oktoploid gibi kromozom sayısı yüksek olan çeşitlerde rastlanır. Diploid çeşitler daha çok erdişi yapılıdır. Erdişi çiçeklerin bazılarında erkek organlar kısmen dumura uğrar ve fonksiyonlarını tam yerine getirmeyebilir. Bu bakımdan tam ve eksik fonksiyonlu çiçekler ortaya çıkar. Fakat ne var ki, eksik fonksiyonlu çiçeklerin meyve tutum oranı, tam erdişi olanlara nazaran daha iyidir. Amerika’da, bitki başına 33,4 eksik fonksiyonlu çiçek veren bir çeşitte 31,7 adet meyve tutan ve 1,7 meyve tutmayan çiçek sayılmıştır. Buna karşın 21 tam çiçekli bir çeşitte meyve tutan çiçek sayısı 10,2 ve tutmayan sayısı 8,8 olmuştur (DARROW, 1966). Erdişi, tam çiçeklilerde, beş adet çanak yaprak, beş adet taç yaprak ve sayısı belirgin olmayan erkek ve dişi organ bulunur. Erkek organ sayısı beş ve beşin katlarına göre artar. Genellikle 20-35 adet kadar çıkar. Yumurtalıkta tek bir ovul bulunur. Çanak yapraklar tek tek veya altta birleşerek bir bütünlük meydana getirir. Yaprak formu üç tip olup, birincisi uzun, ince, elips, ucu sivri, kısa, ikincisi ucu küt, uzun ve üçüncüsü ucu yırtmaçlıdır (dişlidir). STÜCKRATH (1972), çanak yapraklardan sonra meyve oluştuğundan, bunların meyve üzerine oturuş şekline göre bitişik, üst üste binmiş ve gömük üç şekil ayırt edileceğini tespit etmiştir. Taç yapraklar beyaz, açık sarı renklidir. Yapraklar yuvarlaktır ve orta kısımda erkek ve dişi organlar bulunur. Bazı çiçeklerde erkek organlar meydana gelmez bu çiçekler dişi çiçek görünümünü kazanır. Dişi organın oluşmadığı hallerde de erkek çiçek ortaya çıkar (Şekil 34.2 ve 34.3).
Şekil 34.2. Çiçek tomurcuğunun oluşumu
Şekil 34.3. Açılmış bir çiçek
Polen tozları çiçek açılmadan önce olgunlaşır. Çiçek açılıp, anterler hafif kuruduğu zaman, çiçek tozları etrafa rüzgarla saçılır. Çiçek tozları canlılıklarını birkaç gün muhafaza eder ve zaten döllenmede 24-48 saat içinde meydana gelir. Döllenme olmaz veya muntazam meydana gelmez ise meyvenin şekli bozulur. Taç yaprakların dişi organ üzerini örtmesi döllenmeyi engeller. Ayrıca hava koşullarının yağmurlu, sıcak, kurak ve fazla rüzgarlı olması döllenmeyi aksatabilir. İlkbaharda ilk açan çiçeklerde polen azlığı dolayı tam döllenme meydana gelmeyebilir. Maksimum meyve büyüklüğünü elde etmek için, meyvedeki tüm pistillerin döllenmesi gerekir.
Çilek çeşitlerine ve ortam koşullarının uygunluğuna bağlı kalarak, meyvenin olgunlaşması 20-60 gün içinde gerçekleşir. Uzun bir günde, yüksek sıcaklıkta süre kısalır ve 20-30 güne inerken, kısmen sıcağın az olduğu ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde, kışın kısa günü içinde ısıtılan serlerde 40-60 güne uzayabilmektedir.
DARROW (1966), çileklerde meyve şekillerini basık küre, küre, küremsi konik, konik, uzun konik, boyunlu, uzun kama, kısa kama ve kalp olmak üzere dokuz kısımda toplamaktadır. STRUCKRATH (1972), tarafından yapılan tasnifte de dokuz kısım bulunmakta, sadece isimlendirme farklı olmaktadır. Bu isimlendirme uzun konik, kesik konik, kama, kısa kama, kalp, yumurta, oval küre, basık küre ve böbrektir.
