Tweet
Fasulye Yetiştirme
Ilıman iklim sebzesi olan fasulye, ilkbahar ile sonbahar arasında kalan devrede, soğuk bölgelerde yılda bir defa, sıcak bölgelerde ise iki defa yetiştirilebilir.
Anavatanı Amerika olan fasulye, insanların protein ihtiyacının karşılanmasında önemli rol oynar. Olgunlaşmamış baklaları, olgunlaşmamış ve olgunlaşmış tohumları değerlendirilir. Fasulye, konserve edilerek, dondurularak, güneşte ve yapay yollarla kurutularak da tüketilir. Kuru fasulyenin milli yemeğimiz oluşu, bu sebzenin ülkemiz için ne kadar önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Ilıman iklim sebzesi olan fasulye, ilkbahar ile sonbahar arasında kalan devrede, soğuk bölgelerde yılda bir defa, sıcak bölgelerde ise iki defa yetiştirilebilir.
İKLİM İSTEĞİ
İklim isteği yönünden oldukça hassas olan fasulye, özellikle bazı dönemlerinde çevre şartlarına çok duyarlıdır. Çimlenme için yüksek sıcaklık isteyen fasulyede, çiçeklenme ve meyve bağlama dönemlerinde yüksek sıcaklık, döllenmeyi engeller ve meyve dökümüne sebep olur. Bu nedenle, yazları çok sıcak olan bölgelerde sonbahar yetiştiriciliği olumlu sonuç vermektedir. Sıcaklıkların, çimlenme döneminde 18-20 0C, çiçeklenme döneminde ise 20-25 0C civarında olması, bitkinin iyi bir gelişme gösterip verime yatması için en uygunudur.
TOPRAK İSTEĞİ
Çok seçici olmamakla birlikte, organik madde yönünden zengin ve su tutma kapasitesi iyi olan topraklarda iyi gelişme gösterir. Kaymak bağlama özelliğine sahip topraklarda, özellikle çimlenen tohumun çıkışında problemler yaşanabilir. Hafif asit-nötr (pH 5-8) topraklar fasulye yetiştiriciliği için idealdir.
GÜBRE VE GÜBRELEME
Hemen hemen tüm sebzelerde olduğu gibi, 3-4 yılda bir ahır gübresi verilmiş tarlalar fasulye için de gayet uygundur. Fasulye çimlenmeden sonra, gelişmenin yeni başladığı devrelerde azota, çimlenme ve olgunlaşma devrelerinde ise fosfor ve potasa ihtiyaç gösterir. Yetişme döneminde, kökleri vasıtası ile, havanın azotunu toprağa bağlayabilme özelliğine sahip olduğu için, gelişmenin sonraki dönemlerinde dışarıdan azot verilmesine ihtiyaç duymaz. Toprak tahlili yapılarak önerilen programa göre gübreleme yapılır.
TOPRAK HAZIRLIĞI VE EKİM
Fasulye ekim yöntemlerinden biri, özellikle küçük alanda ve sırık fasulye çeşitleri ile yapılan üretimlerde kullanılan ocak usulü ekimdir. Bu yöntemle üretimde toprak, sonbaharda 30 cm derinlikte sürülerek kışa bırakılır. Organik gübre atma imkanı varsa gübreleme bu sürümle birlikte yapılır ve dekara 3-4 ton yanmış ahır gübresi verilerek sürümle toprağa karıştırılır. İlkbaharda sürüm sırasında tavın muhafaza edilmesi yetiştiricilik açısından çok önemlidir. Çünkü, fasulye, çimlenmesinin başarılı olması için yüksek toprak sıcaklığı ve nem ister.
Ekimden sonra oluşacak yağışlar, toprakta kaymak tabakası oluşturabilir ve bu durum çimlenen bitkilerde çıkışı engelleyeceğinden kayıplara neden olabilir. Böyle bir durumda yeniden ekim yapmak, en doğru karar olacaktır. Bu sebeple ekimin yapılabilmesi için yağış riskinin azalması gerekmektedir. Ancak, buradaki bir gecikme, sıcakların artmasına, dolayısıyla toprak tavının kaçırılmasına da neden olabilir. Bu yüzden masuralarda ocak usulü ekim yapmak avantajlı olmaktadır. Zira, bu yöntemle tavlı toprağa ekim yapıldığı gibi, tavın kaçması düşünülmeden 40-50 cm aralıklarla masuralar hazırlanarak sulanır ve toprak tavını bulunca ekim yapılır. Ekim, masuraların boyun noktalarına, sacayağı şeklinde, 20-30 cm sıra üzeri mesafelerle, her ocağa 2-3 tohum atılarak, 3-5 cm toprak derinliğine yapılır. Sırık fasulyesi yetiştiriciliğinde ocağa atılacak tohum sayısı daha fazla, ocakların birbirlerine olan aralıkları ise daha geniş olmalıdır.
