Tweet
9.3. Mantar Zararlıları
9.3.1. Nematodlar
Nematodlar, yılan balığı şeklinde küçük, şeffaf, parlak, iplik gibi kurtlardır. Bazı istisnalar hariç tutulacak olursa gözle görülmeleri olanaksızdır. Genellikle 0.09 mm kalınlığında ve 0.8 mm uzunluğundadır (Şekil 9.16). Uzunlukları 1,5 mm 'ye kadar çıkabilir. Ancak bunlar nematod sınıfına sokulmamaktadır.
Nematodlar kısmen parazit, kısmen saprofittirler. Yumurta ile ve canlı doğurarak çoğalır. Genç kurtçuklar yumurtadan 24 saatte çıkar. Devamlı beslenme ve fazla sayıda deri değiştirerek tanı büyüklüğe ulaşır. Nematodların gelişmelerini etkileyen en önemli faktör sıcaklık ve nemdir. Devamlı kuru ortamda dinlenme durumuna giren kurtçuklar, istenilen nem koşuluna kavuşuncaya kadar hareketsiz kalır. Bu durum bazını yıllarca sürebilir. Uygun nem olmasına karşılık, sıcaklık islenen düzeyde değilse, nematodlar yine aktivitelerini düşürür. 18-20°C nomatodlar için istenen en iyi sıcaklıktır. 24-25°C 'de nematodların aktiviteleri fazla olmasına karşın, üremeleri yavaştır. 18°C 'den düşük sıcaklıklarda bazı nematod türleri 6 hafta beslenmeden canlı kalabilir.
Birçok nematod, topraktaki organik maddeleri parçaladığından faydalı sayılmaktadır. Buna karşın bitkilere zarar veren parazit nematodlar. ortamda bitkilerin çoğalmasını aksatır ve hatta yok eder.
Parazit Nematodlar (Aphelenchoides bicaudatus, A. composticola. A. cyrtus, A. dactylocercus. A. sacchari, A. limberi, A. saprophilus, A. spinosus, Ditylenchus myceliophagus, D. desructor, Paraphelenchus myceliphthorus)
Bu nematodlar, mantar yetiştiriciliğine doğrudan zarar veren nematodlardır. Ağız yapıları misel hücre duvarları arasına girecek şekilde gelişmiştir. Genelde ağız iğnelerini misellere sokarak, onları emer. Ancak bazı türler mide safralarını hücre içine akıtarak miselleri zararlandırır. Bu yolla zarar gören miseller, bakteri ve küf mantarlarının verdiği zarar belirtisi gösterir.
Zararın görünümü : Nematodların yaptığı zarar hemen ortaya çıkmaz. Ancak, birden bire genç primordiumlar ölmeğe başlar. Yastıkların üzeri küçük ölü mantarlarla, kısır bir görünüm alır. Miseller, komposttan ve örtü toprağından hemen kaybolmaya başlar. Kompost siyah bir renk alır. Islak kötü bir küf kokusu ortaya çıkar.
Bulaşık bir kompost ve örtü toprağının her 1 kg'da yaklaşık 100.000 adet nematod bulunur. Nematod zararı olan kompostta, ikinci bir enfeksiyon gri küf mantarlarından gelir.
Eğer hasar büyük boyutlara ulaşmış ise, bu durumda yastıkların orta kısımlarında yer yer çökmeler ortaya çıkar. Yastıklar balık gibi kokar. Yetiştiriciler yastıklarda yer yer göçmeler gördüklerinde veya örtü toprağı üzerinde küçük beyaz iplikçikler farkettiklerinde ki, bu iplikçikler binlerce nematodun bir araya gelerek birleşmesiyle oluşur ve çok dikkatli bakınca iplikçikte dalgalanmalar meydana gelir, vakit geçirmeden örnek alarak ilgili kuruluşlarda nematod testi yaptırmalıdır.
