Tweet
7. MODERN BİR MANTAR İŞLETMESİNİN İNŞAATI
Bir mantar işletmesinden istenen randımanı sağlamak, tekniğe uygun koşullarda tesisin kurulmasıyla mümkündür. Çoğu kez üreticiler bu anlayış içine girememektedir. Basit üretim alanlarında, yetersiz donanımla, bilgi ve deneyimden de yoksun olarak üretimi gerçekleştirmeye çalışmaktadır. Sıcak ve soğuk zamanlarda işletmede izolasyon olmadığı için, üretim odalarını yeterli sıcaklık derecelerinde tutamamaktadır. Buna yetersiz havalandırma ve bilgisiz sulama da eklenince başarı şansı hemen hemen ortadan kalkmaktadır.
Kurulan bazı işletmelerde ön etütlerin iyi yapılmaması, işletmenin inşaatını yapan veya klimasını kuran kişilerin mantar üretimi ve istekleri hakkında bilgilerinin olmayışı, genel inşaat kaidelerine göre tesislerin kurulmamasma yol açmaktadır. Örneğin üretim odasındaki sıcaklığa etki eden kompostun parçalanması ve mantarın yaşamı sırasında ortama verdiği sıcaklık hiç dikkate alınmamakta, havalandırmanın belli bir hız içinde ne kadar miktarının, nasıl değişeceği, dış hava koşullarına göre nem ve sıcaklık ayarının nasıl yapılacağı iyi etüd edilmemekte ve yapılan tesisat bunu sağlayacak güçten yoksun olmaktadır. Bütün bu olumsuz gelişmelerin ortadan kaldırılması, başlangıçtan itibaren bu konuda uzman bir mantar yetiştiricisinin danışmanlığında işin planlanması, inşaat sırasında onun kontrolü altında çalışılmasıyla mümkündür.
Hiç bir kural direkt olarak bütün işletmelerde aynen uygulanamaz. Her işletmenin kendi bulunduğu yöresel koşullara göre, kendi işletme planını ve programını çizmesi, bu plan ve programa dayanarak inşaatı yapması gerekir. Kuralların neler olacağı önceden iyi
bilinirse, bunun bizim için nasıl değiştirileceğini çözmek daha kolaydır. Bu yüzden şimdi modern bir mantar işletmesinde bulunan üniteleri tek tek ele alıp, her ünitenin teknik özelliklerini ortaya koyalım ve bunun nasıl gerçekleştirilebileceğini açıklayalım.
7.1. Modern Bir Mantar İşletmesinin Üniteleri ve Özellikleri 7.1.1. Sap, Saman ve At Gübresi Depolama Yeri
Yağışı az ve kısa süreli depolamalarda üstü açık, uzun süreli ve yağışı fazla olan yerlerde üstü kapalı bir alan tercih olunur. Bu bir sundurma olabileceği gibi, yığının üzerine branda çekmek veya kalın naylon germekle de yapılabilir. Aletle çalışmayı dikkate aldığımızda sundurmanın yükseklği 7-8 m 'ye kadar çıkar. Ortalama yükseklik 5 m 'dir.
Zemin ortadan kenarlara doğru çok hafif meyilli olacak şekilde, beton veya asfalt yapılır. 10-15 ton 'luk saman yüklü kamyonların her zaman rahatça gireceği dirence sahip olmalıdır. Kenarların açık olmasında bir sakınca yoktur. Hatta her taraftan rahatça içeri girmeyi sağlar. At gübresi yığılmasında, sundurmanın 3 veya 4 kenarı 0,80-1,00 m yükseklikte, 0,40-0,60 m kalınlıkta bir duvarla çevrilebilir. Boyutu fazla olan alanlarda, duvarlar arasında kamyonların girip çıkacağı kapılar bırakılmalıdır.
