Tweet
6. MANTAR İŞLETMESİNDE ÜRETİM VE İŞLETME PLANININ YAPILMASI
6.1. Üretim Planının Yapılması
Bir mantar işletmesinde iyi bir üretim planı yapmak için, o işletmedeki mantarın toplam yetiştirme süresini ve üretim sistemini iyi tespit etmek gerekir.
Mantarın toplam üretim süresinin uzunluğu, üretimde kullanılan mantarın cins ve türüne, üretimde uygulanan tekniğe göre büyük değişkenlik gösterir. Bu durum, karşımıza çeşitli alternatifleri çıkartır ve bunları istediğimiz gibi uygulama olanağı verir.
Birinci seçenek üretim süresidir. Agaricus bisporus'da üretim süresi yaklaşık 10-18 hafta iken, Agaricus bitorquis'de 15-20 haftadır. Yani türlere göre üretim süresinin uzunluğu belirgindir. İşletmede zamandan kazanmak için, özellikle kısa sürede üretim yapılan çeşitlere yer vermeliyiz. Ancak bir mantar türünde bazen çok uzun gibi gelen toplam üretim süresini, üretim devreleri olarak ele alındığımızda, süreyi kısaltacak bazı alternatif yollar da karşımıza çıkabilir. Bu avantajdan yararlanmak üzere, üretim süresini ne kadar kısaltabilirsek, aynı üretim odasını bir yıl içinde bir kaç defa kullanmamız mümkün olur. Böylece işletmenin inşaatı için yaptığımız büyük yatırım maliyetini daha rahat karşılar ve daha çok kâr etme olanağı sağlarız.
Şu anda en kısa üretim zamanına Agaricus bisporus sahip olduğundan, kültürünün daha çok yapılmasının nedenlerinden birisini teşkil eder. Agaricus bisporus'un üretim safhaları ve süreleri Cetvel 6.1 'de verilmiştir. Cetvel incelendiğinde Agaricus bisporus'un toplam üretim süresinin 81-121 gün arasında değiştiği görülür. İşletmede mantar üretimi safhalarının tümü gerçekleştiriliyorsa. sistem nasıl olursa olsun kompost dışarda. ayrı bir sundurma altında yapılmalıdır. Bu yüzden kompost yapımı, mantarın üretim süresi dışında tutulabilir. Bizim için mantarın üretim süresini kısaltmak. kapalı alanda yapılacak işlemler sırasında gerçekleştirilebilir. Bu işlemlerin de ancak birkaçında süreyi kısaltmak mümkündür. Çünkü misel aşılaması çok hızlı yapılmak zorundadır. Zaten misel aşılama işlemi bir, en fazla iki günü içinde tamamlanır. I. ve II.misel gelişme safhaları ayrı ayrı 10-20 gündür. Bu safhaların kısaltılması kısmen mümkün olup. misellerin ortam içinde çok çabuk sardırılmasına bağlıdır.
Bu da kompostun en iyi şekilde hazırlanmış, iklim koşullarının çok iyi şekilde ayarlanmış, aşılanan miselin çok aktif ve örtü toprağın istenen kalitede olmasıyla yapılabilir. Bütün bu durumlar yaratılmış olsa bile kazancımız nihayet 3-4 gündür. Geriye tasarruf sağlayacak tek bir yol hasat süresi kalmaktadır. Normalde mantarın hasat süresi 6-8 haftadır. Cetvel 6.2 'de görüldüğü gibi bu süre içinde ürünün % 20-25 'i birinci hasatta (flaşta). % 25-30 'u ikinci hasatta. % 10-15 'i üçüncü hasatta, % 5-10 'u dördüncü hasatta. % 4-6 'i beşinci hasatta, % 2-4 'ü diğer hasatlarda alınmaktadır. Yani ilk üç hasatta alınan, toplam ürünün yaklaşık % 60-80 'i oluşturmaktadır. İşte, işletmelerde üzerinde en fazla durulması gereken konu budur. Modern işletmelerde hasat 5-6 'dan 3 sefere indirilmekte, makine ile yapılması durumunda süre 21 güne (3 haftaya), elle yapılması durumunda ise 28 güne (4 haftaya) düşürülmektedir.
