Tweet
BİTKİLERİN BESLENMESİNDE KULLANILAN GÜBRELER VE ÖZELLİKLERİ
Bitki gelişmesine etki yapan bitki besin maddeleri, insan eli değmemiş doğada bitki isteğine uygun bir dolaşım içinde bulunur. Bit¬kiler üzerinde yaşadıkları topraktan besin maddelerini alır, gelişir ve öldüğünde bu maddeleri tekrar toprağa bırakır. Şu halde topraktan hiçbir şey kaybolmaz. Tam tersine bitkiler gelişmeleri sırasında ha¬vadaki CO2 alıp, suyla birleştirip organik madde yaptıklarından, öldüklerinde bu organik maddeler toprağa karışarak toprağın koloidal kil miktarını artırır ve bazı besin maddelerini toprağa kazandırmış olur. Esasında tarım amaçlı bitki yetiştiriciliği bir toprak soygunculuğudur. Çünkü insanlar doğanın florasını sökerek, istedikleri kültür bitkilerini yetiştirerek ve hasat ederek, bu bitkilerin topraktan aldığı besin mad¬delerini oradan uzaklaştırır. Ayrıca hasattan sonra toprağı bir süre boş bıraktıklarında, üstü çıplak ve korunmasız kalan toprak rüzgar, yağış gibi doğa koşullarından çabucak etkilenerek yıkanır, erozyona uğrar, toprak ile birlikte besin maddesi kaybına da uğrar.
İlk insanlar stepleri açarak devamlı bu topraklar üzerinde yetiştiricilik yapıyor, fakat toprağa bir şey vermediklerinden ürün mik¬tarının gittikçe azaldığını görüyor ve verimsizleşen bu toprakları terk ederek daha bereketli topraklara göç ediyorlardı. Böylece stepler tarla alanına ve tekrar stepe dönüşüyordu. Dünyada nüfusun çoğalması, değişik millet topluluklarının meydana gelmesi, bunların belirli alan¬larda toplanarak yerleşmesi, vatan düşüncesinin doğması ve uygarlığın ilerlemesi göçleri durdurdu. İnsanların bulundukları yerlerde yaşamalarını ve o topraklar üzerinde artan nüfuslarının besin ge¬reksinimlerini karşılamayı zorunlu hale getirdi. Devamlı aynı yerde yapılan yetiştiricilikte, yoksullaşan toprağı eski haline getirmek gereği doğdu. Böylece bitki yetiştirmekle topraktan kaldırılan besin mad¬delerinin tekrar toprağa verilmesi başladı. İşte bitkilerin geliştikleri or¬tamda verimliliği arttırmak, toprağın yapısını düzeltmek amacıyla her¬hangi bir maddenin toprağa verilmesine "GÜBRELEME" ve verilen maddeye "GÜBRE" adı verildi.
Gübreler toprağa verilirken temelde iki amaç göz önünde tutulur:
a. Topraktan bitki aracılığıyla kaldırılan besin maddelerini tekrar top¬rağa geri vermek ve besin maddelerince toprağı zenginleştirmek,
b. Bitkilerin iyi bir şekilde gelişmesini sağlamak için toprağı fiziksel, kimyasal ve biyolojik yönden uygun duruma getirmek.
Bu iki amacı gerçekleştirmek üzere yapılan gübreleme çalışmalarında değişik gübre çeşitleri kullanılır. Bu gübreler, içerdikleri bitki besin maddelerinin formlarına göre "Organik " ve "İnorganik " gübreler ola¬rak iki büyük gruba ayrılır. Organik gübreler bitki besin maddelerini or¬ganik formda içerirler ve daha çok toprak özelliğinin düzeltilmesinde kullanılır. Bunun yanı sıra az miktarlarda da olsa toprağa besin mad¬desi katkısı sağlayarak bitki beslenmesine yardımcı olur. Buna karşın inorganik gübreler doğrudan doğruya bitki beslenmesinde görev alır. Toprakta yeterli derecede bulunmayan besin maddelerinin ta¬mamlanmasında kullanılır. Yalnız toprağın besin maddesi miktarını ta¬mamlamak için tek yönlü gübreleme yapılmaz. Toprak içindeki besin maddelerinin bitki tarafından almabilme durumu da önemlidir. Çünkü aynı besin maddesinden değişik bitkiler farklı şekilde yararlanır. Bu bakımdan gübre gereksinimi belirlenirken, belirli bir bitkinin besin ge¬reksinimini karşılayacak miktardaki ortamdan alınabilecek besin mad¬desi miktarı göz önüne alınır. Besin maddesi alımı fazla olan bitkiye bu yüzden daha fazla gübre verilme zorunluluğu vardır.
