Tweet
BEZELYE Yetiþtirme Tekniði
Bezelye ender halde küçük parsellerde üretilir ve daha çok geniþ alanlarda tarla ziraatýnda yetiþtirilir. Doðal yaðýþtan yararlanýlarak ve sulama yapýlmadan üretime gidilir. Yaðýþ yetersizse sulama, yaðmurlama þeklinde uygulanýr. Bu yüzden bezelyede toprak iþlemesi sonrasý tava tahta gibi toprak hazýrlama þekilleri görülmez. Bezelyelerin tohumlarý ilkbaharda ekilir ve bezelye tarlanýn esas bitkisidir. Bu yüzden eðer sonbaharda derin iþleme (30-40 cm) yapýlmamýþ ise, bu iþlem erken ilkbaharda, yaðýþ öncesi yapýlýr. Belli bir süre sonra toprak tava geldiðinde ikinci bir kez iþlenir ve bu iþleme sýrasýnda topraða N.P.K’lý gübreler verilir. Ýkinci toprak iþleme derinliði 10-15 cm’dir. Daha sona fireze geçirmek veya diskarrow çekmekle toprak ufalanýr, týrmýklanýr, hafifçe taban geçirilerek bastýrýlýr ve düzeltilir. Tohum ekimi mibzer veya elle yapýlýr.
Bodur bezelyelerde 40-60 cm, sýrýklarda 80-120 cm sýra arasý mesafe býrakýlýr. Mibzerle ekimde ekim ayaklarý bu mesafelere göre ayarlanýr. Sýra üzerine ekim 5 cm ara ile birer adet tohum atýlýr. Elle ekimde küçük alanlarda markörle sýra aralarý belirlenir. Büyük alanlarda 3-5 cm derinlikte çizgi açýlýr. Traktörle çekilen kaz ayaklarý arkasýnda yürüyen kiþiler, açýlan bu çukura birer adet tohumu 5-10 cm’de bir atmaya ve ayaðý ile tohumun üzerini kapatmaya çalýþýr, ekim derinliði 4-6 cm civarýnda olmalýdýr. Ekim sýrasýnda bakteri aþýlanmýþ tohum kullanýlýyorsa derinlik 6 cm’e yaklaþmalý ve tohumlarýn nemli toprakla temas etmesi saðlanmalýdýr. Yüzlek ve kuru yüzeye düþen tohumlarýn üzerindeki bakteriler geliþemez ve ölür. Böylece bakteri aþýlamanýn bir önemi kalmaz. Ekilecek tohum miktarý dönüme 12-30 kg arasýndadýr. Fazla sýk ekim bitkide generatif geliþmeyi kýsýtlar. Bitkiler bol yeþil aksam meydana getirir. Iþýklama engellenir. Ýlk kez bezelye ekilecek yerde, tohumlar mutlaka bakteri ile bulaþtýrýlmalýdýr. Bulaþtýrma fasulyede olduðu gibi yapýlýr. Devamlý ve münavebeye uygun yetiþtiricilik yapýlmasý halinde bakteri aþýlamaya gerek duyulmayabilir. Bununla beraber aþýlama yapýlmýþ tarlada % 10-20 verim artýþý her zaman rahatça görülebilir.
Bezelyeler toprak yüzüne çýktýklarý an yavaþ bir büyüme gösterir. Eðer yabancý ot mücadelesi yeterli derecede yapýlmamýþ ise, bezelyelerin bu otlarla mücadele etmesi zorlaþýr. Bezelyelerde sürmeden 1-2 hafta sonra büyüme hýzý artar. Kýsa sürede bodur bezelyeler verilen aralýðý kapatýr. Bunlarda 1-3 çapa yapmak yeterli olur. Bu arada yaðýþ ile yeterli sulama elde edilemiyor ise her çapadan 1-2 gün sonra bir su verilir. Sulama yaðmurlama þeklinde yapýlýr. Eðer toprak üstünden yapýlacaksa çapalama sýrasýnda boðaz doldurma yapýlarak, bitkiler arasýnda arklar meydana getirilir. Bu arklara verilen su ile sýzdýrma þeklinde sulama yapýlýr.
Sýrýk bezelyelerde bitkiler kol atmaya baþladýðýnda ve ana sürgün 40-60 cm olduðunda, sulamanýn arkasýndan herekler dikilir. Sýrýk bezelyelerde daha çok tek sýra, bazen çift sýra veya ocak ekim yapýlabilir. Çift sýra ve ocak ekimi küçük bahçelerde, tek sýra veya çift sýra büyük tarlalarda görülür. Sýrýk bezelyelerde sulama daha çok toprak üstünden yapýlýr. Bunun için sýrýklar dikildikten sonra boðaz doldurma yapýlarak sýra aralarýna sulama arklarý açýlýr. Sýrýk bezelyelerde su isteði bodurlara nazaran daha fazladýr. Sýrýk bezelyeler daha çok taze tüketim için yetiþtirilir. Sulamada, toprakta su oraný % 60-65 arasýnda iken yapýlýr. Sulama yapýlan bitkilerde çiçeklenme fazlalaþýr, dane verimi artar ve daneler dolgun olur.