İkinci bir seçeneğimiz tek veya çift oda sistemidir. Hasat süresinde oynama yapmadan sadece sistem etüt edilirse, tek odalı sistemde bütün işlemler bu oda içinde gerçekleştirilir. Pastörizasyondan itibaren kompost, üretim odası içine alınır ve hasat sonuna kadar aynı odada bırakılır. Bu süre yaklaşık 63-99 gündür. Bir yıl 365 gün olduğuna göre, bir oda ancak yılda 3-5 kez kullanılabilir. İşletmede tek odalı sistem yerine iki odalı sistem uygulanırsa. Islatma + I.Fermantasyon + II .Fermantasyon dışarda yapılacaktır. Aşılama+I.Misel gelişmesi kuluçka odasına alınacaktır. Üretim odasında ise, sadece Örtü toprağı serme+II.Misel gelişmesi+Hasat safhaları kalacaktır. Bu süre 46-72 gündür. Dolayısiyle bir odada yılda 5-7 defa üretim yapılabilir. Tek odalı sisteme karşın, iki odalı sistemde bir odadan yılda 2-4 defa daha fazla ürün almak mümkündür. Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir nokta daha vardır. Bu da tek ve iki odalı sistemlerin kullanılmasında kaşımıza çıkan inşaat maliyetleridir.
İlerde bu konuya, mantar tesislerinin inşası bölümünde tekrar dönülecektir.
Üçüncü seçenek işletmenin çalışma şeklidir. İşletme kendi kompostunu kendisi yapmıyor, kompostu dışardan satın alıyorsa, burada da karşımıza bir kaç seçenek çıkar. Birinci seçenek hazır kompostu alıp, aşılamadan itibaren diğer safhaları işletmede yapmaktır. Bu durumda süre 69-112 gün olup, yılda 3-5 kez üretim yapılır.
İkinci seçenek misel gelişmiş kompostu alıp, örtü toprağı serilmesinden itibarenki safhaları işletmede uygulamaktır. Bu durumda üretim süresi 46-72 güne düşer ve yılda 5-7 defa üretim gerçekleştirilir.
Üçüncü seçenek örtü toprağı serilmiş, küçük mantarcıklar (primordium safhasında) torbada oluşmuş iken torba satın almaktır.
Bu kez üretim süresi sadece haşatı kapsar. Yani 31-52 gündür ve odanın kullanımı 7-11 defaya çıkar.
Üç seçeneği birleştirdiğimizde, üretim süresi kısa olan bir çeşit seçilecek, iki odalı sistemde üretime gidilecek, işletmede bütün işler yapılıyorsa hasat üç sefere (21-28 güne) indirilecektir. Eğer dışardan kompost almıyorsa üçüncü seçenekle beraber üç hasat uygulanacaktır.
Yukarıdaki bilgilerin doğrultusunda işletme şeklini ve süresini tespit ettikten sonra, Türkiye'de modern, ticari bir işletmenin iki odalı sistemle daha rantabl çalışacağını düşünerek, üretim planlamasını buna göre yapabiliriz. Böyle bir işletmede ilk soru, işletmenin oda sayısına bağlı olarak, odaların doldurulma zamanı ve aralığının ne olacağıdır. Bu hususa ait bilgi Cetvel 6.3 de verilmiştir. Görüldüğü gibi 12 odanın 50 günlük bir üretim süresinde doldurulma aralığı 4 gündür. Şimdi bu işletmenin baştan itibaren yapacağı işlerin dökümünü verirsek:
Kompost hazırlama......................................... 20 gün
Pastörizasyon..................................... .............. 5 gün
Aşılama........................................... ................. 1 gün
I.misel gelişme........................................... .... 15 gün
Örtü toprağı serme.......................................... lgün
II.misel gelişme.......................... '.............. ....20 gün
Hasat............................................. ................. 28 gün
Oda boşaltma ve temizlik................................ 2 gün dür.