Serlerde Gübreleme
Prof Dr Atila GÜNEY - Doç Dr Cihat KÜTÜK
Bitki gelişmesine etki yapan bitki besin maddeleri, insan eli değmemiş doğada bitki isteğine uygun bir dolaşım içinde bulunur. Bit¬kiler üzerinde yaşadıkları topraktan besin maddelerini alır, gelişir ve öldüğünde bu maddeleri tekrar toprağa bırakır. Şu halde topraktan hiçbir şey kaybolmaz. Tam tersine bitkiler gelişmeleri sırasında ha¬vadaki CO2 alıp, suyla birleştirip organik madde yaptıklarından, öldüklerinde bu organik maddeler toprağa karışarak toprağın koloidal kil miktarını artırır ve bazı besin maddelerini toprağa kazandırmış olur. Esasında tarım amaçlı bitki yetiştiriciliği bir toprak soygunculuğudur. Çünkü insanlar doğanın florasını sökerek, istedikleri kültür bitkilerini yetiştirerek ve hasat ederek, bu bitkilerin topraktan aldığı besin mad¬delerini oradan uzaklaştırır. Ayrıca hasattan sonra toprağı bir süre boş bıraktıklarında, üstü çıplak ve korunmasız kalan toprak rüzgar, yağış gibi doğa koşullarından çabucak etkilenerek yıkanır, erozyona uğrar, toprak ile birlikte besin maddesi kaybına da uğrar.
İlk insanlar stepleri açarak devamlı bu topraklar üzerinde yetiştiricilik yapıyor, fakat toprağa bir şey vermediklerinden ürün mik¬tarının gittikçe azaldığını görüyor ve verimsizleşen bu toprakları terk ederek daha bereketli topraklara göç ediyorlardı. Böylece stepler tarla alanına ve tekrar stepe dönüşüyordu. Dünyada nüfusun çoğalması, değişik millet topluluklarının meydana gelmesi, bunların belirli alan¬larda toplanarak yerleşmesi, vatan düşüncesinin doğması ve uygarlığın ilerlemesi göçleri durdurdu. İnsanların bulundukları yerlerde yaşamalarını ve o topraklar üzerinde artan nüfuslarının besin ge¬reksinimlerini karşılamayı zorunlu hale getirdi. Devamlı aynı yerde yapılan yetiştiricilikte, yoksullaşan toprağı eski haline getirmek gereği doğdu. Böylece bitki yetiştirmekle topraktan kaldırılan besin mad¬delerinin tekrar toprağa verilmesi başladı. İşte bitkilerin geliştikleri or¬tamda verimliliği arttırmak, toprağın yapısını düzeltmek amacıyla her¬hangi bir maddenin toprağa verilmesine "GÜBRELEME" ve verilen maddeye "GÜBRE" adı verildi.
Gübreler toprağa verilirken temelde iki amaç göz önünde tutulur:
a. Topraktan bitki aracılığıyla kaldırılan besin maddelerini tekrar top¬rağa geri vermek ve besin maddelerince toprağı zenginleştirmek,
b. Bitkilerin iyi bir şekilde gelişmesini sağlamak için toprağı fiziksel, kimyasal ve biyolojik yönden uygun duruma getirmek.
Bu iki amacı gerçekleştirmek üzere yapılan gübreleme çalışmalarında değişik gübre çeşitleri kullanılır. Bu gübreler, içerdikleri bitki besin maddelerinin formlarına göre "Organik " ve "İnorganik " gübreler ola¬rak iki büyük gruba ayrılır. Organik gübreler bitki besin maddelerini or¬ganik formda içerirler ve daha çok toprak özelliğinin düzeltilmesinde kullanılır. Bunun yanı sıra az miktarlarda da olsa toprağa besin mad¬desi katkısı sağlayarak bitki beslenmesine yardımcı olur. Buna karşın inorganik gübreler doğrudan doğruya bitki beslenmesinde görev alır. Toprakta yeterli derecede bulunmayan besin maddelerinin ta¬mamlanmasında kullanılır. Yalnız toprağın besin maddesi miktarını ta¬mamlamak için tek yönlü gübreleme yapılmaz. Toprak içindeki besin maddelerinin bitki tarafından almabilme durumu da önemlidir. Çünkü aynı besin maddesinden değişik bitkiler farklı şekilde yararlanır. Bu bakımdan gübre gereksinimi belirlenirken, belirli bir bitkinin besin ge¬reksinimini karşılayacak miktardaki ortamdan alınabilecek besin mad¬desi miktarı göz önüne alınır. Besin maddesi alımı fazla olan bitkiye bu yüzden daha fazla gübre verilme zorunluluğu vardır.
Serlerde Gübreleme
Prof Dr Atila GÜNEY - Doç Dr Cihat KÜTÜK
Comment