Tweet
PATATES İklim ve Toprak İstekleri
Patates serin ve ılımlı iklimlerden hoşlanır. Sıcak ve kısmen soğuk iklimlerde de yetiştirilebilir. Bu durumu daha iyi ifade etmek gerekirse, patatesin geniş bir adaptasyon özelliği vardır. Bitki sıfır derecenin altındaki sıcaklıklardan rahatsız olur ve donma meydana gelir. Yumrular –5 hatta –10°C'ye dayanabilir. Bazı Avrupa çeşitlerinde patates bitkilerinin kısa süreli -5°C’nin altına inen sıcaklıklarda bile donmadıkları belirtilir. Optimal yetişme sıcaklığı 18-25°C arasında olmalıdır. Bu sıcaklıklarda patateslerin erken yumru yaptıkları gözlenir. Sıcaklık fazlalaşır veya birden artarsa yumru yapma gecikir. Ayrıca devamlı yüksek sıcaklıklar veya hasattan 25-30 gün önce meydana gelen yüksek sıcaklıklar yumrunun erken uyanmasını ve filizlenmesini çabuklaştırır. Bu tip patatesler depoda uzun süre muhafaza edilemez. Yüksek yaylalarda yetiştirilen patateslerin muhafaza süreleri daha uzun olur. Patates yumrularının uyku devresinin uzamasına (sürmenin meydana gelmemesine), depoda muhafaza sırasında sıcaklığın büyük etkisi vardır. Sıcaklığın 10°C'nin üstüne çıkması uyanmayı çabuklaştırır, sıcaklığın 5°C'nin altında bulunması giderek uyanma süresi uzatır. Uyanma süresi 10°C sıcaklığa karşın 3°C sıcaklıkta % 150 uzayabilmektedir (YILDIRIM, 1976). Patatesler gece ile gündüz arasında 5-10°C sıcaklık farkının olmasını arzular. Bu durumda yumru bağlama ve yumrunun kalitesi daha güzeldir. Patates yumruları toprak sıcaklığı 8-10°C'ye ulaştığı zaman ekilmelidir. Bir vejetasyon (5-7 ay içinde) sırasında toplam sıcaklığın da etkisi vardır. Çeşitlere göre değişmekle beraber bir vejetasyon süresinde sıcaklık toplamı 1500-3500 derece ve ortalama 2400 derece olmalıdır. Erkenci çeşitlerde toplam sıcaklık derecesi azalırken, geççi patateslerde yükselir. Patateslerin büyümesinde ve yeterli derecede ürün vermesinde ışığın rolü büyüktür. Gün uzunluğu yumru verimine belirgin bir geriletici etki yapar. Patatesler kısa günde daha çabuk yumru yapar, stolonların uzunluğu kısalır, bitkiler daha bodur büyür. Uzun günde yumru geç oluşur, hatta bazı çeşitlerde yumru dahi meydana gelmeyebilir. Bitkilerde gövde uzar ve daha yaygın bir görünüm kazanır. Stolonların boylarında uzama meydana gelir. Her patates çeşidinin kendine özgü kritik bir gün uzunluğu mevcuttur. Bu süre, patates yumrusunun oluşabilmesi için 12-14 saat arasında değişir (ÇALIŞKAN, 1980). Kısa gün koşullarında erken olum meydana geldiği için patates yumrularında uyku devresi kısalır. Sıcaklık ve gün uzunluğu arasında bir interaksiyon mevcuttur. Sıcaklık ve gün uzunluğu artması, müşterek etki meydana getirir. Önemli iklim faktörlerinden bir tanesi hava nemidir. Fazla kurak yerlerde, düşük hava neminde patatesler istenen düzeyde gelişemez. Fazla nem bitkilerde mantari ve bakteriyel hastalıkları arttırır. Bu bakımdan yüksek nemlilik de arzu edilmez nemin % 65-75 arasında olması istenir.
Patatesler toprak içinde yumru meydana getirdiklerinden, yumru üzerine toprağın etkisi büyüktür. Fazla ağır, killi ve sıkı yapılı topraklarda patatesler iyi büyümez, küçük kalır ve şekil bozukluğu meydana gelir. Bu bakımdan hafif, gevşek topraklar geççi patatesler için; killi-kumlu, killi-tınlı, kumlu-tınlı topraklar erkenci patatesler için tercih edilir.
Toprakta yeterli derecede hava boşluğu yanında su bulunmalıdır. Topraktaki su eksikliği ya sulama suyu ile yada doğal yağışla karşılanmalıdır. Doğal yağışların 700-1000 mm civarında olması ve yetişme devresine düzgün dağılması halinde sulamaya gerek kalmaz. Patateslerin büyümesinde 400-450 mm sulama suyuna gereksinmeleri vardır. Toprak pH’ının 6,0-6,5 civarında olması arzu edilir. Toprak pH’ının 5’e doğru asidik ve 7’ye doğru bazik olması verimde ve yumru irileşmesinde kısmi bir azalma meydana getirir.
