Tweet
Kabak Yetiştirme Teknikleri
Kabak, özellikleri az-çok birbirinden ayrı olan bir grup bitkinin ortak adıdır. Tohumları, çiçekleri ve meyveleri yiyecek olarak kullanılabilir.
Kabak, özellikleri az-çok birbirinden ayrı olan bir grup bitkinin ortak adıdır. Tohumları, çiçekleri ve meyveleri yiyecek olarak kullanılabilir. Meyveleri olgunlaşmadan kullanılan türleri olduğu gibi; olgunlaştıktan sonra kullanılan türleri de vardır. Bunlardan yemek, tatlı, reçel, şekerleme yapılabilir. Bazı türlerinden süs eşyaları ve ev işlerinde kullanılan lifler elde edilir. Ülkemizde bazı kabakların çekirdekleri, çerez olarak da tüketilmektedir.
ÇOK FARKLI KABAK TİPLERİ VARDIR
Kabak, kışlık, yazlık ve süs kabakları olarak yurdumuzun hemen her yerinde yetiştirilir. Yazlık kabaklar içinde; sakız, Girit, su ve asma kabağı yer almaktadır. Kışlık kabaklar ise, bal, kestane ve diğer iri kabaklardan oluşur. Süs kabakları, dış ülkelerden getirilmiş mis ve parmak kabağı gibi çeşitlerden oluşmaktadır. 1990‘lı yılların sonu itibariyle, Türkiye sebze üretiminin yaklaşık % 2’sini kabak oluşturmaktadır. Ülkemiz toplam kabak üretiminin yaklaşık 1/5’i kışlık, 4/5’i ise yazlık kabaklardır. Kışlık kabaklar daha yoğun olarak Marmara, Orta Kuzey ve Karadeniz bölgelerinde; yazlık kabaklar ise sırasıyla Akdeniz, Ege ve Marmara bölgelerinde üretilmektedir.
YAZLIK KABAKLAR
Meyveleri olgunlaşmadan hasat edilen yemeklik kabaklardır. Sakız ve Girit kabakları gibi bu gruba giren, uzun şekilli, daha ziyade açık yeşil ve tonlarının hakim olduğu ince meyve kabuğuna sahip bu kabaklar, kışlık kabaklara göre daha kısa büyüme sezonuna gereksinim duyarlar. Düşük sıcaklıklara daha iyi dayanırlar. Ayrıca, yazlık kabaklar grubunda yer alan ve çerezlik olarak değerlendirilen kabak çeşitleri de mevcuttur. Çerezlik kabaklar, çekirdek üretmek amacıyla üretildikleri için, yazlık kabaklar grubunda oldukları halde, üretim ve hasatları bal ve kestane kabakları gibi yapılır.
KIŞLIK KABAKLAR
Meyveleri olgunlaştıktan sonra hasat edilen ve yemeklik olduğu gibi daha ziyade tatlı, reçel, şekerleme yapılmak amacıyla tüketilen kabaklardır. Çekirdekleri çerez olarak değerlendirilen kabaklar daha çok bu gruptadır. Meyve eti sarıdan koyu turuncuya, meyve kabuğu beyazdan koyu yeşile, griden kırmızıya kadar uzanan frekansta farklılıklar gösteren çok geniş bir gruptur.
UYGUN ÇEŞİT SEÇİMİ
Başarılı bir kabak yetiştiriciliği için uygun çeşit seçimi önemlidir. Seçilecek çeşitler yöreye uyum göstermiş olmalıdır. Zira, kabaklar gün uzunluğu, güneşlenme süresi ve ışık şiddetine hassasiyet gösterir. Bir bölgede verimli olan bir çeşidin diğer bir bölgede aynı verimliliği göstermesi beklenmemelidir.
KABAK ZENGİN YAPILI TOPRAK İSTER
Kabaklar, su geçirgenliği iyi, zengin toprakları severler. Fakir toprakların, bu güçlü bitkilere yetecek besinleri sağlaması zordur. O nedenle kabaklar, çok zengin temel gübrelemeye gereksinim duyar. Kabak yetiştiriciliğinde yapılacak temel gübrelemede, toprağın besin kapasitesi yanında, aynı toprakta bir önceki dönem yetiştirilen bitkinin cinsi de rol oynar. Toprak tahliline göre gübreleme yapılır.
