Tweet
9.3.3. Kırmızı Örümcekler
Genellikle çok küçüktürler. Larvadan çıkanları çıplak gözle ayırt etmek olanaksızdır. Bunlar insan ve hayvanlarda uyuz hastalığına neden olabilir. Mantar Yetiştiriciliği Kitabı Prof.Dr.Atila GÜNAY - BAHCESELFORUMSEL
Kırmızı örümcekler, ölmüş organik artıkları yiyerek veya parazit olarak emgi yaparak yaşamlarını sürdürür. Yumurta ile çoğalır. Dişileri değişik türlere göre 10.000 adete kadar yumurta bırakır. Ortam sıcaklığına bağlı kalarak 2-11 gün sonra yumurtalardan 3 çift bacaklı larvalar ortaya çıkar. Larvalar, 2 bacaklarının eksik ve boylarının kısalığı ile erginlerden ayrılır. Larvalar 2 kez deri değiştirerek, 13-36 günde olgun hale gelir. Bu dönemde 4 çift bacağa sahiptir. Vücûtlarının üzerinde koruyucu bir kalkan tabakası bulundurmaları ve gelişmeyi karın tarafından yapmaları, buna karşın bacak ve ağız kısımlarında hiç bir gelişme meydana getirmemeleri, bu zararlıları örümceklerden ayıran bir özelliktir. Bu gelişme tarzına "hypopus" adı verilir.
Bir kırmızı örümcek uygun olmayan koşullarda uzun süre kalabilir. Yarı ölü bir yaşam dönemine girer. Alet, sinek veya insanların el ve elbiseleri ile taşınıp, uygun bir ortama geldiklerinde çok hızlı bir şekilde gelişir ve çoğalır. Yumurtadan çıkmış bir larva için en uygun ortam mantardır. Mantara tutunan larva, mantar üstünde beslenir ve büyür.
Mantar kültürüne zarar veren kırmızı örümceklerin başlıcaları, Tyroghacus dimidiatus (saman ve ot örümcekleri), Caloglyhus
mycophagus (beyaz mantar örümcekleri), Tarsonemus spp. (küçük mantar örümcekleri). Pymaeophorus stercoriola (cüce veya kırmızı biber örümcekleri), Linopodes spp. (uzun bacaklı örümcekler) dir (Şekil 9.20).
Tyrophagus dimidiatus (saman ve ot örümcekleri) : Uzunca, sarıya kaçan beyaz renge sahiptir. Çıplak gözle görülmez. Arkada ve bacaklarda kahverengimsi sağlam kıllar en belirgin özelliğidir. Bu örümcekler saman ve otun içerdiği nem oranına yakın nem bulunan her ortamda gelişebilir. Esas olarak organik döküntülerin meydana getirdiği küflerle beslenir. Yakın akrabaları Tyrophagus longior, T. putrescentiae, T. fungivorus'dır.
Caloglyhpius mycophagus (beyaz mantar örümcekleri) : Saman örümceklerine çok benzer. Aynı şekilde yaşayıp, çoğalır. Diğer örümceklerden ayrılan en belirgin özellikleri boyun atkılarının olmamasıdır. Bu özellik ancak mikroskop altında görülebilir. Yakın akrabaları Caloglyhpius krameri ve C. berlesei'dır.
Tarsonemus spp.(küçük mantar örümcekleri) : 180-190 milimikron büyüklüğünde, ince uzun, açık kahverengi ve parlak görünümdedir. Ancak büyüteçle görülebilir. En zararlı olarak bilineni Tarsonemus myceliophagus'tur.
Pymaeophorus stereoricola (Cüce veya kırınızı biber örümcekleri): 250 milimikron büyüklüğünde, sarı kahverengi renktedir. Zeytin yeşili küf ile beraber bulunur. Ayrıca Trichoderma spp. ve Pnnicillium spp.'leri bu örümceğin gelişmesine yardımcı olur.