Bu üretim şemasına göre, 12 odalı bir işletmemizin inşaat planı Şekil 6.1'de çizilmiş, Şekil 6.2'de üretim şeması verilmiş ve Şekil 6.3'de üretim şeması takvime bağlanmıştır.
Bir mantar işletmesinin başarısı bir yılda bir odanın kaç sefer kullanılacağı yanında, birim alandan alınan ürün miktarının artırılmasına ve ürün maliyetinin düşürülmesine bağlıdır. Maliyeti düşürebilmek için işletme planında yapılacak işleri tespit etmemiz, onların bulunduğumuz yerdeki koşullarına bağlı olarak üretim giderlerine olan etkisini ortaya koymamız ve bunun dağılım yüzdelerini bulmamız gerekir, işte Cetvel 6.4'de bu bilgiler değerlendirilmiştir.
Cetvelden görüldüğü gibi, işçilik giderleri (Toplam işçilik %20-30 + yetiştirme işçiliği %10-15) toplam maliyetin % 30-45 'i kapsamaktadır. Nitekim büyük işletmelerde sorun, esas olarak yüksek teknolojik yatırımdan ve özellikle işçilik giderlerinden dolayı karşımıza çıkmaktadır. Halbuki küçük işletmelerde ilkel tarzda çalışma, bunun neticesi düşük miktarda yapılan yatırım ve iş Bir mantar işletmesinin başarısı bir yılda bir odanın kaç sefer kullanılacağı yanında, birim alandan alınan ürün miktarının artırılmasına ve ürün maliyetinin düşürülmesine bağlıdır. Maliyeti düşürebilmek için işletme planında yapılacak işleri tespit etmemiz, onların bulunduğumuz yerdeki koşullarına bağlı olarak üretim giderlerine olan etkisini ortaya koymamız ve bunun dağılım yüzdelerini bulmamız gerekir, işte Cetvel 6.4'de bu bilgiler değerlendirilmiştir.
Cetvelden görüldüğü gibi, işçilik giderleri (Toplam işçilik %20-30 + yetiştirme işçiliği %10-15) toplam maliyetin % 30-45 'i kapsamaktadır. Nitekim büyük işletmelerde sorun, esas olarak yüksek teknolojik yatırımdan ve özellikle işçilik giderlerinden dolayı karşımıza çıkmaktadır. Halbuki küçük işletmelerde ilkel tarzda çalışma, bunun neticesi düşük miktarda yapılan yatırım ve iş gücünün aile fertleri tarafından karşılanması, sorunun etkisini ortadan kaldırmaktadır. Büyük işletmelerin mekanizasyona geçerek (kompost yapımı, doldurma ve boşaltma yanında bilhassa hasat), insan gücü sayısını mümkün olduğu kadar aza indirmesi gerekecektir. Üretimi arttırmak üzere işletmede yüksek teknoloji kullanmak zorunluluğu vardır. Bütün bunlar işletmenin yatırım maliyetini oldukça yükseltmektedir. Son yıllarda inşaat maliyetlerini düşürecek bazı tedbirler alınmakta ve betonarme tesisler yerine, plastikten yapılmış (ser modeli) uygulamalara yer verilmektedir.
Küçük işletmelerin bir diğer yanı vergiden rahatlıkla kaçabilmeleridir. Bu durum onların büyük işletmelerle rekabet edebilme şanslarını daha da arttırmaktadır. Zaten dünya ülkelerine toplu baktığımızda, küçük işletmelerden kurulmuş kooperatif tarzındaki çalışmaların büyük işletmelere oranla daha iyi sonuç verdiğini görüyoruz. Hele kompost ve örtü toprağı gibi işlerin bir merkezden yapılması ve ortaklara dağıtılması, materyal ve malzemelerin toplu satın alınması, toplu pazarlama da buna ilave edildiğinde müşterek çalışma büyük işletmelere karşın, onları daha avantajlı hale getirmektedir.
