Tweet
7. Volvariella volvacea
Özellikle Güneydoğuasya ülkelerinde popüler olan egzotik bir mantar türü Volvariella vacednm yetiştiriciliği son yıllarda Avrupa ve Amerika'da da hızla yaygınlaşmıştır.
Çeltik veya saman mantarı olarak bilinen Volvariella'nm dünya üzerinde 1 OO'ün üzerinde dşik varyeteleri tanımlanmıştır. Volvariella volvacea en çok kültürü yapılan türdür ve şapkası ıh-gri kahverengi iken V.diplasia beyaz, V.bombycina ise kahverengi rengi ile ayrılmaktadır.
Pleutaceae familyasında bulunan Volvariella volvacea, şapkası tam açıldığında 8-12 cm ında gövde, 3-8 cm uzunluk ve 0.5-1.5 cm çapında olmaktadır. Gövde üzerinde yaka unmamakta, şapka tam açıldığında şapkanın tepe kısmı parlak gri iken kenarlara doğru renk maktadır. Şapkada yaklaşık 280-380 lamel bulunmakta, basidiumlarında 4 spor yer alırken, rların uzunluğu ortalama 7-9 um, geniş kısmı 5-6 um, dar kısmı ise 3-4 um'dır (49,50).
Bu mantarın en belirgin özelliği, gelişmenin başlangıç evrelerinde mantarın volva içinde anması, gelişmenin ileri aşamalarında volvanın yırtılarak gövdenin dip kısmında yumurta minde volvanın yer almasıdır (Resim 30.).
Volvariella volvacea açıkta, kapalı ortamda ve kontrollü koşullarda olmak üzere 3 ik metotla yetiştirilebilmektedir. Diğer taraftan yetiştiricilikte pastörize edilmiş veya emiş kompost kullanılabilmektedir.
Yetiştiriciliğinde Uzak doğuda genellikle çeltik sapı kullanılmakta bununla biri il buğday, mısır sapı, tütün, pamuk bitkisi artıkları, muz yapraklan da kullanılabilmektedir. Açıkta ve kapalı koşullarda genellikle pastörize edilmemiş kompostta üretim yapılmaktadır, amaçla çeltik veya diğer bitkisel materyallerin nemi 3-4 gün süreyle %60-70 düzey getirilmekte ve doğal fermantasyonla kompost sıcaklığı 60 l0Cye kadar çıkabilmektedir. Ferme olan substrat daha sonra arazide, toprak üzerine demetler halinde yüksekliği 1 m'ye kaı istiflenmekte veya 30 cm derinlik x 45 cm genişlik x 60 cm uzunlukta tahta kutularc yararlanılarak kompost blokları hazırlanmakta ya da 1-2 m uzunluğunda 30 cm yüksek inde 50 cm genişliğinde yığın blokları oluşturulmaktadır. Üç yöntemde de 100 kg komposta 1.5 misel aşılanması yapıldıktan sonra, ortamlarda kurumayı önlemek amacıyla kültürlerir zerleri hasır ve plastik filmlerle kaplanmalıdır. Misel ekiminden 7-10 gün sonra mantar has gerçekleştirilir. Bununla beraber, pastörize edilmemiş kompostlarla yapılan yetiştiricilikte ve çok düşük olmaktadır (Resim 31 a.b.c.d.e.)( 12,49.50).
Volvariella volvacea yetiştiriciliğinde günümüzde artık modern sistemler uygulanmakta ve üretimde pastörize edilmiş kompostlar kullanılmaktadır. Bu amaçla kullanılacak bir kompost formülünde temel malzeme yine çeltik sapı veya pamuk bitkisi artıkları olmak üzere 1 ton ham materyalde %2 tavuk gübresi, % 2 kepek ve %1 azot, fosfor ve potasyum içeren gübreden oluşmaktadır. Söz konusu malzemeler karıştırılıp, nem düzeyleri % 65-70'e getirilene kadar sulanmalı ve 2 gün fermente edilmelidir. Fermantasyon sonrası kompost 60-62 °C'de 2 saat pastörize edilir ve soğuma sonrası ortamlarayaş ağırlığın % 0.4'ü oranında aşılama gerçekleştirilir.
Aşılama sonrası ortamlar ranzalara yerleştirilir ve kompostun üzeri yine plastik filmlerle örtülür.
Tropik bölgelerin mantarı olan Volvariella volvacea'nm misel gelişim sıcaklığı 32-34°C d ir. Misel gelişiminin 3. gününden sonra günde 12 saat ışıklandırma ile beraber havalandırma yapılmalıdır. Aşılamadan sonra 5. günde primordiumlar görünür ve 4-5 gün sonra mantar hasadı gerçekleşir. Diğer bir deyişle mantarların ilk hasadı aşılamadan 7-10 gün gibi çok kısa bir süre sonra gerçekleşmektedir. İlk 3-4 günlük hasat süresinde toplam verimin %85-90'ı elde edilebilmektedir (Resim 32.a. b.c.d.)
İlk flaş sonrası kültür yatakları sulanır ve 3-5 günlük süreden sonra 2.hasat başlar, ancak n daha düşüktür (toplam verimin % 10-15'i)(Resim 33).
volvariella mantarlarında hasat universal zar veya volvanın henüz kırılmadığı yumurta indeki halidir. Pastörize edilmemiş substratlarla açıkta yetiştiricilikte biyolojik etkinlik% 10 modern üretim sistemleriyle pastörize kompostlarda biyolojik verim % 50'ye kadar ilmektedir (12,51).
