Tweet
MANTAR İkinci Misel Gelişme Safhası
Örtü toprağı serilmiş üretim odasında, kompostun sıcaklığı birkaç gün 20-24oC’de ve nemi % 90-95’te tutulur. Bu sırada havalandırma pek yapılmaz. Ancak oda içinde ve kompostta aşırı bir sıcaklık artışı gözlenirse, havalandırma yaparak sıcaklığın istenen düzeye indirilmesine çalışılır. Örtü toprağındaki nem oranını korumak üzere, duruma göre her gün m2'ye 0,25-0,50 lt su püskürtülebilir. Örtü toprağı serilmesinden sonraki 4.-5. günde, miseller örtü toprağı içinde sıçrar. Oda sıcaklığı her gün biraz düşürülerek, yavaş yavaş 19-20oC'ye indirilir. Nem miktarında bir değişme yapılmaz. Dikkatli bakılırsa 6. ve 9. günlerde örtü toprağının üst yüzeyinde yer yer misel çıktığı tespit edilir. Bu dönemde örtü toprağı bir tırmıkla, komposta kadar olan kısmı karıştırılır. Kompostun bu şekilde karıştırılmasına "Tırmıklama" adı verilir.
Şekil 44.32. Örtü toprağının eşit kalınlıkta serilmesi için kullanılan çemberler
Tırmıklama ile, önce oturmuş ve kısmen havasız kalmış ve kaymak tabakası bağlamaya yönelmiş örtü toprağının durumu düzeltilir. Yani havalandırılır, kaymak tabakası kırılır. Daha sonra örtü toprağında misellerin her tarafa eşit dağılması sağlanır. Bir iki gün içinde örtü toprağı içindeki parçalanmış miseller tekrar birleşerek bütünleşir. Yeniden kompostla irtibat kurulur. 12.-14. günlerde örtü toprağı üzerinde daha kesif misel görülmesi başlar. Bu fazla gelişmiş kısımların üzerine ince bir tabaka steril örtü toprağı atılır. Oda sıcaklığı havalandırma yaparak, 18oC 'den 16-14oC'ye çekilir. Bu dönem yapılan havalandırma ve sıcaklık düşürmesi primordium oluşumunu teşvik eder. Günlük 0,25-0,30 lt su püskürtülmesine gerekirse devam edilir. 15.-16. günlerden itibaren toprak üzerinde küçük beyaz noktacıklar meydana gelir. Bu primordium başlangıcıdır. Bu dönemden sonra mümkünse yataklar üzerine su verilmez. Oda havasının karbondioksit miktarı kontrol edilir, % 0,5'i geçmemesi sağlanır, gerekirse havalandırma yapılarak, oran % 0,1-0,2 arasında tutulur. Mantarlar 2-3 gün içinde bezelye tanesi büyüklüğünü almışlardır ve böylece gelişmenin 17.-18. gününe gelinmiştir. Bu dönemde tekrar sulamaya başlanır ve m2 'ye 0,3-0,6 lt su verilir. Her geçen gün su miktarı biraz daha arttırılır. Ancak her sulamadan sonra havalandırma yapılarak, mantarların üst yüzeyinin nemli kalması önlenir. Bu işlem yapılmazsa, mantarın üst yüzeyinde fazla nem ve sıcaklıktan dolayı mantari ve bakteriyel lekeler meydana gelir. Mantarın kalitesinin bozulmasına sebep olur.
Mantar toprak yüzünde görülünce, odanın nem oranı % 80-85'e indirilir. Çünkü, nemin yüksek olması mantarlarda terlemeyi yavaşlatır. Mantar su kaybetmediği için, ortamdan su ve dolayısıyla besin maddelerini alamaz ve büyümesi yavaşlar. 18. günde m2'ye 1 lt, 19. günde 1,5 lt ve mantarların hasat dönemi yaklaştığı 19.-22. günler arasında 2 lt su verilir. Bu suyun 1 lt'si mantarın bünyesinde kullanılır ve mantarda protein oluşumu sağlar, diğer 1 lt'si mantarın fizyolojik olaylarında kullanılır ve buharlaşır. Genel de unutulmaması gereken bir kural, 1 kg mantar için 1 kg suya gereksinim olduğudur. Çünkü mantarların birleşiminin % 85-90'nını su oluşturmaktadır (Şekil 44.33, 44.34, 44.35, 44.36).