Patates serin ve ılımlı iklimlerden hoşlanır. Sıcak ve kısmen soğuk iklimlerde de yetiştirilebilir. Bu durumu daha iyi ifade etmek gerekirse, patatesin geniş bir adaptasyon özelliği vardır. Bitki sıfır derecenin altındaki sıcaklıklardan rahatsız olur ve donma meydana gelir. Yumrular –5 hatta –10°C'ye dayanabilir. Bazı Avrupa çeşitlerinde patates bitkilerinin kısa süreli -5°C’nin altına inen sıcaklıklarda bile donmadıkları belirtilir. Optimal yetişme sıcaklığı 18-25°C arasında olmalıdır. Bu sıcaklıklarda patateslerin erken yumru yaptıkları gözlenir. Sıcaklık fazlalaşır veya birden artarsa yumru yapma gecikir. Ayrıca devamlı yüksek sıcaklıklar veya hasattan 25-30 gün önce meydana gelen yüksek sıcaklıklar yumrunun erken uyanmasını ve filizlenmesini çabuklaştırır. Bu tip patatesler depoda uzun süre muhafaza edilemez. Yüksek yaylalarda yetiştirilen patateslerin muhafaza süreleri daha uzun olur. Patates yumrularının uyku devresinin uzamasına (sürmenin meydana gelmemesine), depoda muhafaza sırasında sıcaklığın büyük etkisi vardır. Sıcaklığın 10°C'nin üstüne çıkması uyanmayı çabuklaştırır, sıcaklığın 5°C'nin altında bulunması giderek uyanma süresi uzatır. Uyanma süresi 10°C sıcaklığa karşın 3°C sıcaklıkta % 150 uzayabilmektedir (YILDIRIM, 1976). Patatesler gece ile gündüz arasında 5-10°C sıcaklık farkının olmasını arzular. Bu durumda yumru bağlama ve yumrunun kalitesi daha güzeldir. Patates yumruları toprak sıcaklığı 8-10°C'ye ulaştığı zaman ekilmelidir. Bir vejetasyon (5-7 ay içinde) sırasında toplam sıcaklığın da etkisi vardır. Çeşitlere göre değişmekle beraber bir vejetasyon süresinde sıcaklık toplamı 1500-3500 derece ve ortalama 2400 derece olmalıdır. Erkenci çeşitlerde toplam sıcaklık derecesi azalırken, geççi patateslerde yükselir. Patateslerin büyümesinde ve yeterli derecede ürün vermesinde ışığın rolü büyüktür. Gün uzunluğu yumru verimine belirgin bir geriletici etki yapar. Patatesler kısa günde daha çabuk yumru yapar, stolonların uzunluğu kısalır, bitkiler daha bodur büyür. Uzun günde yumru geç oluşur, hatta bazı çeşitlerde yumru dahi meydana gelmeyebilir. Bitkilerde gövde uzar ve daha yaygın bir görünüm kazanır. Stolonların boylarında uzama meydana gelir. Her patates çeşidinin kendine özgü kritik bir gün uzunluğu mevcuttur. Bu süre, patates yumrusunun oluşabilmesi için 12-14 saat arasında değişir (ÇALIŞKAN, 1980). Kısa gün koşullarında erken olum meydana geldiği için patates yumrularında uyku devresi kısalır. Sıcaklık ve gün uzunluğu arasında bir interaksiyon mevcuttur. Sıcaklık ve gün uzunluğu artması, müşterek etki meydana getirir. Önemli iklim faktörlerinden bir tanesi hava nemidir. Fazla kurak yerlerde, düşük hava neminde patatesler istenen düzeyde gelişemez. Fazla nem bitkilerde mantari ve bakteriyel hastalıkları arttırır. Bu bakımdan yüksek nemlilik de arzu edilmez nemin % 65-75 arasında olması istenir.
Patatesler toprak içinde yumru meydana getirdiklerinden, yumru üzerine toprağın etkisi büyüktür. Fazla ağır, killi ve sıkı yapılı topraklarda patatesler iyi büyümez, küçük kalır ve şekil bozukluğu meydana gelir. Bu bakımdan hafif, gevşek topraklar geççi patatesler için; killi-kumlu, killi-tınlı, kumlu-tınlı topraklar erkenci patatesler için tercih edilir.
Toprakta yeterli derecede hava boşluğu yanında su bulunmalıdır. Topraktaki su eksikliği ya sulama suyu ile yada doğal yağışla karşılanmalıdır. Doğal yağışların 700-1000 mm civarında olması ve yetişme devresine düzgün dağılması halinde sulamaya gerek kalmaz. Patateslerin büyümesinde 400-450 mm sulama suyuna gereksinmeleri vardır. Toprak pH’ının 6,0-6,5 civarında olması arzu edilir. Toprak pH’ının 5’e doğru asidik ve 7’ye doğru bazik olması verimde ve yumru irileşmesinde kısmi bir azalma meydana getirir.