EKİM-DİKİM ARALIĞI
Tarla hazırlanıp, karık veya ocakların açılmasından sonra ekim-dikim işlemlerine geçilir. Kolsuz (oturak) çeşitler için sıra arası mesafe 90-100 cm, sıra üzeri 60-70 cm yeterli iken, kol atan çeşitler için bunun iki misli mesafelerde ekim-dikim yapılması önerilir.
ÜRETİM ZAMANI
Kabaklar, yazlık veya kışlık çeşitlerin seçilip seçilmemesine, açıkta ya da örtüaltında yetiştirilip yetiştirilmemesine bağlı olarak bütün bir yıl boyunca yetiştirilebilir. Yazlık kabaklar, uygun iklime sahip yörelerde, açık alanlarda, yılda en az iki kez yetiştirilebilir. Örtüaltında yetiştirilebilme şansının bulunduğu durumlarda ise yıl boyunca yetiştiricilik mümkündür.
Kabakta, örtüaltı + açık tarla biçiminde kombine edilen, önce fidelerin örtüaltında yetiştirilip, ilkbahar son donlarının geçmesinden sonra naylon örtülerin kaldırılması ve geri kalan dönemin açık tarla şartlarında devam etmesi olarak tanımlanan üretim yöntemi de uygulanabilir. Yaz sonu ekim-dikimlerinde ise bunun tersi uygulanabilir (açık tarla+örtüaltı).
EKİM-DİKİMDEN ÖNCE DON TEHLİKESİ GEÇSİN
Kabaklar özellikle fide döneminde dona karşı hassastırlar. Tarlaya doğrudan tohum ekimi ya da fide dikimi, don tehlikesinin geçmesinden sonra yapılmalıdır. Tohum çimlenmesinden veya fide şaşırtmasından sonra her ocakta 2 bitki bırakılması tavsiye edilir. Her ocakta tek bitki bırakılması, az sayıda ve büyük meyve vermesi, toplam verimi düşürmesi ve olgunluğu geciktirmesi gibi olumsuzluklar nedeniyle önerilmemektedir.
GENİŞ YAPRAK = ÇOK SU
Tüm kabakgiller, ama özellikle kabaklar, çok geniş yapraklarıyla suya çok ihtiyaç gösterirler. Genç kabak fidelerinin suya ihtiyacı pek yoktur, ama, bitkiler büyüyüp özellikle meyveye yattıktan sonra su ihtiyaçları süratle artar. İklim ve toprak şartlarına bağlı olmakla birlikte, yazlık kabaklarda en az haftada iki kez sulama yapılması gerekmektedir.
ÇOK FAZLA AZOTLU GÜBRE VERME !
Kabaklara verilecek azotlu gübrenin yarısının temel gübreleme ile toprak altına, kalan yarısının ise; ilki bitkilerin çiçeklenme dönemi, diğeri bundan 2-3 hafta sonra olmak üzere üç ayrı dönemde uygulanması gerekir. Fazla azotlu gübreden kaçınılmalıdır. Fazla azot, meyveye yatmayı geciktirir, yumuşak, çabuk zedelenen ve dayanmayan meyveler oluşturur.
ARI = VERİM ARTIŞI
Kabak yabancı döllenen bir bitkidir. Meyvelerin oluşması için çiçek tozlarının dişi çiçek üzerine taşınması gerekmektedir. Kendiliğinden ya da rüzgarla olamayan bu iş için mutlaka bir taşıyıcıya ihtiyaç vardır. Bal arıları, kabaklarda tozlanmayı sağlayan en önemli ajandır. Özellikle çerezlik olarak üretimi yapılan kabaklarda, arı kovanları ihmal edilmemelidir. Çünkü, amaç tohum, dolayısıyla çekirdek üretimi yapmaktır. Çekirdek verimini artırmanın yolu da tüm çiçeklerin tam döllenmesini sağlamak olduğuna göre, bu işi en iyi yapan arının mutlaka kullanılması gerekir.