Çeşitlere göre meyve şekli değiştiği gibi, bir bitki üzerinde ilk meyve şekliyle, daha sonra meydana gelen meyve şekilleri arasında farklılık görülebilir. Ayrıca yağış, kurak ve sıcak meyve şekline etkilidir. Suyun azlığı veya çokluğu büyüklüğüne tesir eder.
Meyve eti sıkı veya yumuşak dokuludur. Sıkı dokulu çeşitler pazar koşullarına daha uygundur. Meyve rengi ilk önce yeşildir. Olgunlaşmaya başladığında renk değişir ve sonra beyaz, beyaz-sarı, açık kırmızı, kırmızı, koyu kırmızıya kadar değişim gösterir. Meyvenin rengine, meyvenin yaprakları altında gölgede veya direkt güneş ışıklarına maruz kalması etki eder. Gölgede renk soluk iken, güneşte koyu ve parlaktır. Birçok çeşitte ilk önce meyve ucu renklenmeye başlar ve meyvenin tümü ancak tam olgunlukta esas rengine kavuşur. Erken hasat edilen meyveler açık olan renk, daha sonra renklenmeye devam eder ve normal rengini alır. Meyve hasadında, meyve sapının çabuk kopması önem kazanır. Sapı sert ve kalın olan çeşitlerin hasadı zordur ve bu özellik hasatta meyvenin zedelenmesine yol açar. Hasat sonrası meyvenin üzerinde kalan sap ve çanak yaprak kısımlarının durumu ve bunların kopması önemlidir. Basit parçalı, yeşil renkli çanak yapraklar meyvenin satış özelliğini arttırır. Meyve etine gömülü, rengi kahverengiye dönüşmüş çanak yapraklar, meyveye bayatlamış görünüş verip satışı azaltır. Endüstride çanak yaprakların kolay kopması tercih sebebidir.
ÇİLEK 3.1. Bitki Oluşumu
Çilek çok yıllık bir bitkidir. Kendi haline bırakıldığı zaman ömrü dış koşullara bağlıdır. Tarımsal üretimde çilek bahçeleri 2-3 yılda bir yenileceği gibi, koşullara bağlı olarak bu süre 4-6 yıla kadar da çıkabilir. Çilek sürüngen bir bitkidir (Şekil 34.1). Tohumla ve yaprak koltuklarından çıkan kollarda meydana gelen genç sürgünlerin köklendirilmesi ile elde olunan fidelerle üretilir. İkinci yol vejetatif üretim şekli olduğundan, çeşit özelliğinin korunması için tercih edilir. Tohumla üretim daha çok ıslah amaçlı kullanılır.
Gelişmekte olan bitki, büyümesi sırasında devamlı kol atar ve bu kolların boğum kısımlarının üst tarafından oluşan tohumcuklardan yeni bitkicikler meydana gelir. Boğumun toprağa değen kısmından kökler çıkar. Böylece bitki devamlı ileriye doğru yer değiştirir. Bu durum çok senelik bir bitkinin besin gereksinmesi bakımından doğal bir ilerlemedir. Çilek, bulunduğu toprak yüzeyini bir müddet sonra tamamen kaplar. Eski dallardan, yeni dallara doğru meydana gelen çiçeklenme ile, çiçeklenme süreklilik gösterir. Böylece meyve derimi uzun bir periyoda yayılır. Sonbaharda havaların soğumaya başlaması ile bitkinin yaprakları ölür. Ertesi yıl toprak içinde bulunan gövde sürerek bitki yeniden hayata döner ve yaşamaya devam eder.