Zararın' görünümü : Kırmızı örümcekler miselleri ve mantarları yiyerek zarar meydana getirir. Zarar sonunda yastıklarda misellerin kaybolduğu göze çarpar. Bu arada küçük mantarlarda belirgin kahverengileşme ortaya çıkar. Zararlıların gelişmesi hızlı ise, mantarlarda görülen bu renk değişimi daha hızlı bir hal alır. Kırmızı örümcekler yastıklardaki miselleri yedikten sonra, sapın alt kısmına saldırır ve sapın benekli bir görünüm almasına neden olur. Bu zararlılar bazen yetiştiriciler tarafından da farkedilir. Kültür odasına girenlerin ellerinde, yüzlerinde ve hatta vücutlarında kaşınma başlar. Bu durumda mantarların toprakla birleştiği kısma bakılırsa, saplarda görülecek kahverengi lekeler kırmızı örümcek varlığını gösteren belirgin delillerdir. Büyüteçle örtü toprağı üstü ve mantarlar tetkik edildiğinde, bu küçük canlıların varlığı görülür. Ancak çok hızlı hareket ettiklerinden dikkatli gözlemek gerekir. İleri derecede ürediklerinde mantar yüzeyi üzerinde puslu, soluk kahverengi, kırmızı toz dikkati çeker. Bu toz bir çok kırmızı örümceğin bir araya gelmesiyle meydana gelir. Muhtemelen pygmaephorus stercoriola tipidir. Üretim sırasında soya fasulyesi veya pamuk tohumu unu karıştırılmış yastıklarda daha fazla meydana gelir.
Agaricus bitorquis yetiştiren mantar işletmelerinde daha yüksek sıcaklık ve uzun bir büyüme devresi gerektiğinden, kırmızı örümcek zararı daha fazla görülür.
Yayılması: Kompost ile işletmeye girer. Kompostun bulaşması oldukça büyük tehlikedir. İşletme içinde çalışan işçilerin elleri ve elbiseleri, kullandıkları alet ve malzeme, sinek ve böcekler yayılmasını sağlar. Mantar Yetiştiriciliği Kitabı Prof.Dr.Atila GÜNAY - BAHCESELFORUMSEL
Gübre artıkları, hastalıklı mantarlar ve hasat sırasında kesilen mantar sapları dikkatlice temizlenmez ve hemen işletmeden çıkarılmazsa, buradan yayılma çok süratli olur. İşletme çevresindeki kullanılacak saman yığınları, gübreler, otlar, turba toprağı yığınları kırmızı örümceklerin barındıkları, üredikleri ve etrafa yayıldıkları merkezlerdir. Bu kısımların zaman zaman kırmızı örümcek ilaçları ile ilaçlanmasında fayda vardır.
Önlenmesi ve mücadelesi : Genel hijyenik tedbirlerin alınması en önde gelen önlemdir. Kompostun II. fermantasyonuna büyük özen göstermelidir. 58-60 C 'de en az 5-6 saat buhar uygulaması yapılmalıdır. Kompost, II.fermantasyonda homojen ısıtılmalı, kompost içinde büyük, sert topaklar kalmamalıdır. Bunların iç kısımlarına sıcaklık kolay ulaşamadığından istenen sıcaklık, istenen sürede uygulansa bile bu kısımlara girmeme olasıliğı vardır.
Kırmızı örümceklerden arındırılmış bir kompostta, daha sonra aşılama ve örtü toprağı yayma sırasında bulaşma ihtimali fazladır. Bu işlemler öncesi ilaçla çevrenin ilaçlanması ve bu işlemler yapılırken fazlaca dışarı ve içeri girip çıkmaların yapılmaması gerekir.
Bulaşma olmuş bir işletmede kırmızı örümceklere önlem almak zordur. Çünkü ilaçlama yapıldığında, ilacın etki yapamayacağı kompost ve örtü toprağı derinliklerine kaçar, ilacın etkisi geçince tekrar dışarı çıkar. Bu duruma karşı onlar dışarı çıktığında etkisi olacak bir uygulama yapmalıdır. Bunun için de etki süresi uzun olan ilaçlan kullanmak gerekir. Ancak, hasat döneminde bu ilaçların kullanılması insan sağlığı açısından yasaktır. İlaçlar torba kenarlarına tavan ve taban, taşıyıcı aksamlara atılır. İlaçlama devamlı yapılarak uzun sürede sonuç alınır. Özellikle yavrulama dönemlerinde Dicofol, Endosülfan(thiodan, korsulfan), Bazinon. Kelthane gibi ilaçlar kullanılabilir.
İşletme dışındaki uygulamalarda Bazinon, Diazion, Malathion etkili olabilir.
