Tweet
MANTAR Üretim Odalarının Boşaltılması ve Temizlenmesi
Modern işletmelerde, bir odadan en fazla yararlanmayı sağlamak için, çoğu kez 3. veya 4.flaştan sonra, 5.-7. gibi, diğer flaşları beklemeden üretim odalarının boşaltılmasına gidilir. Oda boşaltmada dikkat edilmesi gereken hususlar vardır. Öncelikle bilinmesi gereken konu, ürün alınan oda içinde zamanla hastalık ve zararlıların çoğalması doğal ve kaçınılmaz bir sonuçtur. İşletmede ne kadar hijyenik çalışılsa da, yine bir miktar hastalık ve zararlının bulunacağı unutulmamalıdır. Eğer iyi önlem alınmazsa, odaların boşaltılması sırasında bu zararlıların etrafa yayılması mümkündür.
Tek odalı sistemde üretim odalarına buhar vermek olanağı bulunduğundan, boşaltılacak odada önce sulama yapılır. Sonra 65oC'de buhar verilir ve oda sıcaklığı 60oC'nin üzerinde 5-7 saat tutulur. Bu süre zarfında hastalık ve zararlılar tamamen öldürülür. Daha sonra oda soğutulur ve odadan diğer kısımlara hiçbir buluşma meydana gelmeyeceği için, rahatlıkla boşaltılır. Buna rağmen boşaltma işlemi, işletmede hasat ve bakım işleri bittikten sonra, diğer ünitelerin kapıları kapatılıp yapılmalıdır. Bu husus genel bir kuraldır.
Buhar verme olanağı olmayan, çift odalı sistemde üretim yapan işletmelerde boşaltma ve temizleme sırasında gerekli hijyenik tedbir alınmalıdır.
Torba sisteminde, torbaların kıvrılan fazla kısımları açılır. Bunlar üsten boğumlanır ve bağlanır. Şayet torbaların fazla kısmı yoksa, odanın hava sızacak bütün kısımları kapatılır. Sonra oda içine % 1-2'lik formaldehit atılır. Birkaç saat bu şekilde bekletilir. Süre sonunda fanlar çalıştırılır ve taze hava vererek, odanın ilaçlı, kirli havası işçilerin çalışma güvenliği açısından temizlenir. Daha sonra odaların boşaltılması yapılır. Boşaltmada torbalar çekilebilen arabalara konur ve en kısa mesafeden işletme dışına alınır.
Kasa ve ranza sisteminde yine formaldehit veya metil bromit uygulaması yapılır. Yalnız bu uygulamaları yaparken diğer odalara hava kaçağı olmaması gerekir. Aksi halde sızan ilaçlı hava önce insanlara, daha sonra kültüre zarar verebilir.
Büyük kasalar fork-lift'le dışarı alınır. Hareketli kasalar, küçük parçalı tekerlekli ranzalar çekilerek dışarı çıkartılır. Sabit ranzalarda, kompost ranzadan arabalara aktarılır ve sonra dışarı çıkartılır (Şekil 44.44 ve 44.45).
Şekil 44.44. Üretim odasının boşaltılması
Şekil 44.45. Kasa sisteminde üretim sonrası dışarı çıkarılmış kompostun
işletmeden uzaklaştırılması
Kompost boşaldıktan sonra, kalan artık kompostlar süpürülür ve bol suyla her taraf yıkanır. 100 lt suda 2 kg sodyum pentaklorofenolat ve 1 kg soda eritilerek % 2’lik pentaklorofenolat yapılır ve bu çözelti ile etraf iyice yıkanır. Bir gün beklenir. Bu süre içinde ilaç etkisini göstererek odayı dezenfekte eder. Bu ilacın insanları zehirleyici etkisi olduğundan kullanırken özel lastik elbise giymek ve maske takmak mecburiyeti vardır. İlaçlı dezenfeksiyon bitince, oda tekrar bol suyla yıkanır. Küçük işletmelerde bu uygulamayı yapmak oldukça zordur. Bunun yerine odanın suyla yıkanması yapıldıktan sonra % 2’lik formaldehit veya % 1-2'lik Gevisol püskürtülerek ilaçlanması veya 1 m3 alana 53 g metilbromit gelecek şekilde fumige edilmesi, 100 lt suya 500 g göztaşı atılarak, bu suyla etrafın yıkanması, bunların hiçbirisi yoksa en son olarak yeni söndürülmüş kireçle yapılan taze badana ile etrafın iyice badana edilmesi gerekir. Formaldehit ve metilbromit uygulaması, yine maske ile yapılmalıdır. Bunlar zehirleyici gazlardır. Uygulama yapılınca odanın kapıları kapatılır ve formaldehitte 1 gün, metilbromitte birkaç gün (1-3 gün) bekletip, sonra havalandırma yapılır.