Yayılması : Nematodlar, gübre, örtü toprağı veya samanla işletmeye taşınır. İşletme içinde ise, çalışanların elleri, elbiseleri, ve kulandıkları alet ve malzemeyle yayılır. Ayrıca sinekler, nemotadlarm taşınmasına yardımcı olur. Tahta ve betonların çatlakları nematodların konaklama yerleridir. İyi dezenfeksiyon yapılmazsa buradan etrafa sıçrar.
Önlenmesi ve Mücadelesi: Nematodlar 50-55°C 'de 24 saatte, 57-60°C 'de ise 5-6 saate ölür. Boş kültür odaları % 10 'luk formaldehitle ilaçlanmalıdır. Formalhedit bir nematosit olmamakla birlikte, kuvvetli konsantrasyonları nematodları büyük ölçüde zararlandırır. Bunun anında boş kültür odaları bir nematositle de ilaçlanabilir.
İşletme için gerekli hijyenik tedbirlerin alınması, hastalıklarda )lduğu gibi, zararlılar için de ön koşuldur. İlk önlem, I.fermantasyon sırasında başlar. Zemini beton olan bir platformda kompost fermente edilmelidir. Il.fermantasyonda sıcaklık 60°C 'de 5-6 saatten biraz fazla tutulmalıdır. Aynı durum örtü toprağı için de geçerlidir. Kompostta ve örtü toprağında katı, büyük topaklar bulunmamalıdır. Pastörizasyonda sıcaklık her yerde aynı kalmalı iniş ve çıkış göstermemelidir. Nematodlu yerler kuru ve serin tutulursa, en azından nematodun üreme seyri yavaşlatılır ve zarar verme etkisi azaltılır. Kullanılan aletler ve malzemeler dezenfekte edilmelidir. Çalışanlar kendi üst ve başlarının temizliğini sağlamalıdır.
Mantar Yetiştiriciliği Kitabı Prof.Dr.Atila GÜNAY - BAHCESELFORUMSEL
Saprofit Nematodlar (Rhabditis spp. Cephalobidies spp.)
Bu nematodların ağız yapıları farklı olduğundan mantar misellerini yiyemezler. Bu yüzden , bu nematodlar, "artık yiyen nematodlar" olarakta isimlendirilir. Çünkü bu nematodlar sebze ve benzeri artık organik maddeler ile hayvan pisliklerini yiyerek beslenir. Üzerlerinde zararlı bakteri ve küf mantarlarının misel ve sporlarını taşır. Bu hastalıkların yayılmasına neden olur. Oradan oraya hareket ederek misel yumaklarına zarar verir. Ayrıca çıkarmış oldukları dışkılar, misellerin üzerine zehir etkisi yaparak, büyüme ve gelişmelerine engel olur.
Saprofit nematodlar, kompost ve örtü toprağında oldukça fazla miktarda bulunur. Kompostun her 1 gr 'in da yaklaşık 1500 adet saprofit nematod sayılmıştır. Torf ve kireçli örtü toprağı, bu nematodların gelişmeleri için optimal çevre koşulu yaratır. Özellikle örtü toprağının pH 'sı nötr olduğunda ve örtü toprağı miselle tamamen sarıldığında, nematodlar kütle halinde gelişir.
Kültür odası sıcaklığının 17°C 'nin üzerinde olması ve yüksek nem saprofit nematodların üremesini hızlandırır. Bu nematodlarda kısmen partenogenetik ve kısmen de iki evcikli üreme görülür. Dişi nematodlar haftada 50-100 adet yumurta bırakır. 3-4 hafta gibi bir süre içinde sayıları milyonlara ulaşır.
Zararın görülmesi : Ürünün azalması, bozuk şapka oluşumu, küf mantarlarının yayılması ile ortaya çıkar.
Mantar Yetiştiriciliği Kitabı Prof.Dr.Atila GÜNAY - BAHCESELFORUMSEL
Yayılması : Larvalar daha çok kompostun ve örtü toprağının üst kısmında bulunur. Bu yüzden üst kısma konan sinekler ve temas eden insan eli taşınmayı kolaylaştırır.
Önlenmesi ve mücadelesi : Parazit nemalodlarda uygulanan hijyenik yöntemler ve dezenfeksiyon şekli aynen geçerlidir.