Geniş alanlarda yapılan üretimlerde kullanılan ekim şekli ise; düz tarlaya mibzerle yapılan ekim şeklidir. Kışın masuralara ekim yapma yöntemindeki gibi hazırlanan toprak, ilkbaharda tavında iken ekime hazır hale getirilir. Bu haldeki toprak 2-3 gün olduğu gibi bırakılarak, tarlanın tav derinliğinin yeknesaklaşması sağlanır. Daha sonra 50-60 cm sıra arası ve 20-25 cm sıra üzeri mesafeler dikkate alınarak, tav seviyesinin 3-5 cm altına gelecek şekilde mibzerle ekim yapılır. Uygulanan sıklık ve ekilen çeşidin dane iriliğine bağlı olarak değişmekle birlikte, dekara 6-18 kg arasında tohum kullanılır.
Fasulye tohumları uygun çevre şartlarında 6-8 gün içinde çimlenir, bitkiler toprak yüzeyine çıkarlar. Daha sonraki gelişmesi oldukça süratli olur.
ÇAPALAMA VE SEYRELTME
Tohumlar çimlenip toprak yüzeyine çıktıktan sonra, bitkiler 4-5 yapraklı, yani 10-15 cm boyunda iken; toprağın kabartılması ve yabani otların temizlenmesi amacıyla çapa yapılır. Bu dönemde ayrıca arzulanan bitki sıklığına göre seyreltme de yapılmalıdır. Geniş alanlarda mibzerle yapılan ekimlerde, sıra araları önce çapa makinası ile çapalanır, sonra karık makinası geçirilerek bitkiler karıkların ortalarına alınır.
SIRIĞA ALMA
Sırık fasulyelerde, sürgün uçları belirdiğinde sırıkların dikilmesi gerekir. Sırığa alma işlemi gecikirse, bitkilerin sürgünleri birbirine dolanır ve birbirlerinden ayrılmaları imkansız hale gelir. Bu nedenle bu işlemde geç kalınmamalıdır.
SULAMA
Fasulyeler çiçeklenme ve meyve bağlama dönemlerinde, yüksek sıcaklığa ve kuraklığa karşı çok hassastırlar. Meyvelerin bu dönemde dökülmesini önlemek için, bitki çevresindeki rutubeti yüksek tutmak şarttır. Bu nedenle, çiçeklenme ve meyve bağlama dönemlerinde sulama sayısını yüksek tutarak, meyve bağlama ve gelişmesine yardımcı olmak gerekir. Fasulyede genel olarak karık usulü sulama uygulanmakla birlikte, özellikle yer çeşitlerinde sulamanın yağmurlama yöntemiyle yapılması iyi sonuç vermektedir.
Karık usulü ekim yapıldığında, karıkların geniş tutulması, bitkinin verilecek sudan daha fazla yararlanmasını sağlamaktadır. Bu tip ekimlerde, sulama yapılırken bitkinin suyla temas etmemesine özen gösterilmelidir.
HASTALIK VE ZARARLILARLA MÜCADELE
Fasulye yetiştiriciliğinde en çok görülen hastalıklar; antraknoz, pas, kök çürüklüğü, fasulye adi yaprak yanıklığı'dır. Kırmızı örümcekler, tohum böcekleri ve yaprak bitleri en önemli zararlılardır. Hastalık ve zararlılara karşı mücadele il ve ilçe tarım kuruluşlarının tavsiyesine göre yapılmalıdır.
HASAT
Taze fasulye meyveleri, sıcak havalarda çiçeklenmeden 10-15 gün sonra, serin havalarda ise çiçeklenmeden 18-20 gün sonra hasat olgunluğuna erişir. Taze fasulye baklaları, tam tane büyütmeden ve kolayca kırıldığı zaman, yani çeşide bağlı olarak, normal büyüklüğünü aldığında, kılçıksız olarak hasat edilmelidir. Sık hasat, kaliteli ürün için gereklidir. Sıcak havalarda 3-4 günde bir, serin havalarda 5-7 günde bir hasat tavsiye edilir.
