Kompost ve Örtü Toprağında Beyaz Alçı Mantari Hastalığı

[selsarac]

9.2.4.2. Kompost ve Örtü Toprağında Meydana gelen Mantari Hastalıklar
Beyaz Alçı Hastalığı (Scopulariopsis fimicola ve Oospora fimicola)
Belirtisi : Halk arasında kireç hastalığı adı da verilir. Çok görülen ve oldukça zarar veren bir hastalıktır. Hastalık kompostta, tohumluk ekildikten 3-4 gün sonra kendini göstermeğe başlar. Plastik torba kültüründe kompost dışardan rahatça görüldüğünden, kompost ve örtü toprağı üzerinde yer yer beyaz tüysü misel gelişmesiyle alçı hastalığının olduğu kısımlar hemen tespit edilir. Hastalık daire şeklinde etrafa yavûır. Bir süre sonra dairenin merkez kısmında alçı hastalığı küfünün sporlarının meydana getirdiği beyaz bir toz birikimi başlar. Kompostun kapalı kasalara veya ranzalara konması durumunda, hastalığı gözlemek sadece üst kısımdan olur. Bir çok kez hastalık örtü toprağı serildikten sonra ortaya çıkar. Örtü toprağı üzerinde küçük beyaz lekeler dairesel olarak büyür. Merkezi tozlu, kenarları beyaz görünüm alır. Adeta örtü toprağı üzerine kireç serpilmiş hissini uyandırır (Şekil 9.12). Bir süre sonra renk pembeleşir ve daha sonra yaşlanma ile beraber kahverengi sarıya dönüşür. Bu dönemde hastalık sarı küfle karıştırılır. Ancak sarı rengin alt tarafı incelendiğinde, alçı hastalığında beyaz miseller vardır. Sarı küfte beyaz misellere rastlanmaz. Alçı hastalığına uğrayan kompost siyahlaşır ve etrafa çürük kokusu yayılır. Küfün bulunduğu yerlerde kültür mantarının miselleri gelişemez ve büyük verim kayıpları ortava çıkar. Mantar Yetiştiriciliği Kitabı Prof.Dr.Atila GÜNAY - BAHCESELFORUMSEL

[selsarac]

Cevap: Kompost ve Örtü Toprağında Beyaz Alçı Mantari Hastalığı

Nedeni : İşletmeden çıkan kompostun yakın bir yerde depolanması ve yeteri kadar hijyenik tedbirlerin alınmaması, hastalığın burada ortaya çıkmasına ve buradan işletmeye yayılmasına neden olur. Bunun dışında eski materyal kullanılması, I.fermantasyon sırasında kompostun fazla ıslak olması, Yığının yeteri kadar aktarılmayıp havasız kalması, kompostun yeteri kadar ısınmaması ve kompost pH'sının 7,5-8 olması alçı hastalığını kamçılayan nedenlerdir. Buna yeteri kadar pastörizasyon yapılmama da eklenirse ve özellikle kimyasal pastörizasyon hataları ortaya çıkarsa, hastalık her zaman meydana gelir. Beyaz alçı hastalığı ile mürekkep mantarlarının istekleri aynı olduğundan, çoğu kez bu iki hastalık belirtisi bir arada ortaya çıkar. Beyaz toz halindeki sporlar en ufak bir hava hareketi veya sulama suyunun vurması ve etrafa sıçrama ile hastalığı yayar. Sinek ve böcekler de iyi bir taşıyıcıdır. Ayrıca işçiler çileri ve bedenleri ile bu sporları sağa sola götürüp bulaştırır.
Önlenmesi : Mümkünse eski materyal kullanmamalı, kompost fazla ıslatılmamak ve aktarmalar zamanında yapılmalıdır. Pastörizasyon sıcaklığı ve süresi itina ile uygulanmalı, kornposta fazla amonyak kalmamalıdır. Böylece pH 6,5-7 civarında tutulabilir. Bu durumda hastalığın ortaya çıkmasını büyük ölçüde engeller. Hastalığın yayılmaması için, kullanılan aletler % 2 'lik formaldehit veya sodyum pentaklorfenolat ile dezenfekte edilmeli, hasta kısımların üzeri örtülüp, dezenfekte edici ilaç atarak bir süre tutup, sonra hastalıklı kasalar ve torbalar dışarı alınmalı, ranzalardan o kısımlar genişçe çıkartılıp atılmalıdır. İşletmede genel hijyenik kurallar muntazam uygulanmalıdır.