Tweet
3. Flammulina velulipes KÜLTÜRÜ YAPILAN YENİLEBİLİR MANTARLAR M.Ertuğrul İLBAY
Özellikle Uzakdoğu Asya ülkelerinde yetiştiriciliği yapılan Flammulina ve Tricholomataceae familyasında yer almaktadır. Ülkemizde de doğal olarak bulunan ve di birçok yerinde görülen bu mantarın ortaya çıkışı kış aylarında olup bu nedenle kış mantaı kadife mantarı olarak tanınmaktadır.
Odun tahripçisi saprofit bir mantar olan Flammulina velutipes, sert dokulu v yapraklı ağaçların ölü kütükleri üzerinde büyümekte, bünyesinde % 3.12 protein, % 5-8 yaj lif ve % 7.6 kül içermektedir. Olgun bir mantarın şapkası 2-10 en nda. gelişmenin erken dönemlerinde şapka konveks, büyüme ile düzleşmektedir. Şapka nemlendiği zaman yapışkanımsı ve rengi ise sarı kahverengi veya koyukahverengi, o m parlak kahverengidir (Resim 5). Meyve eti beyaz, lameller beyaz veya parlak krem re Gövde 2-9 cm uzunluğunda, 2-8 mm çapında, suni kültürde gövde uzunluğu 25 cm V ulaşabilmektedir. Gövdenin alt kısmı koyu kahverengi, kadife gibi bir yapıda, sporları beya oval silindirik 5-7x3-4 cm boyutundadır (12,20,21).
flammulina velutipes yetiştiriciliğinde en önemli etken sıcaklıktır. Misel gelişme sırasın uygun ortam sıcaklığı 22-26 ° C dir ve bu sıcaklıkta gelişimini 20-25 günde tamamlama hasat döneminde sıcaklık 15-16° C'de tutulmalıdır. Sıcaklık kadar önemli olan bir diğer konu ise nemdir. Yetiştirme ortamı neminin % 60-65 olması miselin çok hızlı büyümesini sağlarken hasat döneminde oda nemi % 85-95 arasında tutulmalıdır. Diğer taraftan yetiştirme ortamının pH 'sı optimum 4.5-7.0 arasında olup, hasat döneminde günde 12 saatlik ışıklandırma mantarın kalitesini arttırmaktadır. Flammulina velutipes aerobic bir fungus olup yetiştiriciliğinde taze havanın büyük önemi vardır. Hasat döneminde % 0.06-4.9'luk CO° 2 oranı şapka çapını azaltırken gövde uzunluğunu arttırmaktadır. Bu durum ise piyasanın isteklerine göre değişik görünüşte mantar pazarlamaya olanak sağlamaktadır (20,34).
Yetiştirme tekniği
Flammulina velutipes yetiştiriciliğinde ağaç kütüklerinden yararlanılabileceği gibi (Resim 6) günümüzde üretiminde en fazla talaşın sterilizasyonu tekniği kullanılmaktadır. Bu amaçla % 80 ağaç talaşı % 20 kepekle karıştırıldıktan sonra, ortam nemi % 60-65'e ayarlanarak, artık üretiminde standart hale gelmiş olan polipropilen torba veya cam kavanozlara doldurularak otoklavda 121°C'de 1-2 saat sterilize edilir. Sterilizasyon sonrası soğuyan ortamlara misel aşılaması gerçekleştirilerek kültür odalarında 22-26 °C'de 20-25 günlük bir sürede misel gelişmesi sağlanır. Misel gelişme sonrası mantar oluşumunu teşvik etmek amacıyla torbaların tıkaçları, cam kavanozlarda ise kapaklar açılır. Yetiştiriciliğin bu aşamasında oda sıcaklığı 15-16 °C'ye düşürülmeli, nem % 85-95 arasında tutulmalıdır. Bu şekilde 5-7 gün sonra primordiumlar gelişerek yaklaşık 2-3 cm boya ulaşacaklardır. Mantarların büyüklüğü 2-3 cm ye ulaştığında kavanozların etrafı mantarların dik durmasını sağlamak için yağlı bir kağıtla sarılmalıdı r (Resim 7) (12.20,21). Torba kültüründeyse torbaların ağız kısmının yukarı kaldırılması da aynı etkiyi yapacak, yağlı kağıt kullanmaya gerek kalmayacaktır.
Flammulina velutipes'm kalitesi, ışığın miktarı ile yakından ilişkilidir. 5-10 lükslük bir aydınlatma şapkanın beyaz sarı ve küçük olmasını sağlamaktadır. 40 lükste renk koyulaşmakta, 240 lükste ise şapka koyu kahverengi, iri ve gövde kısa olmakta, bu durum mantarın piyasa değerini düşürmektedir.
Flammulina velutipes'in hasat süresi 2-3 hafta olup, bu sürede 800
ml'lik(540 g kompost) bir kavanozdan 160-220 g mantar hasat edilmektedir.