Ilıman iklim sebzesi olan fasulye, ilkbahar ile sonbahar arasında kalan devrede, soğuk bölgelerde yılda bir defa, sıcak bölgelerde ise iki defa yetiştirilebilir.
Anavatanı Amerika olan fasulye, insanların protein ihtiyacının karşılanmasında önemli rol oynar. Olgunlaşmamış baklaları, olgunlaşmamış ve olgunlaşmış tohumları değerlendirilir. Fasulye, konserve edilerek, dondurularak, güneşte ve yapay yollarla kurutularak da tüketilir. Kuru fasulyenin milli yemeğimiz oluşu, bu sebzenin ülkemiz için ne kadar önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Ilıman iklim sebzesi olan fasulye, ilkbahar ile sonbahar arasında kalan devrede, soğuk bölgelerde yılda bir defa, sıcak bölgelerde ise iki defa yetiştirilebilir.
İKLİM İSTEĞİ
İklim isteği yönünden oldukça hassas olan fasulye, özellikle bazı dönemlerinde çevre şartlarına çok duyarlıdır. Çimlenme için yüksek sıcaklık isteyen fasulyede, çiçeklenme ve meyve bağlama dönemlerinde yüksek sıcaklık, döllenmeyi engeller ve meyve dökümüne sebep olur. Bu nedenle, yazları çok sıcak olan bölgelerde sonbahar yetiştiriciliği olumlu sonuç vermektedir. Sıcaklıkların, çimlenme döneminde 18-20 0C, çiçeklenme döneminde ise 20-25 0C civarında olması, bitkinin iyi bir gelişme gösterip verime yatması için en uygunudur.
TOPRAK İSTEĞİ
Çok seçici olmamakla birlikte, organik madde yönünden zengin ve su tutma kapasitesi iyi olan topraklarda iyi gelişme gösterir. Kaymak bağlama özelliğine sahip topraklarda, özellikle çimlenen tohumun çıkışında problemler yaşanabilir. Hafif asit-nötr (pH 5-8) topraklar fasulye yetiştiriciliği için idealdir.
GÜBRE VE GÜBRELEME
Hemen hemen tüm sebzelerde olduğu gibi, 3-4 yılda bir ahır gübresi verilmiş tarlalar fasulye için de gayet uygundur. Fasulye çimlenmeden sonra, gelişmenin yeni başladığı devrelerde azota, çimlenme ve olgunlaşma devrelerinde ise fosfor ve potasa ihtiyaç gösterir. Yetişme döneminde, kökleri vasıtası ile, havanın azotunu toprağa bağlayabilme özelliğine sahip olduğu için, gelişmenin sonraki dönemlerinde dışarıdan azot verilmesine ihtiyaç duymaz. Toprak tahlili yapılarak önerilen programa göre gübreleme yapılır.
TOPRAK HAZIRLIĞI VE EKİM
Fasulye ekim yöntemlerinden biri, özellikle küçük alanda ve sırık fasulye çeşitleri ile yapılan üretimlerde kullanılan ocak usulü ekimdir. Bu yöntemle üretimde toprak, sonbaharda 30 cm derinlikte sürülerek kışa bırakılır. Organik gübre atma imkanı varsa gübreleme bu sürümle birlikte yapılır ve dekara 3-4 ton yanmış ahır gübresi verilerek sürümle toprağa karıştırılır. İlkbaharda sürüm sırasında tavın muhafaza edilmesi yetiştiricilik açısından çok önemlidir. Çünkü, fasulye, çimlenmesinin başarılı olması için yüksek toprak sıcaklığı ve nem ister.
Ekimden sonra oluşacak yağışlar, toprakta kaymak tabakası oluşturabilir ve bu durum çimlenen bitkilerde çıkışı engelleyeceğinden kayıplara neden olabilir. Böyle bir durumda yeniden ekim yapmak, en doğru karar olacaktır. Bu sebeple ekimin yapılabilmesi için yağış riskinin azalması gerekmektedir. Ancak, buradaki bir gecikme, sıcakların artmasına, dolayısıyla toprak tavının kaçırılmasına da neden olabilir. Bu yüzden masuralarda ocak usulü ekim yapmak avantajlı olmaktadır. Zira, bu yöntemle tavlı toprağa ekim yapıldığı gibi, tavın kaçması düşünülmeden 40-50 cm aralıklarla masuralar hazırlanarak sulanır ve toprak tavını bulunca ekim yapılır. Ekim, masuraların boyun noktalarına, sacayağı şeklinde, 20-30 cm sıra üzeri mesafelerle, her ocağa 2-3 tohum atılarak, 3-5 cm toprak derinliğine yapılır. Sırık fasulyesi yetiştiriciliğinde ocağa atılacak tohum sayısı daha fazla, ocakların birbirlerine olan aralıkları ise daha geniş olmalıdır.