Şekil 44.33. Mantarlarda esas sulama mantarın büyüklüğü bezelye kadar olduğu
devre ve günde 0,3-0,6 lt/m2 su verilmeye başladığı dönem
Şekil 44.34. Tohum ekiminden 20.-22. gün sonrası metre kareye 1-1,5 lt su
verilmeye başlandığı dönemi
Şekil 44.35. Hasat başlamadan önce 23.-25. günde metrekareye 1,5-2,0 lt su
Verilmeye başlandığı dönemi
Şekil 44.36. Ranza sisteminde otomatik sulama
Mantarlar bezelye büyüklüğünü almış ise, böyle bir üretim odasında havalandırma sürekli yapılmalıdır. Burada önemli bir konuyu daha açıklamakta yarar vardır. Bir ortamda havalandırma ve hava hareketi (sirkülasyonu) iki farklı olaydır. Genellikle havalandırma oda içindeki havanın değiştirilmesi ve yenilenmesi için yapılır. Çünkü 1 kg mantar oluşması için, mantarların beslenme sırasındaki solunumu ile 192 g O2 alınır ve dışarıya 264 g CO2 verilir. Eğer bu çıkan CO2 atılmaz ve dışardan taze hava içeri alınmazsa, oda içindeki oksijen eksilir, CO2 çoğalarak, oda havası kirlenir. Bu yüzden, dışardan taze hava alınarak oda içindeki kirli havanın dışarı atılması gerekir. Havalandırma esnasında, oda içinde kendiliğinden bir sirkülasyon da oluşur.
Sirkülasyon, mantarlar arasındaki kirli (CO2'i yükselmiş) havanın çekilip alınması için şarttır ve devamlı olmasında yarar vardır. Ancak her zaman oda içine taze hava vermek, yani havalandırma yapmak doğru olmayabilir. Ürünün oluşması için odada karbondioksit oranının istenen düzeyde tutulması ve yine dış havanın soğuk ve sıcak olduğu zamanlarda mantarhanedeki soğut ve ısıtma için yapılacak enerjiden tasarruf edilmesi ve ekonomi sağlanması, dışarıdaki taze havanın belli aralıklarla içeri alınmasını zorunlu kılar. Bu durumda havalandırma kesildiğinden, havalandırmanın meydana getirdiği sirkülasyon da durur. Ancak belirttiğimiz gibi, oda havası hiç bir zaman durgun kalmamalıdır. Çünkü nemli hava, mantarlar üzerinde uzun süre durgun halde kalırsa mantari, bakteriyel hastalıklara ve yine mantarlar arasında solunumda çıkan CO2 birikmesi meydana gelerek, şekil deformasyonuna sebep olur. Mantarlarda küçük şapka oluşumu ve sap uzaması meydana getirir. Ayrıca artan CO2 miktarı misellerin gelişmesini, yeni primordiumların oluşmasını durdurur.
Taze hava alınmadığı ve havalandırma yapılmadığı zaman oda içindeki vantilatörler çalıştırılarak, oda havasının hareket ettirilmesine çalışılır. Bu olaya sirkülasyon adı verilir. Bu bakımdan havalandırma ile sirkülasyon birbirine karıştırılmamalıdır. İyi bir mantar verimi için, havalandırma ile oda içindeki karbondioksit oranı % 0,06-0,08 arasında tutulmalıdır. Oran % 0,2’ye çıkarsa mantarın sapları uzar, % 0,3'te anormal baş teşekkülü görülür, mantarların sap kısmı çok kalın, şapka çok ufak kalır, % 0,4'ten sonra şapkalar açılır, şapka oluşumu tamamen durur ve toprak üstünde yeniden misel oluşumu başlar. Mantarlar arasında oluşan ve sıkışan CO2'yi emebilmek için, mantarlar üzerindeki hava hızı 0,2-0,3 m/s olmalıdır. Hızın az olması, havalandırmaya rağmen CO2'nin mantarlar arasında kalmasına ve buralarda CO2 oranının yükselmesine ve CO2 zararının meydana gelmesine neden teşkil eder. CO2'yi mantarlar arasından çekmek üzere, hava hızı istenenden fazla arttırılırsa, bu kez de ortamda nem azalmakta ve mantar üzeri kurumakta ve pullanma, yani timsah hastalığı ortaya çıkmaktadır. Taze havanın verilmediği, havalandırmanın yapılmadığı durumlarda yapılan sirkülasyon, yine mantarlar arasından CO2'yi çekip alır. Ancak taze hava almadan, sadece sirkülasyonla olayı götürmek, odadaki toplam CO2 miktarının % 0,1'e ve en fazla % 0,2'ye çıkıncaya kadar devam edilebilir. Bu oranlardan sonra odaya mutlaka taze hava vermek zorunluluğu vardır.
