BEZELYE Hasat, Standardizasyon, Piyasaya Arz, Muhafaza ve Nakliye

[selsarac]

BEZELYE Hasat, Standardizasyon, Piyasaya Arz, Muhafaza ve Nakliye
BEZELYE 9.1. Hasat

Taze bezelye hasadı elle yapılır ve birkaç kez tekrarlanır. Taze bezelye hasadı iki değişik olgunlukta yapılır. Birincisi hasatta, taze bezelyenin bakla kabuğu ve danesi beraberce yemeklik olarak kullanılır. Bunun için bezelye baklası daha süt olumundadır. Bu hasat turfanda üretimde ve ender görülen bir hasat şeklidir. İkinci hasatta, bakla içinde danenin normal büyüklüğünü almasına kadar beklenir. Fakat gene de danenin et sertleşmesi süt olumundadır. Hasadın birkaç defa yapılması konserve, dondurulmuş ve kuru bezelye üretimi için uygun bir yöntem değildir. Zira bu tip üretim geniş tarla ziraatiyle gerçekleştirilir. Elle hasadı birkaç kez yapmak hasat giderlerini çok arttırır, ekonomik olmaz. Bu yüzden hasadın bir seferde ve daha çok harman makineleriyle yapılmasına çalışılır. Bu amaçla özel makineler de geliştirilmiştir. Taze bezelyelerde dönüme verim 1500-3500 kg arasında oynamaktadır. Eğer baklanın kabuğu ayrılır ve iç bezelye elde edilirse, miktar 500-600 kg düşer. Böylece konserve veya dondurulmuş bezelye hazırlamada dönüme verimi 500-600 kg almak gerekir. Kuru dane üretiminde bezelye baklalarının iyice sararması, bakla içinde tohumların iyice olgunlaşması beklenir. Dane rengi yeşilden beyaz, beyaz sarı, krem rengine dönüşür. Hiçbir zaman baklanın çatlaması ve danenin dökülür duruma gelmesi arzulanmaz. Bu durum hasat kaybını arttırır. Bezelyeler biçilir, harman yerine getirilir. Sopalarla döverek tohumlar alınır. Halen uygulama bulmasına rağmen bu eski bir sistemdir. Son yıllarda bitkiler tarlada olgunluğa geldiğinde, hasat makineleriyle hasat edilir. Bizde kuru dane bezelye üretimi 150-300 kg arasındadır. Uzun yıllar ortalaması alındığında bu rakam 200 kg civarında bulunur. Dış ülkeler ortalama rakam 70-400 kg arasında oynamakta ve Güney Amerika’da 70, Fransa’da 340 kg’dır.

[selsarac]

DEVAM: BEZELYE Hasat, Standardizasyon, Piyasaya Arz, Muhafaza ve Nakliye

BEZELYE 9.2. Standardizasyon

Türk Standartlar Enstitüsü standartları TS 798 göre, bezelye standardında genel özelliklerde, meyve kabuğu bütün, sağlam, temiz, çeşide özgü renkte olmalı, dış nem, ıslaklık, yabancı tat, koku bulunmamalıdır. Bakla içinde daneler tüze düzgün şekilli, iyi gelişmiş ve normal iriliklerini almış olmalı, böcek ve hastalık zararı taşımamalıdır. Bu standartta belirtilen çeşitler Lamsent sprinter, Sultani, Zenit, Diketes, Kelvedon 68 ve Senatör olarak geçmekte olup, diğer çeşitlerin kendi isimleri ile belirtilecekleri açıklanmıştır. Bezelyede 2 sınıf uygulaması vardır. I.sınıfta her meyvede en az 5 dane bulunmalıdır. Daneler düzgün, körpe, sulu ve yeterince sıkı yapılı olmalı iki parmak arasında sıkıldığında kolayca dağılıp parçalanmayacak kadar olgun olmamalı, normal iriliğinin en az yarısı kadar büyümüş ve çeşide özgü renkte olmalıdır. II.sınıfta her meyve en az 3 dane içermelidir. Baklası ve danesi genel özelliklere uymalıdır. Fakat danelerde şekil ve renk bakımında hafif değişiklikler bulunabilir. Yine hafif sertleşmelere müsaade edilebilir. Ama aşırı olgun taneler bulunmamalıdır.

BEZELYE 9.3. Piyasaya Arz

Taze bezelyeler piyasaya 15-25 kg’lık plastik torbalarda veya 5-15 kg’lık karton veya tahta kasalarda çıkartılır. Turfanda üretim 1-2 kg naylon torbalar içinde yapılır. Bezelyeyi mahalli pazarlarda dökme olarak kabuklu ve bazen kabuğu çıkartılmış ve sadece iç bezelye olarak görmek ve satın almak mümkündür.
BEZELYE 9.4. Muhafaza

Hasat edilen taze bezelyeler tüketim için hemen piyasaya sevk edilir. Ancak fiyat ayarlaması açısından belirli bir süre saklanabilir. Sıcak zamanlarda normal koşullarda 1-2 günlük bir bekletme % 5-10 ağırlık kaybı meydana getirebilir. Bu bakımdan 5-10°C'lik bir yerde 2-3 günlük bekletmeler yapılabilir. Sürenin uzaması halinde, ürünü normal muhafaza depolarında almak gerekir. Depolarda sıcaklığı 0-1°C’ de, nemin % 85-90 arasında tutmakla 4-6 haftalık muhafaza gerçekleştirilebilir. Bu durumda nem kaybınla meydana gelen ağırlık kaybı % 6-12 civarındadır. Konserve için bezelyeler en fazla 1-2 gün içinde işlemeye alınır. Ancak fabrikanın kapasitesi üstünde ürün sevk edilmesi halinde 5-7 günlük muhafaza durumu ortaya çıkabilir. Bu durumda bezelyeler, mümkün olduğunca sıcaklığı düşük, nemli yerlerde bekletilmelidir. Kuru daneli bezelyelerin depolanmasında, dane içindeki su miktarının büyük önemi vardır. Danedeki nemin % 10-16 civarında olması arzu edilir. Eğer nem oranı yüksek ise ürün 30-40°C’ deki sıcaklıklarda kurutmaya alınır. Nem oranı birkaç gün içinde düşürülüp bundan sonra depolanır. Adi depolama sıcaklığı 10-20°C arasında oynama gösterir. Depolamada sıcaklık ve nem arttıkça depolama süresi 50-100 gündür. Halbuki 5°C sıcaklıkta, % 50-55 nemde, dane içerisinde ki nem % 10-12 civarında olduğunda saklama süresi 300-400 güne çıkar ve sıcaklık 25°C’ ve nemde % 70-80 olduğunda süre 40-60 güne düşer.

BEZELYE 9.5. Nakliye

Bezelyelerin taze olarak 1-2 günlük adi koşullarda nakliyesi, sadece ağırlık olarak fire verir. Bu oran % 5-10’dur. Uzun süreli nakliyelerde mutlaka frigorifik kamyonlar kullanılmalıdır. Nakliye 0-5°C sıcaklık, % 70-80 nem koşuluyla 4-6 gündür. Nakliyede 2,4 m³’lük yere 100 kg bezelye kasalar içinde konulabilir. Kasa içine konacak bezelye 10 kg’ı aşmamalıdır. Kuru bezelye telis çuvallar içinde nakledilir ve nakliyede herhangi bir problem ortaya çıkmaz.