Bezelye ender halde küçük parsellerde üretilir ve daha çok geniþ alanlarda tarla ziraatýnda yetiþtirilir. Doðal yaðýþtan yararlanýlarak ve sulama yapýlmadan üretime gidilir. Yaðýþ yetersizse sulama, yaðmurlama þeklinde uygulanýr. Bu yüzden bezelyede toprak iþlemesi sonrasý tava tahta gibi toprak hazýrlama þekilleri görülmez. Bezelyelerin tohumlarý ilkbaharda ekilir ve bezelye tarlanýn esas bitkisidir. Bu yüzden eðer sonbaharda derin iþleme (30-40 cm) yapýlmamýþ ise, bu iþlem erken ilkbaharda, yaðýþ öncesi yapýlýr. Belli bir süre sonra toprak tava geldiðinde ikinci bir kez iþlenir ve bu iþleme sýrasýnda topraða N.P.K’lý gübreler verilir. Ýkinci toprak iþleme derinliði 10-15 cm’dir. Daha sona fireze geçirmek veya diskarrow çekmekle toprak ufalanýr, týrmýklanýr, hafifçe taban geçirilerek bastýrýlýr ve düzeltilir. Tohum ekimi mibzer veya elle yapýlýr.
Bodur bezelyelerde 40-60 cm, sýrýklarda 80-120 cm sýra arasý mesafe býrakýlýr. Mibzerle ekimde ekim ayaklarý bu mesafelere göre ayarlanýr. Sýra üzerine ekim 5 cm ara ile birer adet tohum atýlýr. Elle ekimde küçük alanlarda markörle sýra aralarý belirlenir. Büyük alanlarda 3-5 cm derinlikte çizgi açýlýr. Traktörle çekilen kaz ayaklarý arkasýnda yürüyen kiþiler, açýlan bu çukura birer adet tohumu 5-10 cm’de bir atmaya ve ayaðý ile tohumun üzerini kapatmaya çalýþýr, ekim derinliði 4-6 cm civarýnda olmalýdýr. Ekim sýrasýnda bakteri aþýlanmýþ tohum kullanýlýyorsa derinlik 6 cm’e yaklaþmalý ve tohumlarýn nemli toprakla temas etmesi saðlanmalýdýr. Yüzlek ve kuru yüzeye düþen tohumlarýn üzerindeki bakteriler geliþemez ve ölür. Böylece bakteri aþýlamanýn bir önemi kalmaz. Ekilecek tohum miktarý dönüme 12-30 kg arasýndadýr. Fazla sýk ekim bitkide generatif geliþmeyi kýsýtlar. Bitkiler bol yeþil aksam meydana getirir. Iþýklama engellenir. Ýlk kez bezelye ekilecek yerde, tohumlar mutlaka bakteri ile bulaþtýrýlmalýdýr. Bulaþtýrma fasulyede olduðu gibi yapýlýr. Devamlý ve münavebeye uygun yetiþtiricilik yapýlmasý halinde bakteri aþýlamaya gerek duyulmayabilir. Bununla beraber aþýlama yapýlmýþ tarlada % 10-20 verim artýþý her zaman rahatça görülebilir.
Bezelyeler toprak yüzüne çýktýklarý an yavaþ bir büyüme gösterir. Eðer yabancý ot mücadelesi yeterli derecede yapýlmamýþ ise, bezelyelerin bu otlarla mücadele etmesi zorlaþýr. Bezelyelerde sürmeden 1-2 hafta sonra büyüme hýzý artar. Kýsa sürede bodur bezelyeler verilen aralýðý kapatýr. Bunlarda 1-3 çapa yapmak yeterli olur. Bu arada yaðýþ ile yeterli sulama elde edilemiyor ise her çapadan 1-2 gün sonra bir su verilir. Sulama yaðmurlama þeklinde yapýlýr. Eðer toprak üstünden yapýlacaksa çapalama sýrasýnda boðaz doldurma yapýlarak, bitkiler arasýnda arklar meydana getirilir. Bu arklara verilen su ile sýzdýrma þeklinde sulama yapýlýr.
Sýrýk bezelyelerde bitkiler kol atmaya baþladýðýnda ve ana sürgün 40-60 cm olduðunda, sulamanýn arkasýndan herekler dikilir. Sýrýk bezelyelerde daha çok tek sýra, bazen çift sýra veya ocak ekim yapýlabilir. Çift sýra ve ocak ekimi küçük bahçelerde, tek sýra veya çift sýra büyük tarlalarda görülür. Sýrýk bezelyelerde sulama daha çok toprak üstünden yapýlýr. Bunun için sýrýklar dikildikten sonra boðaz doldurma yapýlarak sýra aralarýna sulama arklarý açýlýr. Sýrýk bezelyelerde su isteði bodurlara nazaran daha fazladýr. Sýrýk bezelyeler daha çok taze tüketim için yetiþtirilir. Sulamada, toprakta su oraný % 60-65 arasýnda iken yapýlýr. Sulama yapýlan bitkilerde çiçeklenme fazlalaþýr, dane verimi artar ve daneler dolgun olur.
Comment