Oda içinde yapılması gereken havalandırma kapasitesine, oda içi sıcaklığı ve odadan alınacak ürün miktarı etkilidir. Nitekim, 15oC’de 1 kg mantar için 1 saatte 1 m3 taze havaya gereksinim vardır. Bu, 1 m2'lik bir alandan 1. flaşta 5 kg mantar hasat edilecekse, 1 m2'lik alan için 5 m3/h havalandırma yapılacak demektir ve 200 m2 üretim alanı olan bir odada 5x200=1.000 m3/h demektir. Oda içi sıcaklığı ve alınan ürün miktarına bağlı olarak gereken hava miktarı Cetvel 44.14’te verilmiştir. Cetvel incelenirse, ürün miktarı sabit kalırken, oda sıcaklığının 16oC'den 18oC'ye çıkmasıyla 0,9-1 m3/hm2'lik, oda sıcaklığı sabit, m2'den alınan ürün miktarının 2 kg'dan 3 kg'a çıkmasıyla 1-2 m3/hm2’lik havalandırma artışı meydana gelmektedir. Burada üretim odasının sıcaklığının yükselmesinden çok, m2'den alınan ürün miktarının artmasına bağlı olarak, taze havaya daha çok ihtiyaç duyulduğu ortaya çıkmaktadır.
Cetvel 44.14. Üretim Odasında Sıcaklık ve Ürün Miktarının Artmasıyla
Ortaya Çıkan Taze Hava Gereksinimi
Kompost I. flaşta Gerek duyulan 200 m2 lik üretim odasında
sıcaklığı alınan ürün miktarı taze hava miktarı taze hava gereksinimi
(Co) (m3/hm2) (m3/h) (kg)
16 2 2.0 400
17 2 2.5 500
18 2 2.9 600
16 3 3.0 600
17 3 3,5 700
18 3 4.0 800
16 5 5.0 1000
17 5 6,0 1200
18 5 7.0 1400
Üretim odasında 21.-23. günlerde mantar hasadına başlanır. Hasat edilen ürüne I. flaş adı verilir (Şekil 44.37). Birinci flaş ürünün tamamı 1-3 gün içinde toplanmalıdır. Toplama süresi ne kadar kısa olursa yapılacak bakım işlemi daha düzgün uygulanır ve ikinci flaş mantarlar daha kaliteli ve fazla olarak gelir. Hasat süresi uzadığı zaman I. flaş ürünün altında, II. flaş ürünün primordiumları oluşmaya başlar ve I. flaşın ürünü hasat edilirken, II. flaşın oluşan primordiumları zararlanır ve bu durum ikinci ürün dalgasının azalmasına neden olur. I. flaş hasadı tamamlanır tamamlanmaz, hemen bakım işleri yapılır.
Bakım işi için üretim yerlerindeki I. flaştan kalan küçük ve büyük mantarların tümü alınır, hasat sırasındaki acele çalışmada sırasında, kalan mantar kalıntıları temizlenir. Yüzeyde oluşan boşluklar yeniden steril örtü toprağı ile doldurulur ve hatta üretim alanının tümü üzerine çok ince bir tabaka örtü toprağı serilir. Etraf temizlenir, zemin suyla yıkanır. Sonra m2'ye 2-4 lt arasında su verilerek, örtü toprağı su ile doyurulur. Hastalık ve zararlılara karşı ilaçlama yapılır. Bunun için örtü toprağı üzerine % 0,5'lik formaldehit, veya % 0,1'lik benlate veya zineb, endosülfan atılır, havaya DDVP veya malathion sıkılır. Havalandırma ilaçlamadan önce kesilir. Ancak gerekirse, kısa süreli havalandırma yapılır. Ayrıca odadaki nem miktarı buharlaşmayı azaltmak için tekrar % 90-95'e çıkartılır.