Mantar Yetiştiriciliği Kitabı Prof.Dr.Atila GÜNAY - BAHCESELFORUMSEL
Genellikle çok küçüktürler. Larvadan çıkanları çıplak gözle ayırt etmek olanaksızdır. Bunlar insan ve hayvanlarda uyuz hastalığına neden olabilir. Mantar Yetiştiriciliği Kitabı Prof.Dr.Atila GÜNAY - BAHCESELFORUMSEL
Kırmızı örümcekler, ölmüş organik artıkları yiyerek veya parazit olarak emgi yaparak yaşamlarını sürdürür. Yumurta ile çoğalır. Dişileri değişik türlere göre 10.000 adete kadar yumurta bırakır. Ortam sıcaklığına bağlı kalarak 2-11 gün sonra yumurtalardan 3 çift bacaklı larvalar ortaya çıkar. Larvalar, 2 bacaklarının eksik ve boylarının kısalığı ile erginlerden ayrılır. Larvalar 2 kez deri değiştirerek, 13-36 günde olgun hale gelir. Bu dönemde 4 çift bacağa sahiptir. Vücûtlarının üzerinde koruyucu bir kalkan tabakası bulundurmaları ve gelişmeyi karın tarafından yapmaları, buna karşın bacak ve ağız kısımlarında hiç bir gelişme meydana getirmemeleri, bu zararlıları örümceklerden ayıran bir özelliktir. Bu gelişme tarzına "hypopus" adı verilir.
Bir kırmızı örümcek uygun olmayan koşullarda uzun süre kalabilir. Yarı ölü bir yaşam dönemine girer. Alet, sinek veya insanların el ve elbiseleri ile taşınıp, uygun bir ortama geldiklerinde çok hızlı bir şekilde gelişir ve çoğalır. Yumurtadan çıkmış bir larva için en uygun ortam mantardır. Mantara tutunan larva, mantar üstünde beslenir ve büyür.
Mantar kültürüne zarar veren kırmızı örümceklerin başlıcaları, Tyroghacus dimidiatus (saman ve ot örümcekleri), Caloglyhus
mycophagus (beyaz mantar örümcekleri), Tarsonemus spp. (küçük mantar örümcekleri). Pymaeophorus stercoriola (cüce veya kırmızı biber örümcekleri), Linopodes spp. (uzun bacaklı örümcekler) dir (Şekil 9.20).
Tyrophagus dimidiatus (saman ve ot örümcekleri) : Uzunca, sarıya kaçan beyaz renge sahiptir. Çıplak gözle görülmez. Arkada ve bacaklarda kahverengimsi sağlam kıllar en belirgin özelliğidir. Bu örümcekler saman ve otun içerdiği nem oranına yakın nem bulunan her ortamda gelişebilir. Esas olarak organik döküntülerin meydana getirdiği küflerle beslenir. Yakın akrabaları Tyrophagus longior, T. putrescentiae, T. fungivorus'dır.
Caloglyhpius mycophagus (beyaz mantar örümcekleri) : Saman örümceklerine çok benzer. Aynı şekilde yaşayıp, çoğalır. Diğer örümceklerden ayrılan en belirgin özellikleri boyun atkılarının olmamasıdır. Bu özellik ancak mikroskop altında görülebilir. Yakın akrabaları Caloglyhpius krameri ve C. berlesei'dır.
Tarsonemus spp.(küçük mantar örümcekleri) : 180-190 milimikron büyüklüğünde, ince uzun, açık kahverengi ve parlak görünümdedir. Ancak büyüteçle görülebilir. En zararlı olarak bilineni Tarsonemus myceliophagus'tur.
Pymaeophorus stereoricola (Cüce veya kırınızı biber örümcekleri): 250 milimikron büyüklüğünde, sarı kahverengi renktedir. Zeytin yeşili küf ile beraber bulunur. Ayrıca Trichoderma spp. ve Pnnicillium spp.'leri bu örümceğin gelişmesine yardımcı olur.