9.3.1. Nematodlar
Nematodlar, yılan balığı şeklinde küçük, şeffaf, parlak, iplik gibi kurtlardır. Bazı istisnalar hariç tutulacak olursa gözle görülmeleri olanaksızdır. Genellikle 0.09 mm kalınlığında ve 0.8 mm uzunluğundadır (Şekil 9.16). Uzunlukları 1,5 mm 'ye kadar çıkabilir. Ancak bunlar nematod sınıfına sokulmamaktadır.
Nematodlar kısmen parazit, kısmen saprofittirler. Yumurta ile ve canlı doğurarak çoğalır. Genç kurtçuklar yumurtadan 24 saatte çıkar. Devamlı beslenme ve fazla sayıda deri değiştirerek tanı büyüklüğe ulaşır. Nematodların gelişmelerini etkileyen en önemli faktör sıcaklık ve nemdir. Devamlı kuru ortamda dinlenme durumuna giren kurtçuklar, istenilen nem koşuluna kavuşuncaya kadar hareketsiz kalır. Bu durum bazını yıllarca sürebilir. Uygun nem olmasına karşılık, sıcaklık islenen düzeyde değilse, nematodlar yine aktivitelerini düşürür. 18-20°C nomatodlar için istenen en iyi sıcaklıktır. 24-25°C 'de nematodların aktiviteleri fazla olmasına karşın, üremeleri yavaştır. 18°C 'den düşük sıcaklıklarda bazı nematod türleri 6 hafta beslenmeden canlı kalabilir.
Birçok nematod, topraktaki organik maddeleri parçaladığından faydalı sayılmaktadır. Buna karşın bitkilere zarar veren parazit nematodlar. ortamda bitkilerin çoğalmasını aksatır ve hatta yok eder.
Parazit Nematodlar (Aphelenchoides bicaudatus, A. composticola. A. cyrtus, A. dactylocercus. A. sacchari, A. limberi, A. saprophilus, A. spinosus, Ditylenchus myceliophagus, D. desructor, Paraphelenchus myceliphthorus)
Bu nematodlar, mantar yetiştiriciliğine doğrudan zarar veren nematodlardır. Ağız yapıları misel hücre duvarları arasına girecek şekilde gelişmiştir. Genelde ağız iğnelerini misellere sokarak, onları emer. Ancak bazı türler mide safralarını hücre içine akıtarak miselleri zararlandırır. Bu yolla zarar gören miseller, bakteri ve küf mantarlarının verdiği zarar belirtisi gösterir.
Zararın görünümü : Nematodların yaptığı zarar hemen ortaya çıkmaz. Ancak, birden bire genç primordiumlar ölmeğe başlar. Yastıkların üzeri küçük ölü mantarlarla, kısır bir görünüm alır. Miseller, komposttan ve örtü toprağından hemen kaybolmaya başlar. Kompost siyah bir renk alır. Islak kötü bir küf kokusu ortaya çıkar.
Bulaşık bir kompost ve örtü toprağının her 1 kg'da yaklaşık 100.000 adet nematod bulunur. Nematod zararı olan kompostta, ikinci bir enfeksiyon gri küf mantarlarından gelir.
Eğer hasar büyük boyutlara ulaşmış ise, bu durumda yastıkların orta kısımlarında yer yer çökmeler ortaya çıkar. Yastıklar balık gibi kokar. Yetiştiriciler yastıklarda yer yer göçmeler gördüklerinde veya örtü toprağı üzerinde küçük beyaz iplikçikler farkettiklerinde ki, bu iplikçikler binlerce nematodun bir araya gelerek birleşmesiyle oluşur ve çok dikkatli bakınca iplikçikte dalgalanmalar meydana gelir, vakit geçirmeden örnek alarak ilgili kuruluşlarda nematod testi yaptırmalıdır.