Kabak tarlalarına konacak kovan sayısı, her ne kadar çeşide ve amaca bağlı olsa da, 5 dekar alan için 1-2 kovan olmalıdır. Son yıllarda üretimi yapılan kabak çeşitlerine ait bitkilerde polen verici durumdaki erkek çiçek sayısı çok azdır. Bu durumda, istenen döllenmenin olabilmesi için, tarlanın baba bitkilerle takviye edilmesi gerekmektedir. Uygulama sonuçlarına göre, 4 sıra ana 1 sıra baba bitki hesabıyla yapılan dikimlerden iyi verim alınmaktadır.
HASAT ve DEPOLAMA
Yazlık kabaklarda en uygun hasat büyüklüğü, çeşidin olgun dönem iriliğinin 1/3’ünü aldığı 10-25 cm uzunluğa ulaştığı zamandır. Aynı şekilde bu kabak çeşitleri, süt olgunluğunda veya çiçeği burnunda denilen, taç yaprakları meyve üzerinde iken de hasat edilebilir. Kabak, içindeki çekirdekler belirginleşmeye başlamadan önce hasat edilmelidir. Hasadın sabah veya akşamın serin saatlerinde yapılması uygundur. Meyve sapı bıçak veya makasla kesilmelidir. Çeşide bağlı olarak gün aşırı hasat yapılmalıdır.
Hasat olgunluğuna gelmiş kışlık kabaklar, bitki üzerinde yaprakları sararıp kuruyuncaya kadar bekletilir. Mevsim sonunda donlar başlamadan ve meyve üzerine kırağı düşmeden kabak meyveleri toplanmalıdır.
Hasat edilmiş yazlık kabaklar, soğuk geçen dönemlerde, özel depolama tedbirlerine ihtiyaç göstermeden, 2 haftaya kadar tazeliklerini koruyabilirler. İlkbahar sonundan başlayıp, Sonbahar başlangıcına kadar uzayan dönemde yapılacak hasatlarda ise kabak meyvelerinin soğuk (4-80C) ve nemli (%60-70) depo şartlarında muhafaza edilmesi gerekir.
Kışlık kabaklar ise, kalın kabuklu ve sert etli olduklarından, adi depolarda uzun süre muhafaza edilebilir.
Kabak, özellikleri az-çok birbirinden ayrı olan bir grup bitkinin ortak adıdır. Tohumları, çiçekleri ve meyveleri yiyecek olarak kullanılabilir.
Kabak, özellikleri az-çok birbirinden ayrı olan bir grup bitkinin ortak adıdır. Tohumları, çiçekleri ve meyveleri yiyecek olarak kullanılabilir. Meyveleri olgunlaşmadan kullanılan türleri olduğu gibi; olgunlaştıktan sonra kullanılan türleri de vardır. Bunlardan yemek, tatlı, reçel, şekerleme yapılabilir. Bazı türlerinden süs eşyaları ve ev işlerinde kullanılan lifler elde edilir. Ülkemizde bazı kabakların çekirdekleri, çerez olarak da tüketilmektedir.
ÇOK FARKLI KABAK TİPLERİ VARDIR
Kabak, kışlık, yazlık ve süs kabakları olarak yurdumuzun hemen her yerinde yetiştirilir. Yazlık kabaklar içinde; sakız, Girit, su ve asma kabağı yer almaktadır. Kışlık kabaklar ise, bal, kestane ve diğer iri kabaklardan oluşur. Süs kabakları, dış ülkelerden getirilmiş mis ve parmak kabağı gibi çeşitlerden oluşmaktadır. 1990‘lı yılların sonu itibariyle, Türkiye sebze üretiminin yaklaşık % 2’sini kabak oluşturmaktadır. Ülkemiz toplam kabak üretiminin yaklaşık 1/5’i kışlık, 4/5’i ise yazlık kabaklardır. Kışlık kabaklar daha yoğun olarak Marmara, Orta Kuzey ve Karadeniz bölgelerinde; yazlık kabaklar ise sırasıyla Akdeniz, Ege ve Marmara bölgelerinde üretilmektedir.