Özellikle Güneydoğuasya ülkelerinde popüler olan egzotik bir mantar türü Volvariella vacednm yetiştiriciliği son yıllarda Avrupa ve Amerika'da da hızla yaygınlaşmıştır.
Çeltik veya saman mantarı olarak bilinen Volvariella'nm dünya üzerinde 1 OO'ün üzerinde dşik varyeteleri tanımlanmıştır. Volvariella volvacea en çok kültürü yapılan türdür ve şapkası ıh-gri kahverengi iken V.diplasia beyaz, V.bombycina ise kahverengi rengi ile ayrılmaktadır.
Pleutaceae familyasında bulunan Volvariella volvacea, şapkası tam açıldığında 8-12 cm ında gövde, 3-8 cm uzunluk ve 0.5-1.5 cm çapında olmaktadır. Gövde üzerinde yaka unmamakta, şapka tam açıldığında şapkanın tepe kısmı parlak gri iken kenarlara doğru renk maktadır. Şapkada yaklaşık 280-380 lamel bulunmakta, basidiumlarında 4 spor yer alırken, rların uzunluğu ortalama 7-9 um, geniş kısmı 5-6 um, dar kısmı ise 3-4 um'dır (49,50).
Bu mantarın en belirgin özelliği, gelişmenin başlangıç evrelerinde mantarın volva içinde anması, gelişmenin ileri aşamalarında volvanın yırtılarak gövdenin dip kısmında yumurta minde volvanın yer almasıdır (Resim 30.).
Volvariella volvacea açıkta, kapalı ortamda ve kontrollü koşullarda olmak üzere 3 ik metotla yetiştirilebilmektedir. Diğer taraftan yetiştiricilikte pastörize edilmiş veya emiş kompost kullanılabilmektedir.
Yetiştiriciliğinde Uzak doğuda genellikle çeltik sapı kullanılmakta bununla biri il buğday, mısır sapı, tütün, pamuk bitkisi artıkları, muz yapraklan da kullanılabilmektedir. Açıkta ve kapalı koşullarda genellikle pastörize edilmemiş kompostta üretim yapılmaktadır, amaçla çeltik veya diğer bitkisel materyallerin nemi 3-4 gün süreyle %60-70 düzey getirilmekte ve doğal fermantasyonla kompost sıcaklığı 60 l0Cye kadar çıkabilmektedir. Ferme olan substrat daha sonra arazide, toprak üzerine demetler halinde yüksekliği 1 m'ye kaı istiflenmekte veya 30 cm derinlik x 45 cm genişlik x 60 cm uzunlukta tahta kutularc yararlanılarak kompost blokları hazırlanmakta ya da 1-2 m uzunluğunda 30 cm yüksek inde 50 cm genişliğinde yığın blokları oluşturulmaktadır. Üç yöntemde de 100 kg komposta 1.5 misel aşılanması yapıldıktan sonra, ortamlarda kurumayı önlemek amacıyla kültürlerir zerleri hasır ve plastik filmlerle kaplanmalıdır. Misel ekiminden 7-10 gün sonra mantar has gerçekleştirilir. Bununla beraber, pastörize edilmemiş kompostlarla yapılan yetiştiricilikte ve çok düşük olmaktadır (Resim 31 a.b.c.d.e.)( 12,49.50).
Volvariella volvacea yetiştiriciliğinde günümüzde artık modern sistemler uygulanmakta ve üretimde pastörize edilmiş kompostlar kullanılmaktadır. Bu amaçla kullanılacak bir kompost formülünde temel malzeme yine çeltik sapı veya pamuk bitkisi artıkları olmak üzere 1 ton ham materyalde %2 tavuk gübresi, % 2 kepek ve %1 azot, fosfor ve potasyum içeren gübreden oluşmaktadır. Söz konusu malzemeler karıştırılıp, nem düzeyleri % 65-70'e getirilene kadar sulanmalı ve 2 gün fermente edilmelidir. Fermantasyon sonrası kompost 60-62 °C'de 2 saat pastörize edilir ve soğuma sonrası ortamlarayaş ağırlığın % 0.4'ü oranında aşılama gerçekleştirilir.
Aşılama sonrası ortamlar ranzalara yerleştirilir ve kompostun üzeri yine plastik filmlerle örtülür.
Tropik bölgelerin mantarı olan Volvariella volvacea'nm misel gelişim sıcaklığı 32-34°C d ir. Misel gelişiminin 3. gününden sonra günde 12 saat ışıklandırma ile beraber havalandırma yapılmalıdır. Aşılamadan sonra 5. günde primordiumlar görünür ve 4-5 gün sonra mantar hasadı gerçekleşir. Diğer bir deyişle mantarların ilk hasadı aşılamadan 7-10 gün gibi çok kısa bir süre sonra gerçekleşmektedir. İlk 3-4 günlük hasat süresinde toplam verimin %85-90'ı elde edilebilmektedir (Resim 32.a. b.c.d.)
İlk flaş sonrası kültür yatakları sulanır ve 3-5 günlük süreden sonra 2.hasat başlar, ancak n daha düşüktür (toplam verimin % 10-15'i)(Resim 33).
volvariella mantarlarında hasat universal zar veya volvanın henüz kırılmadığı yumurta indeki halidir. Pastörize edilmemiş substratlarla açıkta yetiştiricilikte biyolojik etkinlik% 10 modern üretim sistemleriyle pastörize kompostlarda biyolojik verim % 50'ye kadar ilmektedir (12,51).