Şekil 44.37. Ranza şeklinde üretimde hareketli, inip kalkan taşıyıcı
ve hasadın yapılması
Bakım işlemi bittikten 1-2 gün sonra, II. flaşın primordiumlarını oluşturmak üzere miseller toprak üzerinde kümeleşmeye başlar. Bu zaman odaya taze hava vererek misellerin daha çabuk primordium safhasına geçmesi sağlanır. Primordium safhasından tekrar mantarcıklar bezelye büyüklüğünü alıncaya kadar sulama yapmamaya özen gösterilir. Eğer yüzeyde kuruma varsa m2'ye 0,2-0,3 lt su vererek, hafif havalandırma yapıp, ıslak yüzeylerin kuruması sağlanır. Böylece ortaya çıkabilecek mantari ve bakteriyel leke hastalığı önlenir. 3.-5. günlerde mantarlar bezelye büyüklüğünü aldığında, oda nemi % 80-85'e indirilir, m2'ye 0,3-0,5 lt su vererek, sulamaya başlanır. Diğer günler su miktarı mantar büyüklüğüne ve miktarına göre arttırılır. Dikkat edilirse II. flaştaki bakım işleri, I. flaş dönemindeki bakım işlerinin aynısıdır. 7.-10. günler arasında II. flaş hasadı tamamlanır. Bu sefer III. flaş için, I. ve II. flaşta yapılan bakım işleri aynen tekrarlanır. Ancak havalandırma ve sulama miktarları ürün miktarı azalmaya başladığından bir miktar düşürülür. Diğer flaşlarda bu düşme devam eder.
Örtü toprağı serilmiş üretim odasında, kompostun sıcaklığı birkaç gün 20-24oC’de ve nemi % 90-95’te tutulur. Bu sırada havalandırma pek yapılmaz. Ancak oda içinde ve kompostta aşırı bir sıcaklık artışı gözlenirse, havalandırma yaparak sıcaklığın istenen düzeye indirilmesine çalışılır. Örtü toprağındaki nem oranını korumak üzere, duruma göre her gün m2'ye 0,25-0,50 lt su püskürtülebilir. Örtü toprağı serilmesinden sonraki 4.-5. günde, miseller örtü toprağı içinde sıçrar. Oda sıcaklığı her gün biraz düşürülerek, yavaş yavaş 19-20oC'ye indirilir. Nem miktarında bir değişme yapılmaz. Dikkatli bakılırsa 6. ve 9. günlerde örtü toprağının üst yüzeyinde yer yer misel çıktığı tespit edilir. Bu dönemde örtü toprağı bir tırmıkla, komposta kadar olan kısmı karıştırılır. Kompostun bu şekilde karıştırılmasına "Tırmıklama" adı verilir.
