Tweet
SULAMA YÖNTEMLERİ
Sulama yöntemi, genel anlamda, kaynaktan alınarak tarla parsellerine, bahçeye yada seraya kadar getirilen suyun bitki kök bölgesine veriliş şekli olarak tanımlanır. Bu yönden sulama yöntemleri; 1. Yüzey, 2, Basınçlı ve 3. Sızdırma olmak üzere üç grupta toplanabilir (Şekil 9).
Yüzey sulama yöntemlerinde kaynaktan alınan suyun sulanacak bitkiye kadar ulaşımı, kanal, kanalet yada boru hatları aracılığıyla, arazi yüzeyinde belirli bir eğim doğrultusunda yani yerçekiminin etkisi ile sağlanır. Bu yöntemde sulama parselinin belirli bir noktasından, bitkinin ihtiyaç duyduğu su miktarı kök bölge*sine sızıncaya kadar suyun arazi yüzeyinden akması sağlanır yada değinilen noktada bitki ihtiyacı kadar su miktarı kısa sürede göllendirilerek, zamanla bitki kök bölgesine sızmaya bırakılır.
Yüzey sulama yöntemlerinin uygulandığı alanlarda suyun iletimi ve dağıtımı genellikle açık kanal sistemleri ile yapıldığı belirtilmişti, ancak özellikle eğimli yada engebeli alanlarda, bazen toprak altına gömülü beton boru sistemleri ile ara*zi yüzeyine serili düşük basınçlı boru sistemleri kullanılabilir.
Yüzey sulama yöntemlerini salma, göllendirme, karık ve uzun tava (border) sulama yöntemleri şeklinde grupiandırmak olasıdır. Salma sulama yönteminde su, tarla başı kanalından saptırılarak tarla üzerinde serbestçe yayılmaya bırakılır. Göliendirnıe sulama yönteminde su tava yada karıklar içerisinde göllendirilir. Karık sulama yönteminde suyun, bitki sıralan arasında açılan karıklarda akması sağlanır. Uzun tava sulama yönteminde ise su, uzun şeddelerle sınırlanmış arazi yüzeyinde ince bir su tabakası oluşturacak şekilde akar. Adı geçen sulama yön*temlerinden salma ve uzun tava uygulamaları sera koşullan için geçerli olmayıp, geniş alanlarda ve daha çok tarla bitkileri yetiştiriciliğinin yapıldığı durumlarda söz konusudur.
Yüzey sulama yöntemlerinin ortak özelliği kanal yada boru hattından alınan suyun, parseller içindeki dağıtımının tamamen yerçekiminin etkisi altında yapıl*masıdır. Bu nedenle yüzey sulama yöntemlerinde en önemli konu arazi tesviye*sine olan gereksinimdir.
Basınçlı sulama yöntemleri, yağmurlama, mini yağmurlama ve damla sula*ma yöntemleri olmak üzere başlıca üç grupta toplanabilir. Bu yöntemlerde su,
62 SERA BİTKİLERİNİN SULANMASI
kaynaktan bitkiye kadar basınçlı borularla iletilir. Yağmurlama sulama yöntemin*de, arazi yüzeyinde belirli aralıklarla yerleştirilmiş yağmurlama başlıklarından su basınç altında püskürtülerek verilir. Mini yağmurlama ve damla sulama yönte*minde ise bitki kökleri yakınındaki arazi yüzeyine yerleştirilen mini yağmurlama başlıkları ve damlatıcılardan daha düşük basınçla ve daha düşük bir debi ile suyun akması sağlanır.
Sızdırma sulama yönteminde su, toprak altına yerleştirilen basınçlı borular*dan yada derin açılan hendeklerden bitki kök bölgesine sızdırılarak verilir.
Yüzey ve basınçlı sulama yöntemleri arasında uygulamaya yönelik en belir*gin fark, yüzey sulama yöntemlerinde sulama aralıklarının daha geniş ve her sula*mada uygulanan sulama suyu miktarının daha fazla olmasıdır. Diğer bir anlatımla basınçlı sulama yöntemlerinde sulama uygulamaları, daha sık aralıkta ve her sula*mada daha az su uygulayacak şekilde gerçekleştirilir. Bunun sonucu olarak, basınçlı sulama yöntemleri ile sulanan bir alandan aynı koşullar altında yüzey sulama yöntemi ile yapılan sulamalara oranla daha fazla ürün elde edilebilmektedir. Bunun en büyük nedeni olarak, basınçlı, sulama uygulamaları sonucu toprakta sürekli yeterli düzeyde nemin varlığının korunabilmesi söylenebilir. Birim alandan sağlanan verimin artışı, basınçlı sulama yöntemlerinin en büyük dezavantajını oluşturan sistemin kuruluş maliyeti ile işletim masraflarının kısa sürede Karşılan*ması adına da oldukça önemlidir. Öte yandan yüzey sulama yöntemlerine oranla işçilik giderlerinin daha az oluşu ve diğer kültürel işlemlerin (budama, ilaçlama, hasat vb) daha kolay yürütülebilmesi basınçlı sulama yöntemlerinin üstünlükleri olarak söylenebilir.
