Tweet
BÝTKÝ BESÝM MADDESÝ NOKSANLIKLARI
Bitkilerin yaþadýðý ortamda, besin maddesinin noksanlýðý çeþitli þekillerde ortaya çýkar. Bunun nedenlerini iki ana baþlýkta top¬layabiliriz.
a. Ortamda yeteri kadar besin maddesi yoktur,
b. Ortamda yeteri kadar besin maddesi vardýr. Ancak,
ba. Bitkiler bu besin maddelerini bünyelerine alamaz, bb. Bu besin maddeleri yarayýþlý deðildir. •'
Ortamda besin maddesinin yeteri kadar olmayýþý, var olan besin maddelerinin zaman içinde bitkiler tarafýndan kullanýlmýþ ve tüketilmiþ olmasýna baðlýdýr. Ayrýca suda çözünmüþ olan besin maddeleri bitki kök bölgesinden topraðýn alt katmanlarýna doðru yýkanarak gitmiþ, dýþarýdan gübreleme yoluyla eksik olan maddeler geri verilmemiþ, daha önce verilenler de aþýrý yaðmur ve sulama suyu ile yýkanmýþ olabilir. Ana kayalarda ayrýþým durmuþ ve bundan dolayý katý fazdan bu mad¬deler toprak çözeltisine geçememiþ olabilir. Bir baþka deyiþle toprakta fi¬ziksel ve kimyasal ayrýþma olaylarý durmuþ veya durmasýna olanak saðlayan faktörler devreye girmiþ, ayrýca toprak çözeltisindeki besin maddeleri herhangi bir nedenle çözünmeyen bileþikler haline dönüþmüþ olabilir. Ýþte bütün bu sebeplerden dolayý ortamda besin maddeleri ek¬silmiþ ve yok olmuþtur.
Toprak sýcaklýðýnýn yeteri kadar yüksek olmamasý, toprakta oksijenin azalmasý ve karbondioksitin çoðalmasý, suyun yeterli derecede bu¬lunmayýþý, toprak pH' sýnýn uygun olmayýþý, toprakta aþýrý tuzluluðun olmasý ve toprak çözeltisindeki iyonlarýn birbirleriyle etkileþim halinde olmasý nedeniyle toprakta besin maddeleri yeterince bulunsa bile bu be¬sin maddelerini bitkiler alamaz veya bu besin maddeleri bitkiler için ya¬rayýþlý hale geçemez.
Bitkilerdeki besin maddesi noksanlýklarý bitki organlarýnda gözle
görünür nekrozlar, büyüme ve geliþme aksaklýklanyla ortaya çýkar. Be¬
lirtiler öncelikle yapraklar, meyveler, sürgünler, dallar ve gövde, en son
olarak kökte meydana gelir. '
Besin maddesi noksanlýklarýnýn bir çoðu yaprak renginin farklýlaþ-masýyla kendini gösterir. Demir, bakýr, mangan, bor, çinko gibi mikro elementler, önce genç körpe yapraklarda kendini belli eder, sonra yaþlý yapraklara doðru ilerler. Azot, fosfor, potasyum ve magnezyum gibi makro elementler yaþlý ve orta derecede yaþlý yapraklarda ilk belirtilerini verir, daha sonra genç yapraklara doðru sýçrar. Yaprak renginin deðiþmesi yanýnda, zamanla beneklenme, kahverengine dönüþme, yer yer kurumalar, yaprak yýrtýlmalarý ve kuruyan kýsýmlarda dökülmeler meydana gelir. Ayrýca yapraklarýn üst kýsmýnýn matlaþmasý, küllenmiþ
gibi bir görünüm kazanmasý, yapraklarýn çok küçük kalmasý veya anor¬mal irileþmesi, þeklinin deforme olmasý besin maddesi noksanlýklarýnda ortaya çýkar. Besin maddesi noksanlýklarý bazen yapraklarla birlikte, ba¬zen de yapraklardan belli bir süre sonra meyvelerde kendini hissettirir. Bu durum meyvelerin yeteri kadar büyümemesi, esas rengin oluþmamasý, olgunluðun gecikmesi, yarýlma ve çatlamalarla kendini gösterebilir. Besin maddesi noksanlýðý genç sürgünlerde de meydana ge¬lebilir. Besin maddesi noksanlýðýnýn daha ileri safhalarýnda dallar, gövde ve köklerde de bir takým belirtiler karþýmýza çýkar
Serlerde Gübreleme
Prof Dr Atila GÜNEY - Doç Dr Cihat KÜTÜK
Bitkilerin yaþadýðý ortamda, besin maddesinin noksanlýðý çeþitli þekillerde ortaya çýkar. Bunun nedenlerini iki ana baþlýkta top¬layabiliriz.