Şekil 44.32. Örtü toprağının eşit kalınlıkta serilmesi için kullanılan çemberler
Tırmıklama ile, önce oturmuş ve kısmen havasız kalmış ve kaymak tabakası bağlamaya yönelmiş örtü toprağının durumu düzeltilir. Yani havalandırılır, kaymak tabakası kırılır. Daha sonra örtü toprağında misellerin her tarafa eşit dağılması sağlanır. Bir iki gün içinde örtü toprağı içindeki parçalanmış miseller tekrar birleşerek bütünleşir. Yeniden kompostla irtibat kurulur. 12.-14. günlerde örtü toprağı üzerinde daha kesif misel görülmesi başlar. Bu fazla gelişmiş kısımların üzerine ince bir tabaka steril örtü toprağı atılır. Oda sıcaklığı havalandırma yaparak, 18oC 'den 16-14oC'ye çekilir. Bu dönem yapılan havalandırma ve sıcaklık düşürmesi primordium oluşumunu teşvik eder. Günlük 0,25-0,30 lt su püskürtülmesine gerekirse devam edilir. 15.-16. günlerden itibaren toprak üzerinde küçük beyaz noktacıklar meydana gelir. Bu primordium başlangıcıdır. Bu dönemden sonra mümkünse yataklar üzerine su verilmez. Oda havasının karbondioksit miktarı kontrol edilir, % 0,5'i geçmemesi sağlanır, gerekirse havalandırma yapılarak, oran % 0,1-0,2 arasında tutulur. Mantarlar 2-3 gün içinde bezelye tanesi büyüklüğünü almışlardır ve böylece gelişmenin 17.-18. gününe gelinmiştir. Bu dönemde tekrar sulamaya başlanır ve m2 'ye 0,3-0,6 lt su verilir. Her geçen gün su miktarı biraz daha arttırılır. Ancak her sulamadan sonra havalandırma yapılarak, mantarların üst yüzeyinin nemli kalması önlenir. Bu işlem yapılmazsa, mantarın üst yüzeyinde fazla nem ve sıcaklıktan dolayı mantari ve bakteriyel lekeler meydana gelir. Mantarın kalitesinin bozulmasına sebep olur.
Mantar toprak yüzünde görülünce, odanın nem oranı % 80-85'e indirilir. Çünkü, nemin yüksek olması mantarlarda terlemeyi yavaşlatır. Mantar su kaybetmediği için, ortamdan su ve dolayısıyla besin maddelerini alamaz ve büyümesi yavaşlar. 18. günde m2'ye 1 lt, 19. günde 1,5 lt ve mantarların hasat dönemi yaklaştığı 19.-22. günler arasında 2 lt su verilir. Bu suyun 1 lt'si mantarın bünyesinde kullanılır ve mantarda protein oluşumu sağlar, diğer 1 lt'si mantarın fizyolojik olaylarında kullanılır ve buharlaşır. Genel de unutulmaması gereken bir kural, 1 kg mantar için 1 kg suya gereksinim olduğudur. Çünkü mantarların birleşiminin % 85-90'nını su oluşturmaktadır (Şekil 44.33, 44.34, 44.35, 44.36).
Şekil 44.33. Mantarlarda esas sulama mantarın büyüklüğü bezelye kadar olduğu
devre ve günde 0,3-0,6 lt/m2 su verilmeye başladığı dönem
Şekil 44.34. Tohum ekiminden 20.-22. gün sonrası metre kareye 1-1,5 lt su
verilmeye başlandığı dönemi
Şekil 44.35. Hasat başlamadan önce 23.-25. günde metrekareye 1,5-2,0 lt su
Verilmeye başlandığı dönemi
Şekil 44.36. Ranza sisteminde otomatik sulama
Mantarlar bezelye büyüklüğünü almış ise, böyle bir üretim odasında havalandırma sürekli yapılmalıdır. Burada önemli bir konuyu daha açıklamakta yarar vardır. Bir ortamda havalandırma ve hava hareketi (sirkülasyonu) iki farklı olaydır. Genellikle havalandırma oda içindeki havanın değiştirilmesi ve yenilenmesi için yapılır. Çünkü 1 kg mantar oluşması için, mantarların beslenme sırasındaki solunumu ile 192 g O2 alınır ve dışarıya 264 g CO2 verilir. Eğer bu çıkan CO2 atılmaz ve dışardan taze hava içeri alınmazsa, oda içindeki oksijen eksilir, CO2 çoğalarak, oda havası kirlenir. Bu yüzden, dışardan taze hava alınarak oda içindeki kirli havanın dışarı atılması gerekir. Havalandırma esnasında, oda içinde kendiliğinden bir sirkülasyon da oluşur.