İşletmeden çıkartılan kompost derhal uzak bir yere götürülür. Bu mesafe böcek uçma mesafesi dışı olmalıdır. Açıkta kalan nemli kompost, çeşitli böceklerin ve özellikle mantara zarar verecek olanların üreyeceği bir ortamdır. Yakın mesafelerde işletmeye ulaşmaları mümkündür. Şayet yakın yere kompostu koymak ve depolamak mecburiyeti varsa, üzerine toprak atmalı ve sonra kireçlenmelidir. Ayrıca üstünün plastikle çürüme oluncaya kadar kapatılmasında fayda vardır.
Kasalar, torbalar ve hareketli ranzalar tekrar üretimde kullanılacağından bunları boşaltmadan sonra yıkanıp dezenfekte edilir. Ağaç materyal ne kadar yıkansa, hatta pastörize bile edilse, iç kısımlardaki zararlı mantarların tam ölmeleri sağlanamadığından, yeni üretimlerde yine de enfeksiyon kaynağı olabilir. Bu bakımdan son yıllarda mümkün olduğunca ağaç materyali mantar işletmesine sokmamaya çalışılmaktadır. Mantarları yiyerek zarar verirler. I. ve II. Fermantasyonun iyi yapılması ile önemli ölçüde mücadele edilebilir. Kültür odalarına dışardan girebilecekleri dikkate alınarak, havalandırma pencerelerine sık delikli tel çakılıdır. Böylece hem sineklere hem de diğer zararlılara karşı önlem alınmış olur.
Modern işletmelerde, bir odadan en fazla yararlanmayı sağlamak için, çoğu kez 3. veya 4.flaştan sonra, 5.-7. gibi, diğer flaşları beklemeden üretim odalarının boşaltılmasına gidilir. Oda boşaltmada dikkat edilmesi gereken hususlar vardır. Öncelikle bilinmesi gereken konu, ürün alınan oda içinde zamanla hastalık ve zararlıların çoğalması doğal ve kaçınılmaz bir sonuçtur. İşletmede ne kadar hijyenik çalışılsa da, yine bir miktar hastalık ve zararlının bulunacağı unutulmamalıdır. Eğer iyi önlem alınmazsa, odaların boşaltılması sırasında bu zararlıların etrafa yayılması mümkündür.
Tek odalı sistemde üretim odalarına buhar vermek olanağı bulunduğundan, boşaltılacak odada önce sulama yapılır. Sonra 65oC'de buhar verilir ve oda sıcaklığı 60oC'nin üzerinde 5-7 saat tutulur. Bu süre zarfında hastalık ve zararlılar tamamen öldürülür. Daha sonra oda soğutulur ve odadan diğer kısımlara hiçbir buluşma meydana gelmeyeceği için, rahatlıkla boşaltılır. Buna rağmen boşaltma işlemi, işletmede hasat ve bakım işleri bittikten sonra, diğer ünitelerin kapıları kapatılıp yapılmalıdır. Bu husus genel bir kuraldır.
Buhar verme olanağı olmayan, çift odalı sistemde üretim yapan işletmelerde boşaltma ve temizleme sırasında gerekli hijyenik tedbir alınmalıdır.
Torba sisteminde, torbaların kıvrılan fazla kısımları açılır. Bunlar üsten boğumlanır ve bağlanır. Şayet torbaların fazla kısmı yoksa, odanın hava sızacak bütün kısımları kapatılır. Sonra oda içine % 1-2'lik formaldehit atılır. Birkaç saat bu şekilde bekletilir. Süre sonunda fanlar çalıştırılır ve taze hava vererek, odanın ilaçlı, kirli havası işçilerin çalışma güvenliği açısından temizlenir. Daha sonra odaların boşaltılması yapılır. Boşaltmada torbalar çekilebilen arabalara konur ve en kısa mesafeden işletme dışına alınır.