Maliyet için önemli diğer bir unsur işletmede verimin yükseltilmesidir. Üretimi metre karede 20 kg'ın üzerine çıkarmak en önemli amaç halini almaktadır. Ancak ortalama 20 kg/m2 'den fazla ürünü yakalamak her işletmede ve her zaman mümkün değildir. Zaman zaman işletmelerin üretiminde bir fazlalık görülse bile, uzun yıllar ortalaması alındığında bu rakam 15-20 kg/m2 'yi pek geçmemektedir. Çünkü uzun yıllar ortalamasında mevsimlerin, hastalık ve zararlıların epidemik etkisi daha bariz ortaya çıkar ve bu dönemlerdeki düşük verimler, genel ortalama verimi büyük ölçüde azaltır. Ürün miktarının arttırılması ancak yüksek teknoloji kullanmak,bilgi ve görgüyü yükseltmekle mümkündür. Bu da yukarda belirttiğimiz gibi, bizi yeniden maliyeti yükselten döngüye götürür.
İşletmede karlılığı getirecek bir diğer yol kaliteli üretimle beraber, satış fiyatını yükseltebilmektir. Ancak burada da pazar sınırlarınin ötesine çıkmak mümkün değildir. Pazarda serbest olarak fiyat talebe göre oluşur. Talebin artması, ürün miktarının talebi karşılayamaması fiyatı yükseltir. Amaç bol miktarda ürünü piyasaya sürüp, halkın ucuz beslenmesine yardımcı olmaktır. Bu bakımdan ürünün piyasada bollaştırılması fiyatın düşmesini geri getirir. Bu yüzden elimizde etkili silah sadece üretim masraflarının düşürülmesi kalmaktadır.
Mantar Yetiştiriciliği Kitabı Prof.Dr.Atila GÜNAY
6.1. Üretim Planının Yapılması
Bir mantar işletmesinde iyi bir üretim planı yapmak için, o işletmedeki mantarın toplam yetiştirme süresini ve üretim sistemini iyi tespit etmek gerekir.
Mantarın toplam üretim süresinin uzunluğu, üretimde kullanılan mantarın cins ve türüne, üretimde uygulanan tekniğe göre büyük değişkenlik gösterir. Bu durum, karşımıza çeşitli alternatifleri çıkartır ve bunları istediğimiz gibi uygulama olanağı verir.
Birinci seçenek üretim süresidir. Agaricus bisporus'da üretim süresi yaklaşık 10-18 hafta iken, Agaricus bitorquis'de 15-20 haftadır. Yani türlere göre üretim süresinin uzunluğu belirgindir. İşletmede zamandan kazanmak için, özellikle kısa sürede üretim yapılan çeşitlere yer vermeliyiz. Ancak bir mantar türünde bazen çok uzun gibi gelen toplam üretim süresini, üretim devreleri olarak ele alındığımızda, süreyi kısaltacak bazı alternatif yollar da karşımıza çıkabilir. Bu avantajdan yararlanmak üzere, üretim süresini ne kadar kısaltabilirsek, aynı üretim odasını bir yıl içinde bir kaç defa kullanmamız mümkün olur. Böylece işletmenin inşaatı için yaptığımız büyük yatırım maliyetini daha rahat karşılar ve daha çok kâr etme olanağı sağlarız.