Sirkülasyon, mantarlar arasındaki kirli (CO2'i yükselmiş) havanın çekilip alınması için şarttır ve devamlı olmasında yarar vardır. Ancak her zaman oda içine taze hava vermek, yani havalandırma yapmak doğru olmayabilir. Ürünün oluşması için odada karbondioksit oranının istenen düzeyde tutulması ve yine dış havanın soğuk ve sıcak olduğu zamanlarda mantarhanedeki soğut ve ısıtma için yapılacak enerjiden tasarruf edilmesi ve ekonomi sağlanması, dışarıdaki taze havanın belli aralıklarla içeri alınmasını zorunlu kılar. Bu durumda havalandırma kesildiğinden, havalandırmanın meydana getirdiği sirkülasyon da durur. Ancak belirttiğimiz gibi, oda havası hiç bir zaman durgun kalmamalıdır. Çünkü nemli hava, mantarlar üzerinde uzun süre durgun halde kalırsa mantari, bakteriyel hastalıklara ve yine mantarlar arasında solunumda çıkan CO2 birikmesi meydana gelerek, şekil deformasyonuna sebep olur. Mantarlarda küçük şapka oluşumu ve sap uzaması meydana getirir. Ayrıca artan CO2 miktarı misellerin gelişmesini, yeni primordiumların oluşmasını durdurur.
Taze hava alınmadığı ve havalandırma yapılmadığı zaman oda içindeki vantilatörler çalıştırılarak, oda havasının hareket ettirilmesine çalışılır. Bu olaya sirkülasyon adı verilir. Bu bakımdan havalandırma ile sirkülasyon birbirine karıştırılmamalıdır. İyi bir mantar verimi için, havalandırma ile oda içindeki karbondioksit oranı % 0,06-0,08 arasında tutulmalıdır. Oran % 0,2’ye çıkarsa mantarın sapları uzar, % 0,3'te anormal baş teşekkülü görülür, mantarların sap kısmı çok kalın, şapka çok ufak kalır, % 0,4'ten sonra şapkalar açılır, şapka oluşumu tamamen durur ve toprak üstünde yeniden misel oluşumu başlar. Mantarlar arasında oluşan ve sıkışan CO2'yi emebilmek için, mantarlar üzerindeki hava hızı 0,2-0,3 m/s olmalıdır. Hızın az olması, havalandırmaya rağmen CO2'nin mantarlar arasında kalmasına ve buralarda CO2 oranının yükselmesine ve CO2 zararının meydana gelmesine neden teşkil eder. CO2'yi mantarlar arasından çekmek üzere, hava hızı istenenden fazla arttırılırsa, bu kez de ortamda nem azalmakta ve mantar üzeri kurumakta ve pullanma, yani timsah hastalığı ortaya çıkmaktadır. Taze havanın verilmediği, havalandırmanın yapılmadığı durumlarda yapılan sirkülasyon, yine mantarlar arasından CO2'yi çekip alır. Ancak taze hava almadan, sadece sirkülasyonla olayı götürmek, odadaki toplam CO2 miktarının % 0,1'e ve en fazla % 0,2'ye çıkıncaya kadar devam edilebilir. Bu oranlardan sonra odaya mutlaka taze hava vermek zorunluluğu vardır.
Oda içinde yapılması gereken havalandırma kapasitesine, oda içi sıcaklığı ve odadan alınacak ürün miktarı etkilidir. Nitekim, 15oC’de 1 kg mantar için 1 saatte 1 m3 taze havaya gereksinim vardır. Bu, 1 m2'lik bir alandan 1. flaşta 5 kg mantar hasat edilecekse, 1 m2'lik alan için 5 m3/h havalandırma yapılacak demektir ve 200 m2 üretim alanı olan bir odada 5x200=1.000 m3/h demektir. Oda içi sıcaklığı ve alınan ürün miktarına bağlı olarak gereken hava miktarı Cetvel 44.14’te verilmiştir. Cetvel incelenirse, ürün miktarı sabit kalırken, oda sıcaklığının 16oC'den 18oC'ye çıkmasıyla 0,9-1 m3/hm2'lik, oda sıcaklığı sabit, m2'den alınan ürün miktarının 2 kg'dan 3 kg'a çıkmasıyla 1-2 m3/hm2’lik havalandırma artışı meydana gelmektedir. Burada üretim odasının sıcaklığının yükselmesinden çok, m2'den alınan ürün miktarının artmasına bağlı olarak, taze havaya daha çok ihtiyaç duyulduğu ortaya çıkmaktadır.