Şekil 34.1. Çilek Bitkisi
ÇİLEK 3.2. Kök
Çilek bitkisinin toprak içinde, fakat toprak yüzeyinin hemen altında ve ucu toprak üstünde bulunan küçük bir gövdesi vardır ve bu gövdeye kök gövdesi adı verilir. Bu gövdenin boyu 0,5-3 cm, kalınlığı 0,3-1,5 cm arasında değişir. Üst tarafında sürgün ucu bulunur. Gövde ve sürgün ucu pulcuk adı verilen küçük yapraklarla kaplıdır ve bu yapraklar sürgün ucunu dış etmenlerden korur. Gövdenin alt tarafından kökler çıkar. İlk çıkan kökler beyaz renkli yumuşak etlidir. Bunlara primer kök denir. Primer kökler 20-30 gün içinde uzar, sertleşmeye başlar, rengi koyulaşır ve kahverengi siyaha döner. Bu sırada yan kökler meydana gelir ve bunlar da sekonder kök adını alır. Sekonder köklerin teşekkül etmesi ile gövde altında bol saçak köklü bir yapısı ortaya çıkar. Köklerin çoğunluğu, hemen hemen % 80’i, toprağın 0-20 cm’lik derinliği içinde yer alır. Ancak kumlu topraklarda geriye kalan kökler 20-30 cm’lik derinliğe yayılır. Kumlu ve kumlu-tınlı topraklarda köklerin bir kısmı 60-80 cm’e iner. Orta ağır ve ağır topraklarda derinlik 40-50 cm’i geçemez. Çilekte, ana gövdeden oluşan yan dalların uzaması ve bu dalların toprağa değen boğum kısımlarının kök salması ile, birbirine bağımlı sayısız bitki topluluğu meydana gelir. Bu durum, hem toprağın üstünü kaplayan bir bitki, hem de toprağın her tarafına yayılan bir kök gelişimini ortaya çıkarır.
ÇİLEK 3.3. Gövde, Dal ve Yaprak
Yukarıda da belirttiğimiz gibi, çileğin toprağın hemen altında bir gövdesi bulunmaktadır. Bu gövde kış aylarında rozet yapraklarla kaplıdır. Gövde, bir yandan toprak, bir yandan da rozet yaprakları ile korunarak kışı geçirir. İlkbaharda bu rozet yaprakların koltuklarında bulunan gözler sürer ve çilek bitkisinin yan dalları meydana gelir. Bunlara genel olarak kol adı verilir. Çilek bitkisinin toprak üstü aksamını yan dallar, yapraklar, çiçekler ve meyveler oluşturur. Toprak üstü aksamının gelişme durumuna göre yatık çalı, orta çalı ve yüksek çalı formu meydana gelir. Ayrıca bitkinin dal ve yaprak sayısına göre kesif toplu, kapalı bir taç veya yaygın, açık bir taç şekillenir. Kesif ve toplu taçta dallar 60-90° açı ile, yatık taçta 10-60° bir açı ile gövdeye birleşir. Yan dallar, yani kollar, ana gövdeden çıktıktan sonra, 5-20 cm uzunluğa ulaştığında boğum meydana getirir, boğumda yaprak oluşur. Bunu sırasıyla diğer yeni boğumlar ve yapraklar takip eder. Boğumların yaprak koltuklarından yeni yan dallar (kollar) çıkar. Kolların boyu değişkendir. Kollar üzerinde de boğumlar bulunur. Her kolda birinci boğumdaki tomurcuk genellikle uyur haldedir. Bu yüzden yan dal için sürme, yaprak oluşumu, koltuklarda çiçek ve meyve oluşumu, ikinci boğumdan sonra ortaya çıkar. Kollar bir periyot içinde belli bir dönem yaşar. Erken ölebildikleri gibi, mevsim sonuna kadar dayananlar da görülür. Boğumdan köklenen dallar yeni yeni bitkiler meydana getirir. Böylece bitkinin beslenmesi kolaylaşırken, diğer taraftan hayatta kalma şansı artar. Yapraklar genellikle üç parçalıdır. Bazı çeşitlerde 4-5 parçalı da olabilir. Yapraklar, gövde ve yan dal üzerindeki boğumda bulunan iki adet kulakçık arasından 5-10 cm uzunluğunda bir sapla çıkar. Yaprak kenarları testere dişlidir. Damarlar belirgindir. Renk açık yeşilden koyu yeşile kadar değişkendir. Ayrıca yer yer kırmızı antosiyanla karışmıştır. Kırmızı renk bilhassa mevsim sonuna doğru fazlalaşır. Bazı çilekler her dem yeşildir. Yani yapraklarını kışın dökmez. Buna örmek Fragaria chiloensis gösterilir. Diğer büyük bir çoğunluğunun yaprağı dökülür. Yaprak rengi, bitkinin dayanıklılığıyla ilgilidir. Nitekim açık yeşil yapraklar mantari enfeksiyona (mildiyu) ve yine açık renkli yapraklar yumuşak bir dokuya sahip olduğundan, kırmızı örümcek zararına karşı hassaslığı ifade eder. Koyu yeşil renklilerde, beyaz leke hastalığı daha çok meydana gelir.