Şu anda en kısa üretim zamanına Agaricus bisporus sahip olduğundan, kültürünün daha çok yapılmasının nedenlerinden birisini teşkil eder. Agaricus bisporus'un üretim safhaları ve süreleri Cetvel 6.1 'de verilmiştir. Cetvel incelendiğinde Agaricus bisporus'un toplam üretim süresinin 81-121 gün arasında değiştiği görülür. İşletmede mantar üretimi safhalarının tümü gerçekleştiriliyorsa. sistem nasıl olursa olsun kompost dışarda. ayrı bir sundurma altında yapılmalıdır. Bu yüzden kompost yapımı, mantarın üretim süresi dışında tutulabilir. Bizim için mantarın üretim süresini kısaltmak. kapalı alanda yapılacak işlemler sırasında gerçekleştirilebilir. Bu işlemlerin de ancak birkaçında süreyi kısaltmak mümkündür. Çünkü misel aşılaması çok hızlı yapılmak zorundadır. Zaten misel aşılama işlemi bir, en fazla iki günü içinde tamamlanır. I. ve II.misel gelişme safhaları ayrı ayrı 10-20 gündür. Bu safhaların kısaltılması kısmen mümkün olup. misellerin ortam içinde çok çabuk sardırılmasına bağlıdır.
Bu da kompostun en iyi şekilde hazırlanmış, iklim koşullarının çok iyi şekilde ayarlanmış, aşılanan miselin çok aktif ve örtü toprağın istenen kalitede olmasıyla yapılabilir. Bütün bu durumlar yaratılmış olsa bile kazancımız nihayet 3-4 gündür. Geriye tasarruf sağlayacak tek bir yol hasat süresi kalmaktadır. Normalde mantarın hasat süresi 6-8 haftadır. Cetvel 6.2 'de görüldüğü gibi bu süre içinde ürünün % 20-25 'i birinci hasatta (flaşta). % 25-30 'u ikinci hasatta. % 10-15 'i üçüncü hasatta, % 5-10 'u dördüncü hasatta. % 4-6 'i beşinci hasatta, % 2-4 'ü diğer hasatlarda alınmaktadır. Yani ilk üç hasatta alınan, toplam ürünün yaklaşık % 60-80 'i oluşturmaktadır. İşte, işletmelerde üzerinde en fazla durulması gereken konu budur. Modern işletmelerde hasat 5-6 'dan 3 sefere indirilmekte, makine ile yapılması durumunda süre 21 güne (3 haftaya), elle yapılması durumunda ise 28 güne (4 haftaya) düşürülmektedir.
İkinci bir seçeneğimiz tek veya çift oda sistemidir. Hasat süresinde oynama yapmadan sadece sistem etüt edilirse, tek odalı sistemde bütün işlemler bu oda içinde gerçekleştirilir. Pastörizasyondan itibaren kompost, üretim odası içine alınır ve hasat sonuna kadar aynı odada bırakılır. Bu süre yaklaşık 63-99 gündür. Bir yıl 365 gün olduğuna göre, bir oda ancak yılda 3-5 kez kullanılabilir. İşletmede tek odalı sistem yerine iki odalı sistem uygulanırsa. Islatma + I.Fermantasyon + II .Fermantasyon dışarda yapılacaktır. Aşılama+I.Misel gelişmesi kuluçka odasına alınacaktır. Üretim odasında ise, sadece Örtü toprağı serme+II.Misel gelişmesi+Hasat safhaları kalacaktır. Bu süre 46-72 gündür. Dolayısiyle bir odada yılda 5-7 defa üretim yapılabilir. Tek odalı sisteme karşın, iki odalı sistemde bir odadan yılda 2-4 defa daha fazla ürün almak mümkündür. Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir nokta daha vardır. Bu da tek ve iki odalı sistemlerin kullanılmasında kaşımıza çıkan inşaat maliyetleridir.
İlerde bu konuya, mantar tesislerinin inşası bölümünde tekrar dönülecektir.
Üçüncü seçenek işletmenin çalışma şeklidir. İşletme kendi kompostunu kendisi yapmıyor, kompostu dışardan satın alıyorsa, burada da karşımıza bir kaç seçenek çıkar. Birinci seçenek hazır kompostu alıp, aşılamadan itibaren diğer safhaları işletmede yapmaktır. Bu durumda süre 69-112 gün olup, yılda 3-5 kez üretim yapılır.