Cetvel 44.14. Üretim Odasında Sıcaklık ve Ürün Miktarının Artmasıyla
Ortaya Çıkan Taze Hava Gereksinimi
Kompost I. flaşta Gerek duyulan 200 m2 lik üretim odasında
sıcaklığı alınan ürün miktarı taze hava miktarı taze hava gereksinimi
(Co) (m3/hm2) (m3/h) (kg)
16 2 2.0 400
17 2 2.5 500
18 2 2.9 600
16 3 3.0 600
17 3 3,5 700
18 3 4.0 800
16 5 5.0 1000
17 5 6,0 1200
18 5 7.0 1400
Üretim odasında 21.-23. günlerde mantar hasadına başlanır. Hasat edilen ürüne I. flaş adı verilir (Şekil 44.37). Birinci flaş ürünün tamamı 1-3 gün içinde toplanmalıdır. Toplama süresi ne kadar kısa olursa yapılacak bakım işlemi daha düzgün uygulanır ve ikinci flaş mantarlar daha kaliteli ve fazla olarak gelir. Hasat süresi uzadığı zaman I. flaş ürünün altında, II. flaş ürünün primordiumları oluşmaya başlar ve I. flaşın ürünü hasat edilirken, II. flaşın oluşan primordiumları zararlanır ve bu durum ikinci ürün dalgasının azalmasına neden olur. I. flaş hasadı tamamlanır tamamlanmaz, hemen bakım işleri yapılır.
Bakım işi için üretim yerlerindeki I. flaştan kalan küçük ve büyük mantarların tümü alınır, hasat sırasındaki acele çalışmada sırasında, kalan mantar kalıntıları temizlenir. Yüzeyde oluşan boşluklar yeniden steril örtü toprağı ile doldurulur ve hatta üretim alanının tümü üzerine çok ince bir tabaka örtü toprağı serilir. Etraf temizlenir, zemin suyla yıkanır. Sonra m2'ye 2-4 lt arasında su verilerek, örtü toprağı su ile doyurulur. Hastalık ve zararlılara karşı ilaçlama yapılır. Bunun için örtü toprağı üzerine % 0,5'lik formaldehit, veya % 0,1'lik benlate veya zineb, endosülfan atılır, havaya DDVP veya malathion sıkılır. Havalandırma ilaçlamadan önce kesilir. Ancak gerekirse, kısa süreli havalandırma yapılır. Ayrıca odadaki nem miktarı buharlaşmayı azaltmak için tekrar % 90-95'e çıkartılır.
Şekil 44.37. Ranza şeklinde üretimde hareketli, inip kalkan taşıyıcı
ve hasadın yapılması
Bakım işlemi bittikten 1-2 gün sonra, II. flaşın primordiumlarını oluşturmak üzere miseller toprak üzerinde kümeleşmeye başlar. Bu zaman odaya taze hava vererek misellerin daha çabuk primordium safhasına geçmesi sağlanır. Primordium safhasından tekrar mantarcıklar bezelye büyüklüğünü alıncaya kadar sulama yapmamaya özen gösterilir. Eğer yüzeyde kuruma varsa m2'ye 0,2-0,3 lt su vererek, hafif havalandırma yapıp, ıslak yüzeylerin kuruması sağlanır. Böylece ortaya çıkabilecek mantari ve bakteriyel leke hastalığı önlenir. 3.-5. günlerde mantarlar bezelye büyüklüğünü aldığında, oda nemi % 80-85'e indirilir, m2'ye 0,3-0,5 lt su vererek, sulamaya başlanır. Diğer günler su miktarı mantar büyüklüğüne ve miktarına göre arttırılır. Dikkat edilirse II. flaştaki bakım işleri, I. flaş dönemindeki bakım işlerinin aynısıdır. 7.-10. günler arasında II. flaş hasadı tamamlanır. Bu sefer III. flaş için, I. ve II. flaşta yapılan bakım işleri aynen tekrarlanır. Ancak havalandırma ve sulama miktarları ürün miktarı azalmaya başladığından bir miktar düşürülür. Diğer flaşlarda bu düşme devam eder.