ÇİLEK 3.4. Çiçek ve Meyve
Çiçek salkımları her boğumda tek ve demetler halinde meydana gelir. Boğumda bulunan brakte, yaprağının koltuğunda teşekkül eder. Çiçek salkımı dallı bir yapı gösterir. Ana dal bir tepe çiçeği ile son bulur. Bunun altından karşılıklı iki yan dal vardır. Böylece bir çiçek salkımı oluşur. Her dalda önce ortadaki tepe çiçeği meyve bağlar, bunu daha sonda yan dallar izler. Tepe çiçeğinin meyvesi daha iri ve gösterişlidir. Yan daldaki meyveler daha geç oluşur ve küçüktür. Çilekte üç tip çiçek tespit edilmiştir. Bunlar erkek, dişi ve erselik (erdişi) çiçeklerdir. Erkek ve dişi çiçeklere, poliploid, hekzaploid ve oktoploid gibi kromozom sayısı yüksek olan çeşitlerde rastlanır. Diploid çeşitler daha çok erdişi yapılıdır. Erdişi çiçeklerin bazılarında erkek organlar kısmen dumura uğrar ve fonksiyonlarını tam yerine getirmeyebilir. Bu bakımdan tam ve eksik fonksiyonlu çiçekler ortaya çıkar. Fakat ne var ki, eksik fonksiyonlu çiçeklerin meyve tutum oranı, tam erdişi olanlara nazaran daha iyidir. Amerika’da, bitki başına 33,4 eksik fonksiyonlu çiçek veren bir çeşitte 31,7 adet meyve tutan ve 1,7 meyve tutmayan çiçek sayılmıştır. Buna karşın 21 tam çiçekli bir çeşitte meyve tutan çiçek sayısı 10,2 ve tutmayan sayısı 8,8 olmuştur (DARROW, 1966). Erdişi, tam çiçeklilerde, beş adet çanak yaprak, beş adet taç yaprak ve sayısı belirgin olmayan erkek ve dişi organ bulunur. Erkek organ sayısı beş ve beşin katlarına göre artar. Genellikle 20-35 adet kadar çıkar. Yumurtalıkta tek bir ovul bulunur. Çanak yapraklar tek tek veya altta birleşerek bir bütünlük meydana getirir. Yaprak formu üç tip olup, birincisi uzun, ince, elips, ucu sivri, kısa, ikincisi ucu küt, uzun ve üçüncüsü ucu yırtmaçlıdır (dişlidir). STÜCKRATH (1972), çanak yapraklardan sonra meyve oluştuğundan, bunların meyve üzerine oturuş şekline göre bitişik, üst üste binmiş ve gömük üç şekil ayırt edileceğini tespit etmiştir. Taç yapraklar beyaz, açık sarı renklidir. Yapraklar yuvarlaktır ve orta kısımda erkek ve dişi organlar bulunur. Bazı çiçeklerde erkek organlar meydana gelmez bu çiçekler dişi çiçek görünümünü kazanır. Dişi organın oluşmadığı hallerde de erkek çiçek ortaya çıkar (Şekil 34.2 ve 34.3).