a. Ortamda yeteri kadar besin maddesi yoktur,
b. Ortamda yeteri kadar besin maddesi vardýr. Ancak,
ba. Bitkiler bu besin maddelerini bünyelerine alamaz, bb. Bu besin maddeleri yarayýþlý deðildir. •'
Ortamda besin maddesinin yeteri kadar olmayýþý, var olan besin maddelerinin zaman içinde bitkiler tarafýndan kullanýlmýþ ve tüketilmiþ olmasýna baðlýdýr. Ayrýca suda çözünmüþ olan besin maddeleri bitki kök bölgesinden topraðýn alt katmanlarýna doðru yýkanarak gitmiþ, dýþarýdan gübreleme yoluyla eksik olan maddeler geri verilmemiþ, daha önce verilenler de aþýrý yaðmur ve sulama suyu ile yýkanmýþ olabilir. Ana kayalarda ayrýþým durmuþ ve bundan dolayý katý fazdan bu mad¬deler toprak çözeltisine geçememiþ olabilir. Bir baþka deyiþle toprakta fi¬ziksel ve kimyasal ayrýþma olaylarý durmuþ veya durmasýna olanak saðlayan faktörler devreye girmiþ, ayrýca toprak çözeltisindeki besin maddeleri herhangi bir nedenle çözünmeyen bileþikler haline dönüþmüþ olabilir. Ýþte bütün bu sebeplerden dolayý ortamda besin maddeleri ek¬silmiþ ve yok olmuþtur.
Toprak sýcaklýðýnýn yeteri kadar yüksek olmamasý, toprakta oksijenin azalmasý ve karbondioksitin çoðalmasý, suyun yeterli derecede bu¬lunmayýþý, toprak pH' sýnýn uygun olmayýþý, toprakta aþýrý tuzluluðun olmasý ve toprak çözeltisindeki iyonlarýn birbirleriyle etkileþim halinde olmasý nedeniyle toprakta besin maddeleri yeterince bulunsa bile bu be¬sin maddelerini bitkiler alamaz veya bu besin maddeleri bitkiler için ya¬rayýþlý hale geçemez.
Bitkilerdeki besin maddesi noksanlýklarý bitki organlarýnda gözle
görünür nekrozlar, büyüme ve geliþme aksaklýklanyla ortaya çýkar. Be¬
lirtiler öncelikle yapraklar, meyveler, sürgünler, dallar ve gövde, en son
olarak kökte meydana gelir. '
Besin maddesi noksanlýklarýnýn bir çoðu yaprak renginin farklýlaþ-masýyla kendini gösterir. Demir, bakýr, mangan, bor, çinko gibi mikro elementler, önce genç körpe yapraklarda kendini belli eder, sonra yaþlý yapraklara doðru ilerler. Azot, fosfor, potasyum ve magnezyum gibi makro elementler yaþlý ve orta derecede yaþlý yapraklarda ilk belirtilerini verir, daha sonra genç yapraklara doðru sýçrar. Yaprak renginin deðiþmesi yanýnda, zamanla beneklenme, kahverengine dönüþme, yer yer kurumalar, yaprak yýrtýlmalarý ve kuruyan kýsýmlarda dökülmeler meydana gelir. Ayrýca yapraklarýn üst kýsmýnýn matlaþmasý, küllenmiþ
gibi bir görünüm kazanmasý, yapraklarýn çok küçük kalmasý veya anor¬mal irileþmesi, þeklinin deforme olmasý besin maddesi noksanlýklarýnda ortaya çýkar. Besin maddesi noksanlýklarý bazen yapraklarla birlikte, ba¬zen de yapraklardan belli bir süre sonra meyvelerde kendini hissettirir. Bu durum meyvelerin yeteri kadar büyümemesi, esas rengin oluþmamasý, olgunluðun gecikmesi, yarýlma ve çatlamalarla kendini gösterebilir. Besin maddesi noksanlýðý genç sürgünlerde de meydana ge¬lebilir. Besin maddesi noksanlýðýnýn daha ileri safhalarýnda dallar, gövde ve köklerde de bir takým belirtiler karþýmýza çýkar
Serlerde Gübreleme
Prof Dr Atila GÜNEY - Doç Dr Cihat KÜTÜK