Sundurmanın büyüklüğü, at gübresi kullanılacaksa 20-30 güne, sap ve saman kullanılacaksa 6-12 aya yetecek nitelikte olmalıdır. Bir metre küp, yaklaşık 500-600 kg ağırlığındaki at gübresi için 2-3 m2 alan, 0,50X0,50X1,20 cm boyutunda 20-30 kg gelen sap veya saman balyasine 0,3 m2 yer lazımdır.
Tavuk gübresi kuru olarak yığılacaksa ve kullanılacaksa 1 m3 için 1,5-2,5 m' alan hesaplanır. Kuru gübrenin gübre parçalayıcıdan (patozdan) geçirilip, ince toz halini alması sağlanır. Eğer parçalama işlemi depolanan yerde yapılacaksa, alanın bir kat arttırılması gerekir. Kuru gübrenin çuvallar içinde depolanması, çuvalların üst üste konmasıyla daha az yer işgal edilir.
Taze tavuk gübresinin havuzlara alınması ve orada topaklarının iyice ufalanıp, tarhana kıvamında, bulamaç haline getirildikten sonra kullanılması daha doğrudur. 3-5 ton'luk bir römork tavuk gübresi için 70-80 cm derinliğinde 2 mz 'lik bir alan hesap edilir.
Ticaret gübreleri, kireç ve alçı torbalar içinde satılmaktadır. Depolanmaları sırasında mutlaka kapalı depolara alınmalıdır. Nem çekme özelliklerinden dolayı, odanın kuru olması gerekir.
Bu üniteler kompost yapılan yerin en yakın çevresine yerleştirilir. Böylece işleme sırasında,.gidip gelmeden azami tasarruf sağlanır.
Kompost yapımında kullanılan önemli bu maddeler dışında, diğerlerinin özeliklerine göre ve kullanılacakları miktara göre depolama yerleri ayarlanmalıdır. (Katkı maddeleri 1 ton komposta 5-300 kg arasında ve çoğu kez 10-50 kg olarak karıştırılır)
Mantar Yetiştiriciliği Kitabı Prof.Dr.Atila GÜNAY
Bir mantar işletmesinden istenen randımanı sağlamak, tekniğe uygun koşullarda tesisin kurulmasıyla mümkündür. Çoğu kez üreticiler bu anlayış içine girememektedir. Basit üretim alanlarında, yetersiz donanımla, bilgi ve deneyimden de yoksun olarak üretimi gerçekleştirmeye çalışmaktadır. Sıcak ve soğuk zamanlarda işletmede izolasyon olmadığı için, üretim odalarını yeterli sıcaklık derecelerinde tutamamaktadır. Buna yetersiz havalandırma ve bilgisiz sulama da eklenince başarı şansı hemen hemen ortadan kalkmaktadır.
Kurulan bazı işletmelerde ön etütlerin iyi yapılmaması, işletmenin inşaatını yapan veya klimasını kuran kişilerin mantar üretimi ve istekleri hakkında bilgilerinin olmayışı, genel inşaat kaidelerine göre tesislerin kurulmamasma yol açmaktadır. Örneğin üretim odasındaki sıcaklığa etki eden kompostun parçalanması ve mantarın yaşamı sırasında ortama verdiği sıcaklık hiç dikkate alınmamakta, havalandırmanın belli bir hız içinde ne kadar miktarının, nasıl değişeceği, dış hava koşullarına göre nem ve sıcaklık ayarının nasıl yapılacağı iyi etüd edilmemekte ve yapılan tesisat bunu sağlayacak güçten yoksun olmaktadır. Bütün bu olumsuz gelişmelerin ortadan kaldırılması, başlangıçtan itibaren bu konuda uzman bir mantar yetiştiricisinin danışmanlığında işin planlanması, inşaat sırasında onun kontrolü altında çalışılmasıyla mümkündür.