Yayılması : Nematodlar, gübre, örtü toprağı veya samanla işletmeye taşınır. İşletme içinde ise, çalışanların elleri, elbiseleri, ve kulandıkları alet ve malzemeyle yayılır. Ayrıca sinekler, nemotadlarm taşınmasına yardımcı olur. Tahta ve betonların çatlakları nematodların konaklama yerleridir. İyi dezenfeksiyon yapılmazsa buradan etrafa sıçrar.
Önlenmesi ve Mücadelesi: Nematodlar 50-55°C 'de 24 saatte, 57-60°C 'de ise 5-6 saate ölür. Boş kültür odaları % 10 'luk formaldehitle ilaçlanmalıdır. Formalhedit bir nematosit olmamakla birlikte, kuvvetli konsantrasyonları nematodları büyük ölçüde zararlandırır. Bunun anında boş kültür odaları bir nematositle de ilaçlanabilir.
İşletme için gerekli hijyenik tedbirlerin alınması, hastalıklarda )lduğu gibi, zararlılar için de ön koşuldur. İlk önlem, I.fermantasyon sırasında başlar. Zemini beton olan bir platformda kompost fermente edilmelidir. Il.fermantasyonda sıcaklık 60°C 'de 5-6 saatten biraz fazla tutulmalıdır. Aynı durum örtü toprağı için de geçerlidir. Kompostta ve örtü toprağında katı, büyük topaklar bulunmamalıdır. Pastörizasyonda sıcaklık her yerde aynı kalmalı iniş ve çıkış göstermemelidir. Nematodlu yerler kuru ve serin tutulursa, en azından nematodun üreme seyri yavaşlatılır ve zarar verme etkisi azaltılır. Kullanılan aletler ve malzemeler dezenfekte edilmelidir. Çalışanlar kendi üst ve başlarının temizliğini sağlamalıdır.
Mantar Yetiştiriciliği Kitabı Prof.Dr.Atila GÜNAY - BAHCESELFORUMSEL
Saprofit Nematodlar (Rhabditis spp. Cephalobidies spp.)
Bu nematodların ağız yapıları farklı olduğundan mantar misellerini yiyemezler. Bu yüzden , bu nematodlar, "artık yiyen nematodlar" olarakta isimlendirilir. Çünkü bu nematodlar sebze ve benzeri artık organik maddeler ile hayvan pisliklerini yiyerek beslenir. Üzerlerinde zararlı bakteri ve küf mantarlarının misel ve sporlarını taşır. Bu hastalıkların yayılmasına neden olur. Oradan oraya hareket ederek misel yumaklarına zarar verir. Ayrıca çıkarmış oldukları dışkılar, misellerin üzerine zehir etkisi yaparak, büyüme ve gelişmelerine engel olur.
Saprofit nematodlar, kompost ve örtü toprağında oldukça fazla miktarda bulunur. Kompostun her 1 gr 'in da yaklaşık 1500 adet saprofit nematod sayılmıştır. Torf ve kireçli örtü toprağı, bu nematodların gelişmeleri için optimal çevre koşulu yaratır. Özellikle örtü toprağının pH 'sı nötr olduğunda ve örtü toprağı miselle tamamen sarıldığında, nematodlar kütle halinde gelişir.
Kültür odası sıcaklığının 17°C 'nin üzerinde olması ve yüksek nem saprofit nematodların üremesini hızlandırır. Bu nematodlarda kısmen partenogenetik ve kısmen de iki evcikli üreme görülür. Dişi nematodlar haftada 50-100 adet yumurta bırakır. 3-4 hafta gibi bir süre içinde sayıları milyonlara ulaşır.
Zararın görülmesi : Ürünün azalması, bozuk şapka oluşumu, küf mantarlarının yayılması ile ortaya çıkar.
Mantar Yetiştiriciliği Kitabı Prof.Dr.Atila GÜNAY - BAHCESELFORUMSEL
Yayılması : Larvalar daha çok kompostun ve örtü toprağının üst kısmında bulunur. Bu yüzden üst kısma konan sinekler ve temas eden insan eli taşınmayı kolaylaştırır.
Önlenmesi ve mücadelesi : Parazit nemalodlarda uygulanan hijyenik yöntemler ve dezenfeksiyon şekli aynen geçerlidir.