Tweet
FASULYE İklim ve Toprak İstekleri
Fasulye, soğuğa hassas bir sebzedir. Birçok çeşitler, +2, +3°C'de zarar görür. Diğer bir kısmı 0°C sıcaklığa kadar dayanır. Yapılan seleksiyon çalışmaları ile eksi 10-20°C kadar soğuklara dayanma başarılmıştır. Nitekim LAMORECHT (1941), Ph vulgaris ve Ph, coccineus’un melezlenmesinden –5°C'ye kadar dayanan hatlara rastlandığını yazmaktadır. Düşük sıcaklık yanında, fasulyeler yüksek sıcaklıkta çiçek açma ve meyve verme kabiliyetinde olmalıdır. Bu konuda BABB ve Arkadaşlarının (1941) yaptığı bazı çalışmalar vardır. U.S. No. 1 Refugee ve U.S. No. 5 Refugee’nin yüksek sıcaklık ve kurakta iyi verim verdiği açıklanmıştır. Tohum çimlenmesinde minimum sıcaklık 10°C'dir. DOWN ve THAYER (1938) büyümede optimal sıcaklığın 20-24°C; WATANABE (1953), polen tozlarının çimlenmesi ve tozlanmanın yapılması için sıcaklığın 20-25°C ve nemin % 94-100 olmasını şart koşmaktadır. Fasulyeler, yeşil hasat için 50-100 güne ve bu zaman zarfında 750-1000°C toplam sıcaklığa gereksinme duyar. Çiçeklenmenin fazla sıcak periyoda rastlatılması verimi büyük ölçüde düşürür. Tohumlar, toprak sıcaklığın istenen dereceye ulaşmadan ekilecek olursa, büyük bir kısmında çimlenme meydana gelmez, su alıp şiştiklerinden kolayca mantari enfeksiyona uğrar. Fasulye tropik ve substropik bölgeden doğan bir bitki olduğundan büyük bir kısmı kısa gün veya gün uzunluğuna nötrdür. Gün uzunluğunun etkisi ALLARD ve ZAUMEYER (1944) tarafından etüt edilmiştir. 80 çeşidin 25 adeti uzun gün ve 54 adeti nötr bulunmuştur. ALLARD ve ALLARD (1940), Ph cocineus’un uzun gün bitkisi olduğunu kaydetmektedir. Yaz aylarında nötr bitkilerin, serde özellikle sonbahar yetiştiriciliğinde kısa gün bitkilerinin seçilmesinde yarar vardır. Serde, fasulyeler sıcak zamanlarda rahatça gölgeleme yaparak yetiştirilebilir, böylece sıcak zamanlarda serde sıcaklık düşüşü sağlanabilir, yüksek sıcaklıktan bitkiler korunabilir.
Fazla nemli bir ortamdan hoşlanmaz. Nemin artması hastalıklara karşı hassaslığı arttırır. Bunda fasulyenin böyle bir ortamda isteksiz ve ağır büyümesinin rolü vardır. Ayrıca hücrelerde mukavemet azalışı da göz önünde tutulabilir. Diğer tarafta fazla nem çiçeklenme döneminde boş bakla oluşumunu da arttırır.
Fasulyeler su ve sıcaktan hoşlanır. Toprakta suyun düzgün bir seviyede bulunmasını ister. 1 kg kuru madde oluşması için 275 lt. suya gereksinme vardır. Bunun bir o kadar da terleme için tüketildiği düşünülürse bu 1 kg’da % 60-70 civarında bulunmalıdır. Serde, fazla hava kuvvetli rüzgar karşısında yapraklar parçalanır. Kolayca zararlanmalar meydana gelir.
Fazla taşlı, çakıllı ve çok ağır killi topraklar hariç tutulursa, fasulye her toprakta rahat gelişir. Bununla beraber toprağın yumuşak, havalı, derin su tutma gücünün normal olması büyüme ve verime olumlu etki yapar. Kış günlerinde fazla su tutan soğuk topraklar fasulye tarımında olumsuz etkiye sahiptir. Çabuk kök hastalıkları başlar. Sıcak bölgelerde, sıcak topraklarda, ağır killi topraklar su düzeni ayarlanmak koşulu ile kısmen kullanılabilir. Ağır topraklarda direkt tohum ekiminde kaymak tabakası bağlanması kolaydır. Bu koşullarda tohumun kaymak tabakasını kırıp toprak yüzüne çıkması zorlaşır. Serde fasulyelerin fide şeklinde dikilmesi, bu sakıncayı ortadan kaldırır. Topraktaki fazla alkaliliğe ve yüksek tuz konsantrasyonuna karşı fasulyeler hassastır. Toprakta pH değerinin 6,6-8,0 civarında olmasını ister. Topraktaki humus verime olumlu etki yapar. Hollanda’da kuvvetli humuslu topraklar üzerinde yetişebilen fasulyelerin ıslahı yapılmıştır (DILLINGEN, 1956). Bodur fasulyelere karşın, sırık fasulyelerin kötü şartlara dayanma gücü daha yüksektir.