Hiç bir kural direkt olarak bütün işletmelerde aynen uygulanamaz. Her işletmenin kendi bulunduğu yöresel koşullara göre, kendi işletme planını ve programını çizmesi, bu plan ve programa dayanarak inşaatı yapması gerekir. Kuralların neler olacağı önceden iyi
bilinirse, bunun bizim için nasıl değiştirileceğini çözmek daha kolaydır. Bu yüzden şimdi modern bir mantar işletmesinde bulunan üniteleri tek tek ele alıp, her ünitenin teknik özelliklerini ortaya koyalım ve bunun nasıl gerçekleştirilebileceğini açıklayalım.
7.1. Modern Bir Mantar İşletmesinin Üniteleri ve Özellikleri 7.1.1. Sap, Saman ve At Gübresi Depolama Yeri
Yağışı az ve kısa süreli depolamalarda üstü açık, uzun süreli ve yağışı fazla olan yerlerde üstü kapalı bir alan tercih olunur. Bu bir sundurma olabileceği gibi, yığının üzerine branda çekmek veya kalın naylon germekle de yapılabilir. Aletle çalışmayı dikkate aldığımızda sundurmanın yükseklği 7-8 m 'ye kadar çıkar. Ortalama yükseklik 5 m 'dir.
Zemin ortadan kenarlara doğru çok hafif meyilli olacak şekilde, beton veya asfalt yapılır. 10-15 ton 'luk saman yüklü kamyonların her zaman rahatça gireceği dirence sahip olmalıdır. Kenarların açık olmasında bir sakınca yoktur. Hatta her taraftan rahatça içeri girmeyi sağlar. At gübresi yığılmasında, sundurmanın 3 veya 4 kenarı 0,80-1,00 m yükseklikte, 0,40-0,60 m kalınlıkta bir duvarla çevrilebilir. Boyutu fazla olan alanlarda, duvarlar arasında kamyonların girip çıkacağı kapılar bırakılmalıdır.
Sundurmanın büyüklüğü, at gübresi kullanılacaksa 20-30 güne, sap ve saman kullanılacaksa 6-12 aya yetecek nitelikte olmalıdır. Bir metre küp, yaklaşık 500-600 kg ağırlığındaki at gübresi için 2-3 m2 alan, 0,50X0,50X1,20 cm boyutunda 20-30 kg gelen sap veya saman balyasine 0,3 m2 yer lazımdır.
Tavuk gübresi kuru olarak yığılacaksa ve kullanılacaksa 1 m3 için 1,5-2,5 m' alan hesaplanır. Kuru gübrenin gübre parçalayıcıdan (patozdan) geçirilip, ince toz halini alması sağlanır. Eğer parçalama işlemi depolanan yerde yapılacaksa, alanın bir kat arttırılması gerekir. Kuru gübrenin çuvallar içinde depolanması, çuvalların üst üste konmasıyla daha az yer işgal edilir.
Taze tavuk gübresinin havuzlara alınması ve orada topaklarının iyice ufalanıp, tarhana kıvamında, bulamaç haline getirildikten sonra kullanılması daha doğrudur. 3-5 ton'luk bir römork tavuk gübresi için 70-80 cm derinliğinde 2 mz 'lik bir alan hesap edilir.
Ticaret gübreleri, kireç ve alçı torbalar içinde satılmaktadır. Depolanmaları sırasında mutlaka kapalı depolara alınmalıdır. Nem çekme özelliklerinden dolayı, odanın kuru olması gerekir.
Bu üniteler kompost yapılan yerin en yakın çevresine yerleştirilir. Böylece işleme sırasında,.gidip gelmeden azami tasarruf sağlanır.
Kompost yapımında kullanılan önemli bu maddeler dışında, diğerlerinin özeliklerine göre ve kullanılacakları miktara göre depolama yerleri ayarlanmalıdır. (Katkı maddeleri 1 ton komposta 5-300 kg arasında ve çoğu kez 10-50 kg olarak karıştırılır)
Mantar Yetiştiriciliği Kitabı Prof.Dr.Atila GÜNAY
Comment