Kaynak: Sera Bitkilerinin Sulanması
Prof.Dr. Atila GÜNAY – Doç.Dr. M.Ali UL
Sulama yöntemi, genel anlamda, kaynaktan alınarak tarla parsellerine, bahçeye yada seraya kadar getirilen suyun bitki kök bölgesine veriliş şekli olarak tanımlanır. Bu yönden sulama yöntemleri; 1. Yüzey, 2, Basınçlı ve 3. Sızdırma olmak üzere üç grupta toplanabilir (Şekil 9).
Yüzey sulama yöntemlerinde kaynaktan alınan suyun sulanacak bitkiye kadar ulaşımı, kanal, kanalet yada boru hatları aracılığıyla, arazi yüzeyinde belirli bir eğim doğrultusunda yani yerçekiminin etkisi ile sağlanır. Bu yöntemde sulama parselinin belirli bir noktasından, bitkinin ihtiyaç duyduğu su miktarı kök bölge*sine sızıncaya kadar suyun arazi yüzeyinden akması sağlanır yada değinilen noktada bitki ihtiyacı kadar su miktarı kısa sürede göllendirilerek, zamanla bitki kök bölgesine sızmaya bırakılır.
Yüzey sulama yöntemlerinin uygulandığı alanlarda suyun iletimi ve dağıtımı genellikle açık kanal sistemleri ile yapıldığı belirtilmişti, ancak özellikle eğimli yada engebeli alanlarda, bazen toprak altına gömülü beton boru sistemleri ile ara*zi yüzeyine serili düşük basınçlı boru sistemleri kullanılabilir.
Yüzey sulama yöntemlerini salma, göllendirme, karık ve uzun tava (border) sulama yöntemleri şeklinde grupiandırmak olasıdır. Salma sulama yönteminde su, tarla başı kanalından saptırılarak tarla üzerinde serbestçe yayılmaya bırakılır. Göliendirnıe sulama yönteminde su tava yada karıklar içerisinde göllendirilir. Karık sulama yönteminde suyun, bitki sıralan arasında açılan karıklarda akması sağlanır. Uzun tava sulama yönteminde ise su, uzun şeddelerle sınırlanmış arazi yüzeyinde ince bir su tabakası oluşturacak şekilde akar. Adı geçen sulama yön*temlerinden salma ve uzun tava uygulamaları sera koşullan için geçerli olmayıp, geniş alanlarda ve daha çok tarla bitkileri yetiştiriciliğinin yapıldığı durumlarda söz konusudur.
Yüzey sulama yöntemlerinin ortak özelliği kanal yada boru hattından alınan suyun, parseller içindeki dağıtımının tamamen yerçekiminin etkisi altında yapıl*masıdır. Bu nedenle yüzey sulama yöntemlerinde en önemli konu arazi tesviye*sine olan gereksinimdir.
Basınçlı sulama yöntemleri, yağmurlama, mini yağmurlama ve damla sula*ma yöntemleri olmak üzere başlıca üç grupta toplanabilir. Bu yöntemlerde su,
62 SERA BİTKİLERİNİN SULANMASI
kaynaktan bitkiye kadar basınçlı borularla iletilir. Yağmurlama sulama yöntemin*de, arazi yüzeyinde belirli aralıklarla yerleştirilmiş yağmurlama başlıklarından su basınç altında püskürtülerek verilir. Mini yağmurlama ve damla sulama yönte*minde ise bitki kökleri yakınındaki arazi yüzeyine yerleştirilen mini yağmurlama başlıkları ve damlatıcılardan daha düşük basınçla ve daha düşük bir debi ile suyun akması sağlanır.
Sızdırma sulama yönteminde su, toprak altına yerleştirilen basınçlı borular*dan yada derin açılan hendeklerden bitki kök bölgesine sızdırılarak verilir.
Yüzey ve basınçlı sulama yöntemleri arasında uygulamaya yönelik en belir*gin fark, yüzey sulama yöntemlerinde sulama aralıklarının daha geniş ve her sula*mada uygulanan sulama suyu miktarının daha fazla olmasıdır. Diğer bir anlatımla basınçlı sulama yöntemlerinde sulama uygulamaları, daha sık aralıkta ve her sula*mada daha az su uygulayacak şekilde gerçekleştirilir. Bunun sonucu olarak, basınçlı sulama yöntemleri ile sulanan bir alandan aynı koşullar altında yüzey sulama yöntemi ile yapılan sulamalara oranla daha fazla ürün elde edilebilmektedir. Bunun en büyük nedeni olarak, basınçlı, sulama uygulamaları sonucu toprakta sürekli yeterli düzeyde nemin varlığının korunabilmesi söylenebilir. Birim alandan sağlanan verimin artışı, basınçlı sulama yöntemlerinin en büyük dezavantajını oluşturan sistemin kuruluş maliyeti ile işletim masraflarının kısa sürede Karşılan*ması adına da oldukça önemlidir. Öte yandan yüzey sulama yöntemlerine oranla işçilik giderlerinin daha az oluşu ve diğer kültürel işlemlerin (budama, ilaçlama, hasat vb) daha kolay yürütülebilmesi basınçlı sulama yöntemlerinin üstünlükleri olarak söylenebilir.
Kaynak: Sera Bitkilerinin Sulanması
Prof.Dr. Atila GÜNAY – Doç.Dr. M.Ali UL