Fasulye, soğuğa hassas bir sebzedir. Birçok çeşitler, +2, +3°C'de zarar görür. Diğer bir kısmı 0°C sıcaklığa kadar dayanır. Yapılan seleksiyon çalışmaları ile eksi 10-20°C kadar soğuklara dayanma başarılmıştır. Nitekim LAMORECHT (1941), Ph vulgaris ve Ph, coccineus’un melezlenmesinden –5°C'ye kadar dayanan hatlara rastlandığını yazmaktadır. Düşük sıcaklık yanında, fasulyeler yüksek sıcaklıkta çiçek açma ve meyve verme kabiliyetinde olmalıdır. Bu konuda BABB ve Arkadaşlarının (1941) yaptığı bazı çalışmalar vardır. U.S. No. 1 Refugee ve U.S. No. 5 Refugee’nin yüksek sıcaklık ve kurakta iyi verim verdiği açıklanmıştır. Tohum çimlenmesinde minimum sıcaklık 10°C'dir. DOWN ve THAYER (1938) büyümede optimal sıcaklığın 20-24°C; WATANABE (1953), polen tozlarının çimlenmesi ve tozlanmanın yapılması için sıcaklığın 20-25°C ve nemin % 94-100 olmasını şart koşmaktadır. Fasulyeler, yeşil hasat için 50-100 güne ve bu zaman zarfında 750-1000°C toplam sıcaklığa gereksinme duyar. Çiçeklenmenin fazla sıcak periyoda rastlatılması verimi büyük ölçüde düşürür. Tohumlar, toprak sıcaklığın istenen dereceye ulaşmadan ekilecek olursa, büyük bir kısmında çimlenme meydana gelmez, su alıp şiştiklerinden kolayca mantari enfeksiyona uğrar. Fasulye tropik ve substropik bölgeden doğan bir bitki olduğundan büyük bir kısmı kısa gün veya gün uzunluğuna nötrdür. Gün uzunluğunun etkisi ALLARD ve ZAUMEYER (1944) tarafından etüt edilmiştir. 80 çeşidin 25 adeti uzun gün ve 54 adeti nötr bulunmuştur. ALLARD ve ALLARD (1940), Ph cocineus’un uzun gün bitkisi olduğunu kaydetmektedir. Yaz aylarında nötr bitkilerin, serde özellikle sonbahar yetiştiriciliğinde kısa gün bitkilerinin seçilmesinde yarar vardır. Serde, fasulyeler sıcak zamanlarda rahatça gölgeleme yaparak yetiştirilebilir, böylece sıcak zamanlarda serde sıcaklık düşüşü sağlanabilir, yüksek sıcaklıktan bitkiler korunabilir.
Fazla nemli bir ortamdan hoşlanmaz. Nemin artması hastalıklara karşı hassaslığı arttırır. Bunda fasulyenin böyle bir ortamda isteksiz ve ağır büyümesinin rolü vardır. Ayrıca hücrelerde mukavemet azalışı da göz önünde tutulabilir. Diğer tarafta fazla nem çiçeklenme döneminde boş bakla oluşumunu da arttırır.
Fasulyeler su ve sıcaktan hoşlanır. Toprakta suyun düzgün bir seviyede bulunmasını ister. 1 kg kuru madde oluşması için 275 lt. suya gereksinme vardır. Bunun bir o kadar da terleme için tüketildiği düşünülürse bu 1 kg’da % 60-70 civarında bulunmalıdır. Serde, fazla hava kuvvetli rüzgar karşısında yapraklar parçalanır. Kolayca zararlanmalar meydana gelir.
Fazla taşlı, çakıllı ve çok ağır killi topraklar hariç tutulursa, fasulye her toprakta rahat gelişir. Bununla beraber toprağın yumuşak, havalı, derin su tutma gücünün normal olması büyüme ve verime olumlu etki yapar. Kış günlerinde fazla su tutan soğuk topraklar fasulye tarımında olumsuz etkiye sahiptir. Çabuk kök hastalıkları başlar. Sıcak bölgelerde, sıcak topraklarda, ağır killi topraklar su düzeni ayarlanmak koşulu ile kısmen kullanılabilir. Ağır topraklarda direkt tohum ekiminde kaymak tabakası bağlanması kolaydır. Bu koşullarda tohumun kaymak tabakasını kırıp toprak yüzüne çıkması zorlaşır. Serde fasulyelerin fide şeklinde dikilmesi, bu sakıncayı ortadan kaldırır. Topraktaki fazla alkaliliğe ve yüksek tuz konsantrasyonuna karşı fasulyeler hassastır. Toprakta pH değerinin 6,6-8,0 civarında olmasını ister. Topraktaki humus verime olumlu etki yapar. Hollanda’da kuvvetli humuslu topraklar üzerinde yetişebilen fasulyelerin ıslahı yapılmıştır (DILLINGEN, 1956). Bodur fasulyelere karşın, sırık fasulyelerin kötü şartlara dayanma gücü daha yüksektir.