İkinci seçenek misel gelişmiş kompostu alıp, örtü toprağı serilmesinden itibarenki safhaları işletmede uygulamaktır. Bu durumda üretim süresi 46-72 güne düşer ve yılda 5-7 defa üretim gerçekleştirilir.
Üçüncü seçenek örtü toprağı serilmiş, küçük mantarcıklar (primordium safhasında) torbada oluşmuş iken torba satın almaktır.
Bu kez üretim süresi sadece haşatı kapsar. Yani 31-52 gündür ve odanın kullanımı 7-11 defaya çıkar.
Üç seçeneği birleştirdiğimizde, üretim süresi kısa olan bir çeşit seçilecek, iki odalı sistemde üretime gidilecek, işletmede bütün işler yapılıyorsa hasat üç sefere (21-28 güne) indirilecektir. Eğer dışardan kompost almıyorsa üçüncü seçenekle beraber üç hasat uygulanacaktır.
Yukarıdaki bilgilerin doğrultusunda işletme şeklini ve süresini tespit ettikten sonra, Türkiye'de modern, ticari bir işletmenin iki odalı sistemle daha rantabl çalışacağını düşünerek, üretim planlamasını buna göre yapabiliriz. Böyle bir işletmede ilk soru, işletmenin oda sayısına bağlı olarak, odaların doldurulma zamanı ve aralığının ne olacağıdır. Bu hususa ait bilgi Cetvel 6.3 de verilmiştir. Görüldüğü gibi 12 odanın 50 günlük bir üretim süresinde doldurulma aralığı 4 gündür. Şimdi bu işletmenin baştan itibaren yapacağı işlerin dökümünü verirsek:
Kompost hazırlama......................................... 20 gün
Pastörizasyon..................................... .............. 5 gün
Aşılama........................................... ................. 1 gün
I.misel gelişme........................................... .... 15 gün
Örtü toprağı serme.......................................... lgün
II.misel gelişme.......................... '.............. ....20 gün
Hasat............................................. ................. 28 gün
Oda boşaltma ve temizlik................................ 2 gün dür.
Bu üretim şemasına göre, 12 odalı bir işletmemizin inşaat planı Şekil 6.1'de çizilmiş, Şekil 6.2'de üretim şeması verilmiş ve Şekil 6.3'de üretim şeması takvime bağlanmıştır.
Bir mantar işletmesinin başarısı bir yılda bir odanın kaç sefer kullanılacağı yanında, birim alandan alınan ürün miktarının artırılmasına ve ürün maliyetinin düşürülmesine bağlıdır. Maliyeti düşürebilmek için işletme planında yapılacak işleri tespit etmemiz, onların bulunduğumuz yerdeki koşullarına bağlı olarak üretim giderlerine olan etkisini ortaya koymamız ve bunun dağılım yüzdelerini bulmamız gerekir, işte Cetvel 6.4'de bu bilgiler değerlendirilmiştir.
Cetvelden görüldüğü gibi, işçilik giderleri (Toplam işçilik %20-30 + yetiştirme işçiliği %10-15) toplam maliyetin % 30-45 'i kapsamaktadır. Nitekim büyük işletmelerde sorun, esas olarak yüksek teknolojik yatırımdan ve özellikle işçilik giderlerinden dolayı karşımıza çıkmaktadır. Halbuki küçük işletmelerde ilkel tarzda çalışma, bunun neticesi düşük miktarda yapılan yatırım ve iş Bir mantar işletmesinin başarısı bir yılda bir odanın kaç sefer kullanılacağı yanında, birim alandan alınan ürün miktarının artırılmasına ve ürün maliyetinin düşürülmesine bağlıdır. Maliyeti düşürebilmek için işletme planında yapılacak işleri tespit etmemiz, onların bulunduğumuz yerdeki koşullarına bağlı olarak üretim giderlerine olan etkisini ortaya koymamız ve bunun dağılım yüzdelerini bulmamız gerekir, işte Cetvel 6.4'de bu bilgiler değerlendirilmiştir.