Zararın' görünümü : Kırmızı örümcekler miselleri ve mantarları yiyerek zarar meydana getirir. Zarar sonunda yastıklarda misellerin kaybolduğu göze çarpar. Bu arada küçük mantarlarda belirgin kahverengileşme ortaya çıkar. Zararlıların gelişmesi hızlı ise, mantarlarda görülen bu renk değişimi daha hızlı bir hal alır. Kırmızı örümcekler yastıklardaki miselleri yedikten sonra, sapın alt kısmına saldırır ve sapın benekli bir görünüm almasına neden olur. Bu zararlılar bazen yetiştiriciler tarafından da farkedilir. Kültür odasına girenlerin ellerinde, yüzlerinde ve hatta vücutlarında kaşınma başlar. Bu durumda mantarların toprakla birleştiği kısma bakılırsa, saplarda görülecek kahverengi lekeler kırmızı örümcek varlığını gösteren belirgin delillerdir. Büyüteçle örtü toprağı üstü ve mantarlar tetkik edildiğinde, bu küçük canlıların varlığı görülür. Ancak çok hızlı hareket ettiklerinden dikkatli gözlemek gerekir. İleri derecede ürediklerinde mantar yüzeyi üzerinde puslu, soluk kahverengi, kırmızı toz dikkati çeker. Bu toz bir çok kırmızı örümceğin bir araya gelmesiyle meydana gelir. Muhtemelen pygmaephorus stercoriola tipidir. Üretim sırasında soya fasulyesi veya pamuk tohumu unu karıştırılmış yastıklarda daha fazla meydana gelir.
Agaricus bitorquis yetiştiren mantar işletmelerinde daha yüksek sıcaklık ve uzun bir büyüme devresi gerektiğinden, kırmızı örümcek zararı daha fazla görülür.
Yayılması: Kompost ile işletmeye girer. Kompostun bulaşması oldukça büyük tehlikedir. İşletme içinde çalışan işçilerin elleri ve elbiseleri, kullandıkları alet ve malzeme, sinek ve böcekler yayılmasını sağlar. Mantar Yetiştiriciliği Kitabı Prof.Dr.Atila GÜNAY - BAHCESELFORUMSEL
Gübre artıkları, hastalıklı mantarlar ve hasat sırasında kesilen mantar sapları dikkatlice temizlenmez ve hemen işletmeden çıkarılmazsa, buradan yayılma çok süratli olur. İşletme çevresindeki kullanılacak saman yığınları, gübreler, otlar, turba toprağı yığınları kırmızı örümceklerin barındıkları, üredikleri ve etrafa yayıldıkları merkezlerdir. Bu kısımların zaman zaman kırmızı örümcek ilaçları ile ilaçlanmasında fayda vardır.
Önlenmesi ve mücadelesi : Genel hijyenik tedbirlerin alınması en önde gelen önlemdir. Kompostun II. fermantasyonuna büyük özen göstermelidir. 58-60 C 'de en az 5-6 saat buhar uygulaması yapılmalıdır. Kompost, II.fermantasyonda homojen ısıtılmalı, kompost içinde büyük, sert topaklar kalmamalıdır. Bunların iç kısımlarına sıcaklık kolay ulaşamadığından istenen sıcaklık, istenen sürede uygulansa bile bu kısımlara girmeme olasıliğı vardır.
Kırmızı örümceklerden arındırılmış bir kompostta, daha sonra aşılama ve örtü toprağı yayma sırasında bulaşma ihtimali fazladır. Bu işlemler öncesi ilaçla çevrenin ilaçlanması ve bu işlemler yapılırken fazlaca dışarı ve içeri girip çıkmaların yapılmaması gerekir.
Bulaşma olmuş bir işletmede kırmızı örümceklere önlem almak zordur. Çünkü ilaçlama yapıldığında, ilacın etki yapamayacağı kompost ve örtü toprağı derinliklerine kaçar, ilacın etkisi geçince tekrar dışarı çıkar. Bu duruma karşı onlar dışarı çıktığında etkisi olacak bir uygulama yapmalıdır. Bunun için de etki süresi uzun olan ilaçlan kullanmak gerekir. Ancak, hasat döneminde bu ilaçların kullanılması insan sağlığı açısından yasaktır. İlaçlar torba kenarlarına tavan ve taban, taşıyıcı aksamlara atılır. İlaçlama devamlı yapılarak uzun sürede sonuç alınır. Özellikle yavrulama dönemlerinde Dicofol, Endosülfan(thiodan, korsulfan), Bazinon. Kelthane gibi ilaçlar kullanılabilir.
İşletme dışındaki uygulamalarda Bazinon, Diazion, Malathion etkili olabilir.
Mantar Yetiştiriciliği Kitabı Prof.Dr.Atila GÜNAY - BAHCESELFORUMSEL