Şekil 34.2. Çiçek tomurcuğunun oluşumu
Şekil 34.3. Açılmış bir çiçek
Polen tozları çiçek açılmadan önce olgunlaşır. Çiçek açılıp, anterler hafif kuruduğu zaman, çiçek tozları etrafa rüzgarla saçılır. Çiçek tozları canlılıklarını birkaç gün muhafaza eder ve zaten döllenmede 24-48 saat içinde meydana gelir. Döllenme olmaz veya muntazam meydana gelmez ise meyvenin şekli bozulur. Taç yaprakların dişi organ üzerini örtmesi döllenmeyi engeller. Ayrıca hava koşullarının yağmurlu, sıcak, kurak ve fazla rüzgarlı olması döllenmeyi aksatabilir. İlkbaharda ilk açan çiçeklerde polen azlığı dolayı tam döllenme meydana gelmeyebilir. Maksimum meyve büyüklüğünü elde etmek için, meyvedeki tüm pistillerin döllenmesi gerekir.
Çilek çeşitlerine ve ortam koşullarının uygunluğuna bağlı kalarak, meyvenin olgunlaşması 20-60 gün içinde gerçekleşir. Uzun bir günde, yüksek sıcaklıkta süre kısalır ve 20-30 güne inerken, kısmen sıcağın az olduğu ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde, kışın kısa günü içinde ısıtılan serlerde 40-60 güne uzayabilmektedir.
DARROW (1966), çileklerde meyve şekillerini basık küre, küre, küremsi konik, konik, uzun konik, boyunlu, uzun kama, kısa kama ve kalp olmak üzere dokuz kısımda toplamaktadır. STRUCKRATH (1972), tarafından yapılan tasnifte de dokuz kısım bulunmakta, sadece isimlendirme farklı olmaktadır. Bu isimlendirme uzun konik, kesik konik, kama, kısa kama, kalp, yumurta, oval küre, basık küre ve böbrektir.
Çeşitlere göre meyve şekli değiştiği gibi, bir bitki üzerinde ilk meyve şekliyle, daha sonra meydana gelen meyve şekilleri arasında farklılık görülebilir. Ayrıca yağış, kurak ve sıcak meyve şekline etkilidir. Suyun azlığı veya çokluğu büyüklüğüne tesir eder.
Meyve eti sıkı veya yumuşak dokuludur. Sıkı dokulu çeşitler pazar koşullarına daha uygundur. Meyve rengi ilk önce yeşildir. Olgunlaşmaya başladığında renk değişir ve sonra beyaz, beyaz-sarı, açık kırmızı, kırmızı, koyu kırmızıya kadar değişim gösterir. Meyvenin rengine, meyvenin yaprakları altında gölgede veya direkt güneş ışıklarına maruz kalması etki eder. Gölgede renk soluk iken, güneşte koyu ve parlaktır. Birçok çeşitte ilk önce meyve ucu renklenmeye başlar ve meyvenin tümü ancak tam olgunlukta esas rengine kavuşur. Erken hasat edilen meyveler açık olan renk, daha sonra renklenmeye devam eder ve normal rengini alır. Meyve hasadında, meyve sapının çabuk kopması önem kazanır. Sapı sert ve kalın olan çeşitlerin hasadı zordur ve bu özellik hasatta meyvenin zedelenmesine yol açar. Hasat sonrası meyvenin üzerinde kalan sap ve çanak yaprak kısımlarının durumu ve bunların kopması önemlidir. Basit parçalı, yeşil renkli çanak yapraklar meyvenin satış özelliğini arttırır. Meyve etine gömülü, rengi kahverengiye dönüşmüş çanak yapraklar, meyveye bayatlamış görünüş verip satışı azaltır. Endüstride çanak yaprakların kolay kopması tercih sebebidir.