Cetvelden görüldüğü gibi, işçilik giderleri (Toplam işçilik %20-30 + yetiştirme işçiliği %10-15) toplam maliyetin % 30-45 'i kapsamaktadır. Nitekim büyük işletmelerde sorun, esas olarak yüksek teknolojik yatırımdan ve özellikle işçilik giderlerinden dolayı karşımıza çıkmaktadır. Halbuki küçük işletmelerde ilkel tarzda çalışma, bunun neticesi düşük miktarda yapılan yatırım ve iş gücünün aile fertleri tarafından karşılanması, sorunun etkisini ortadan kaldırmaktadır. Büyük işletmelerin mekanizasyona geçerek (kompost yapımı, doldurma ve boşaltma yanında bilhassa hasat), insan gücü sayısını mümkün olduğu kadar aza indirmesi gerekecektir. Üretimi arttırmak üzere işletmede yüksek teknoloji kullanmak zorunluluğu vardır. Bütün bunlar işletmenin yatırım maliyetini oldukça yükseltmektedir. Son yıllarda inşaat maliyetlerini düşürecek bazı tedbirler alınmakta ve betonarme tesisler yerine, plastikten yapılmış (ser modeli) uygulamalara yer verilmektedir.
Küçük işletmelerin bir diğer yanı vergiden rahatlıkla kaçabilmeleridir. Bu durum onların büyük işletmelerle rekabet edebilme şanslarını daha da arttırmaktadır. Zaten dünya ülkelerine toplu baktığımızda, küçük işletmelerden kurulmuş kooperatif tarzındaki çalışmaların büyük işletmelere oranla daha iyi sonuç verdiğini görüyoruz. Hele kompost ve örtü toprağı gibi işlerin bir merkezden yapılması ve ortaklara dağıtılması, materyal ve malzemelerin toplu satın alınması, toplu pazarlama da buna ilave edildiğinde müşterek çalışma büyük işletmelere karşın, onları daha avantajlı hale getirmektedir.
Maliyet için önemli diğer bir unsur işletmede verimin yükseltilmesidir. Üretimi metre karede 20 kg'ın üzerine çıkarmak en önemli amaç halini almaktadır. Ancak ortalama 20 kg/m2 'den fazla ürünü yakalamak her işletmede ve her zaman mümkün değildir. Zaman zaman işletmelerin üretiminde bir fazlalık görülse bile, uzun yıllar ortalaması alındığında bu rakam 15-20 kg/m2 'yi pek geçmemektedir. Çünkü uzun yıllar ortalamasında mevsimlerin, hastalık ve zararlıların epidemik etkisi daha bariz ortaya çıkar ve bu dönemlerdeki düşük verimler, genel ortalama verimi büyük ölçüde azaltır. Ürün miktarının arttırılması ancak yüksek teknoloji kullanmak,bilgi ve görgüyü yükseltmekle mümkündür. Bu da yukarda belirttiğimiz gibi, bizi yeniden maliyeti yükselten döngüye götürür.
İşletmede karlılığı getirecek bir diğer yol kaliteli üretimle beraber, satış fiyatını yükseltebilmektir. Ancak burada da pazar sınırlarınin ötesine çıkmak mümkün değildir. Pazarda serbest olarak fiyat talebe göre oluşur. Talebin artması, ürün miktarının talebi karşılayamaması fiyatı yükseltir. Amaç bol miktarda ürünü piyasaya sürüp, halkın ucuz beslenmesine yardımcı olmaktır. Bu bakımdan ürünün piyasada bollaştırılması fiyatın düşmesini geri getirir. Bu yüzden elimizde etkili silah sadece üretim masraflarının düşürülmesi kalmaktadır.
Mantar Yetiştiriciliği Kitabı Prof.Dr.Atila GÜNAY
Comment