YAZLIK KABAKLAR
Meyveleri olgunlaşmadan hasat edilen yemeklik kabaklardır. Sakız ve Girit kabakları gibi bu gruba giren, uzun şekilli, daha ziyade açık yeşil ve tonlarının hakim olduğu ince meyve kabuğuna sahip bu kabaklar, kışlık kabaklara göre daha kısa büyüme sezonuna gereksinim duyarlar. Düşük sıcaklıklara daha iyi dayanırlar. Ayrıca, yazlık kabaklar grubunda yer alan ve çerezlik olarak değerlendirilen kabak çeşitleri de mevcuttur. Çerezlik kabaklar, çekirdek üretmek amacıyla üretildikleri için, yazlık kabaklar grubunda oldukları halde, üretim ve hasatları bal ve kestane kabakları gibi yapılır.
KIŞLIK KABAKLAR
Meyveleri olgunlaştıktan sonra hasat edilen ve yemeklik olduğu gibi daha ziyade tatlı, reçel, şekerleme yapılmak amacıyla tüketilen kabaklardır. Çekirdekleri çerez olarak değerlendirilen kabaklar daha çok bu gruptadır. Meyve eti sarıdan koyu turuncuya, meyve kabuğu beyazdan koyu yeşile, griden kırmızıya kadar uzanan frekansta farklılıklar gösteren çok geniş bir gruptur.
UYGUN ÇEŞİT SEÇİMİ
Başarılı bir kabak yetiştiriciliği için uygun çeşit seçimi önemlidir. Seçilecek çeşitler yöreye uyum göstermiş olmalıdır. Zira, kabaklar gün uzunluğu, güneşlenme süresi ve ışık şiddetine hassasiyet gösterir. Bir bölgede verimli olan bir çeşidin diğer bir bölgede aynı verimliliği göstermesi beklenmemelidir.
KABAK ZENGİN YAPILI TOPRAK İSTER
Kabaklar, su geçirgenliği iyi, zengin toprakları severler. Fakir toprakların, bu güçlü bitkilere yetecek besinleri sağlaması zordur. O nedenle kabaklar, çok zengin temel gübrelemeye gereksinim duyar. Kabak yetiştiriciliğinde yapılacak temel gübrelemede, toprağın besin kapasitesi yanında, aynı toprakta bir önceki dönem yetiştirilen bitkinin cinsi de rol oynar. Toprak tahliline göre gübreleme yapılır.
EKİM-DİKİM ARALIĞI
Tarla hazırlanıp, karık veya ocakların açılmasından sonra ekim-dikim işlemlerine geçilir. Kolsuz (oturak) çeşitler için sıra arası mesafe 90-100 cm, sıra üzeri 60-70 cm yeterli iken, kol atan çeşitler için bunun iki misli mesafelerde ekim-dikim yapılması önerilir.
ÜRETİM ZAMANI
Kabaklar, yazlık veya kışlık çeşitlerin seçilip seçilmemesine, açıkta ya da örtüaltında yetiştirilip yetiştirilmemesine bağlı olarak bütün bir yıl boyunca yetiştirilebilir. Yazlık kabaklar, uygun iklime sahip yörelerde, açık alanlarda, yılda en az iki kez yetiştirilebilir. Örtüaltında yetiştirilebilme şansının bulunduğu durumlarda ise yıl boyunca yetiştiricilik mümkündür.
Kabakta, örtüaltı + açık tarla biçiminde kombine edilen, önce fidelerin örtüaltında yetiştirilip, ilkbahar son donlarının geçmesinden sonra naylon örtülerin kaldırılması ve geri kalan dönemin açık tarla şartlarında devam etmesi olarak tanımlanan üretim yöntemi de uygulanabilir. Yaz sonu ekim-dikimlerinde ise bunun tersi uygulanabilir (açık tarla+örtüaltı).
EKİM-DİKİMDEN ÖNCE DON TEHLİKESİ GEÇSİN
Kabaklar özellikle fide döneminde dona karşı hassastırlar. Tarlaya doğrudan tohum ekimi ya da fide dikimi, don tehlikesinin geçmesinden sonra yapılmalıdır. Tohum çimlenmesinden veya fide şaşırtmasından sonra her ocakta 2 bitki bırakılması tavsiye edilir. Her ocakta tek bitki bırakılması, az sayıda ve büyük meyve vermesi, toplam verimi düşürmesi ve olgunluğu geciktirmesi gibi olumsuzluklar nedeniyle önerilmemektedir.