Geniş alanlarda yapılan üretimlerde kullanılan ekim şekli ise; düz tarlaya mibzerle yapılan ekim şeklidir. Kışın masuralara ekim yapma yöntemindeki gibi hazırlanan toprak, ilkbaharda tavında iken ekime hazır hale getirilir. Bu haldeki toprak 2-3 gün olduğu gibi bırakılarak, tarlanın tav derinliğinin yeknesaklaşması sağlanır. Daha sonra 50-60 cm sıra arası ve 20-25 cm sıra üzeri mesafeler dikkate alınarak, tav seviyesinin 3-5 cm altına gelecek şekilde mibzerle ekim yapılır. Uygulanan sıklık ve ekilen çeşidin dane iriliğine bağlı olarak değişmekle birlikte, dekara 6-18 kg arasında tohum kullanılır.
Fasulye tohumları uygun çevre şartlarında 6-8 gün içinde çimlenir, bitkiler toprak yüzeyine çıkarlar. Daha sonraki gelişmesi oldukça süratli olur.
ÇAPALAMA VE SEYRELTME
Tohumlar çimlenip toprak yüzeyine çıktıktan sonra, bitkiler 4-5 yapraklı, yani 10-15 cm boyunda iken; toprağın kabartılması ve yabani otların temizlenmesi amacıyla çapa yapılır. Bu dönemde ayrıca arzulanan bitki sıklığına göre seyreltme de yapılmalıdır. Geniş alanlarda mibzerle yapılan ekimlerde, sıra araları önce çapa makinası ile çapalanır, sonra karık makinası geçirilerek bitkiler karıkların ortalarına alınır.
SIRIĞA ALMA
Sırık fasulyelerde, sürgün uçları belirdiğinde sırıkların dikilmesi gerekir. Sırığa alma işlemi gecikirse, bitkilerin sürgünleri birbirine dolanır ve birbirlerinden ayrılmaları imkansız hale gelir. Bu nedenle bu işlemde geç kalınmamalıdır.
SULAMA
Fasulyeler çiçeklenme ve meyve bağlama dönemlerinde, yüksek sıcaklığa ve kuraklığa karşı çok hassastırlar. Meyvelerin bu dönemde dökülmesini önlemek için, bitki çevresindeki rutubeti yüksek tutmak şarttır. Bu nedenle, çiçeklenme ve meyve bağlama dönemlerinde sulama sayısını yüksek tutarak, meyve bağlama ve gelişmesine yardımcı olmak gerekir. Fasulyede genel olarak karık usulü sulama uygulanmakla birlikte, özellikle yer çeşitlerinde sulamanın yağmurlama yöntemiyle yapılması iyi sonuç vermektedir.
Karık usulü ekim yapıldığında, karıkların geniş tutulması, bitkinin verilecek sudan daha fazla yararlanmasını sağlamaktadır. Bu tip ekimlerde, sulama yapılırken bitkinin suyla temas etmemesine özen gösterilmelidir.
HASTALIK VE ZARARLILARLA MÜCADELE
Fasulye yetiştiriciliğinde en çok görülen hastalıklar; antraknoz, pas, kök çürüklüğü, fasulye adi yaprak yanıklığı'dır. Kırmızı örümcekler, tohum böcekleri ve yaprak bitleri en önemli zararlılardır. Hastalık ve zararlılara karşı mücadele il ve ilçe tarım kuruluşlarının tavsiyesine göre yapılmalıdır.
HASAT
Taze fasulye meyveleri, sıcak havalarda çiçeklenmeden 10-15 gün sonra, serin havalarda ise çiçeklenmeden 18-20 gün sonra hasat olgunluğuna erişir. Taze fasulye baklaları, tam tane büyütmeden ve kolayca kırıldığı zaman, yani çeşide bağlı olarak, normal büyüklüğünü aldığında, kılçıksız olarak hasat edilmelidir. Sık hasat, kaliteli ürün için gereklidir. Sıcak havalarda 3-4 günde bir, serin havalarda 5-7 günde bir hasat tavsiye edilir.
Comment