Kasa ve ranza sisteminde yine formaldehit veya metil bromit uygulaması yapılır. Yalnız bu uygulamaları yaparken diğer odalara hava kaçağı olmaması gerekir. Aksi halde sızan ilaçlı hava önce insanlara, daha sonra kültüre zarar verebilir.
Büyük kasalar fork-lift'le dışarı alınır. Hareketli kasalar, küçük parçalı tekerlekli ranzalar çekilerek dışarı çıkartılır. Sabit ranzalarda, kompost ranzadan arabalara aktarılır ve sonra dışarı çıkartılır (Şekil 44.44 ve 44.45).
Şekil 44.44. Üretim odasının boşaltılması
Şekil 44.45. Kasa sisteminde üretim sonrası dışarı çıkarılmış kompostun
işletmeden uzaklaştırılması
Kompost boşaldıktan sonra, kalan artık kompostlar süpürülür ve bol suyla her taraf yıkanır. 100 lt suda 2 kg sodyum pentaklorofenolat ve 1 kg soda eritilerek % 2’lik pentaklorofenolat yapılır ve bu çözelti ile etraf iyice yıkanır. Bir gün beklenir. Bu süre içinde ilaç etkisini göstererek odayı dezenfekte eder. Bu ilacın insanları zehirleyici etkisi olduğundan kullanırken özel lastik elbise giymek ve maske takmak mecburiyeti vardır. İlaçlı dezenfeksiyon bitince, oda tekrar bol suyla yıkanır. Küçük işletmelerde bu uygulamayı yapmak oldukça zordur. Bunun yerine odanın suyla yıkanması yapıldıktan sonra % 2’lik formaldehit veya % 1-2'lik Gevisol püskürtülerek ilaçlanması veya 1 m3 alana 53 g metilbromit gelecek şekilde fumige edilmesi, 100 lt suya 500 g göztaşı atılarak, bu suyla etrafın yıkanması, bunların hiçbirisi yoksa en son olarak yeni söndürülmüş kireçle yapılan taze badana ile etrafın iyice badana edilmesi gerekir. Formaldehit ve metilbromit uygulaması, yine maske ile yapılmalıdır. Bunlar zehirleyici gazlardır. Uygulama yapılınca odanın kapıları kapatılır ve formaldehitte 1 gün, metilbromitte birkaç gün (1-3 gün) bekletip, sonra havalandırma yapılır.
İşletmeden çıkartılan kompost derhal uzak bir yere götürülür. Bu mesafe böcek uçma mesafesi dışı olmalıdır. Açıkta kalan nemli kompost, çeşitli böceklerin ve özellikle mantara zarar verecek olanların üreyeceği bir ortamdır. Yakın mesafelerde işletmeye ulaşmaları mümkündür. Şayet yakın yere kompostu koymak ve depolamak mecburiyeti varsa, üzerine toprak atmalı ve sonra kireçlenmelidir. Ayrıca üstünün plastikle çürüme oluncaya kadar kapatılmasında fayda vardır.
Kasalar, torbalar ve hareketli ranzalar tekrar üretimde kullanılacağından bunları boşaltmadan sonra yıkanıp dezenfekte edilir. Ağaç materyal ne kadar yıkansa, hatta pastörize bile edilse, iç kısımlardaki zararlı mantarların tam ölmeleri sağlanamadığından, yeni üretimlerde yine de enfeksiyon kaynağı olabilir. Bu bakımdan son yıllarda mümkün olduğunca ağaç materyali mantar işletmesine sokmamaya çalışılmaktadır. Mantarları yiyerek zarar verirler. I. ve II. Fermantasyonun iyi yapılması ile önemli ölçüde mücadele edilebilir. Kültür odalarına dışardan girebilecekleri dikkate alınarak, havalandırma pencerelerine sık delikli tel çakılıdır. Böylece hem sineklere hem de diğer zararlılara karşı önlem alınmış olur.