GENİŞ YAPRAK = ÇOK SU
Tüm kabakgiller, ama özellikle kabaklar, çok geniş yapraklarıyla suya çok ihtiyaç gösterirler. Genç kabak fidelerinin suya ihtiyacı pek yoktur, ama, bitkiler büyüyüp özellikle meyveye yattıktan sonra su ihtiyaçları süratle artar. İklim ve toprak şartlarına bağlı olmakla birlikte, yazlık kabaklarda en az haftada iki kez sulama yapılması gerekmektedir.
ÇOK FAZLA AZOTLU GÜBRE VERME !
Kabaklara verilecek azotlu gübrenin yarısının temel gübreleme ile toprak altına, kalan yarısının ise; ilki bitkilerin çiçeklenme dönemi, diğeri bundan 2-3 hafta sonra olmak üzere üç ayrı dönemde uygulanması gerekir. Fazla azotlu gübreden kaçınılmalıdır. Fazla azot, meyveye yatmayı geciktirir, yumuşak, çabuk zedelenen ve dayanmayan meyveler oluşturur.
ARI = VERİM ARTIŞI
Kabak yabancı döllenen bir bitkidir. Meyvelerin oluşması için çiçek tozlarının dişi çiçek üzerine taşınması gerekmektedir. Kendiliğinden ya da rüzgarla olamayan bu iş için mutlaka bir taşıyıcıya ihtiyaç vardır. Bal arıları, kabaklarda tozlanmayı sağlayan en önemli ajandır. Özellikle çerezlik olarak üretimi yapılan kabaklarda, arı kovanları ihmal edilmemelidir. Çünkü, amaç tohum, dolayısıyla çekirdek üretimi yapmaktır. Çekirdek verimini artırmanın yolu da tüm çiçeklerin tam döllenmesini sağlamak olduğuna göre, bu işi en iyi yapan arının mutlaka kullanılması gerekir.
Kabak tarlalarına konacak kovan sayısı, her ne kadar çeşide ve amaca bağlı olsa da, 5 dekar alan için 1-2 kovan olmalıdır. Son yıllarda üretimi yapılan kabak çeşitlerine ait bitkilerde polen verici durumdaki erkek çiçek sayısı çok azdır. Bu durumda, istenen döllenmenin olabilmesi için, tarlanın baba bitkilerle takviye edilmesi gerekmektedir. Uygulama sonuçlarına göre, 4 sıra ana 1 sıra baba bitki hesabıyla yapılan dikimlerden iyi verim alınmaktadır.
HASAT ve DEPOLAMA
Yazlık kabaklarda en uygun hasat büyüklüğü, çeşidin olgun dönem iriliğinin 1/3’ünü aldığı 10-25 cm uzunluğa ulaştığı zamandır. Aynı şekilde bu kabak çeşitleri, süt olgunluğunda veya çiçeği burnunda denilen, taç yaprakları meyve üzerinde iken de hasat edilebilir. Kabak, içindeki çekirdekler belirginleşmeye başlamadan önce hasat edilmelidir. Hasadın sabah veya akşamın serin saatlerinde yapılması uygundur. Meyve sapı bıçak veya makasla kesilmelidir. Çeşide bağlı olarak gün aşırı hasat yapılmalıdır.
Hasat olgunluğuna gelmiş kışlık kabaklar, bitki üzerinde yaprakları sararıp kuruyuncaya kadar bekletilir. Mevsim sonunda donlar başlamadan ve meyve üzerine kırağı düşmeden kabak meyveleri toplanmalıdır.
Hasat edilmiş yazlık kabaklar, soğuk geçen dönemlerde, özel depolama tedbirlerine ihtiyaç göstermeden, 2 haftaya kadar tazeliklerini koruyabilirler. İlkbahar sonundan başlayıp, Sonbahar başlangıcına kadar uzayan dönemde yapılacak hasatlarda ise kabak meyvelerinin soğuk (4-80C) ve nemli (%60-70) depo şartlarında muhafaza edilmesi gerekir.
Kışlık kabaklar ise, kalın kabuklu ve sert etli olduklarından, adi depolarda uzun süre muhafaza edilebilir.
Comment