Hasat, taze tüketim için şapkanın % 60-70 açtığı ve 1 cm çapında gövdenin ise 13-
15 cm uzunluğa ulaştığı zaman yapılmalıdır. 2.flaşın verimi ve kalitesi daha düşük
olup dünya piyasasında bu mantar türü taze ve konserve olarak tüketilmektedir
(12,20,21)
Özellikle Uzakdoğu Asya ülkelerinde yetiştiriciliği yapılan Flammulina ve Tricholomataceae familyasında yer almaktadır. Ülkemizde de doğal olarak bulunan ve di birçok yerinde görülen bu mantarın ortaya çıkışı kış aylarında olup bu nedenle kış mantaı kadife mantarı olarak tanınmaktadır.
Odun tahripçisi saprofit bir mantar olan Flammulina velutipes, sert dokulu v yapraklı ağaçların ölü kütükleri üzerinde büyümekte, bünyesinde % 3.12 protein, % 5-8 yaj lif ve % 7.6 kül içermektedir. Olgun bir mantarın şapkası 2-10 en nda. gelişmenin erken dönemlerinde şapka konveks, büyüme ile düzleşmektedir. Şapka nemlendiği zaman yapışkanımsı ve rengi ise sarı kahverengi veya koyukahverengi, o m parlak kahverengidir (Resim 5). Meyve eti beyaz, lameller beyaz veya parlak krem re Gövde 2-9 cm uzunluğunda, 2-8 mm çapında, suni kültürde gövde uzunluğu 25 cm V ulaşabilmektedir. Gövdenin alt kısmı koyu kahverengi, kadife gibi bir yapıda, sporları beya oval silindirik 5-7x3-4 cm boyutundadır (12,20,21).
flammulina velutipes yetiştiriciliğinde en önemli etken sıcaklıktır. Misel gelişme sırasın uygun ortam sıcaklığı 22-26 ° C dir ve bu sıcaklıkta gelişimini 20-25 günde tamamlama hasat döneminde sıcaklık 15-16° C'de tutulmalıdır. Sıcaklık kadar önemli olan bir diğer konu ise nemdir. Yetiştirme ortamı neminin % 60-65 olması miselin çok hızlı büyümesini sağlarken hasat döneminde oda nemi % 85-95 arasında tutulmalıdır. Diğer taraftan yetiştirme ortamının pH 'sı optimum 4.5-7.0 arasında olup, hasat döneminde günde 12 saatlik ışıklandırma mantarın kalitesini arttırmaktadır. Flammulina velutipes aerobic bir fungus olup yetiştiriciliğinde taze havanın büyük önemi vardır. Hasat döneminde % 0.06-4.9'luk CO° 2 oranı şapka çapını azaltırken gövde uzunluğunu arttırmaktadır. Bu durum ise piyasanın isteklerine göre değişik görünüşte mantar pazarlamaya olanak sağlamaktadır (20,34).
Yetiştirme tekniği
Flammulina velutipes yetiştiriciliğinde ağaç kütüklerinden yararlanılabileceği gibi (Resim 6) günümüzde üretiminde en fazla talaşın sterilizasyonu tekniği kullanılmaktadır. Bu amaçla % 80 ağaç talaşı % 20 kepekle karıştırıldıktan sonra, ortam nemi % 60-65'e ayarlanarak, artık üretiminde standart hale gelmiş olan polipropilen torba veya cam kavanozlara doldurularak otoklavda 121°C'de 1-2 saat sterilize edilir. Sterilizasyon sonrası soğuyan ortamlara misel aşılaması gerçekleştirilerek kültür odalarında 22-26 °C'de 20-25 günlük bir sürede misel gelişmesi sağlanır. Misel gelişme sonrası mantar oluşumunu teşvik etmek amacıyla torbaların tıkaçları, cam kavanozlarda ise kapaklar açılır. Yetiştiriciliğin bu aşamasında oda sıcaklığı 15-16 °C'ye düşürülmeli, nem % 85-95 arasında tutulmalıdır. Bu şekilde 5-7 gün sonra primordiumlar gelişerek yaklaşık 2-3 cm boya ulaşacaklardır. Mantarların büyüklüğü 2-3 cm ye ulaştığında kavanozların etrafı mantarların dik durmasını sağlamak için yağlı bir kağıtla sarılmalıdı r (Resim 7) (12.20,21). Torba kültüründeyse torbaların ağız kısmının yukarı kaldırılması da aynı etkiyi yapacak, yağlı kağıt kullanmaya gerek kalmayacaktır.
Flammulina velutipes'm kalitesi, ışığın miktarı ile yakından ilişkilidir. 5-10 lükslük bir aydınlatma şapkanın beyaz sarı ve küçük olmasını sağlamaktadır. 40 lükste renk koyulaşmakta, 240 lükste ise şapka koyu kahverengi, iri ve gövde kısa olmakta, bu durum mantarın piyasa değerini düşürmektedir.
Flammulina velutipes'in hasat süresi 2-3 hafta olup, bu sürede 800
ml'lik(540 g kompost) bir kavanozdan 160-220 g mantar hasat edilmektedir.
Hasat, taze tüketim için şapkanın % 60-70 açtığı ve 1 cm çapında gövdenin ise 13-
15 cm uzunluğa ulaştığı zaman yapılmalıdır. 2.flaşın verimi ve kalitesi daha düşük
olup dünya piyasasında bu mantar türü taze ve konserve olarak tüketilmektedir
(12,20,21)
Comment