Tweet
SULAMA SUYUYLA VERME
Serlerde gübrelerin sulama suyu içinde çözülüp verilmesi, bitki be*sinlerinin kök etki alanına kolayca ulaşması ve kolay alınabilir formda olmaları nedeniyle son derece yararlıdır. Bu yöntemle serpme, banda ve ocaklara verme gibi diğer yöntemlere oranla çok daha az ancak etkili bir gübre kullanımı söz konusudur. Ancak sulama suyuyla gübrelerin ser*lerde uygulanmasında dikkat edilmesi gereken bazı konular vardır. Top*rağın bünyesi, geçirgenliği, besin maddelerini tutma özelliği, eğimi, suyun kalitesi ve sulama sistemi gübreleme üzerine doğrudan etkilidir. Toprağın bünyesi fazla killi ve geçirgenliği düşükse yada kumlu ve geçirgenliği yüksekse, tesviye iyi yapılmamışsa ve eğim fazlaysa, ayrıca toprağın organik madde miktarı da az ise özellikle salma ve taşırma sulama ile gübrelerin verilmesi doğru olmaz. Bu koşullarda serlerde yağmurlama yada daha iyisi damla sulama yapılmalıdır. Sulama suyu*nun kalitesi ile kullanılacak gübrelerin çözünürlüğü, karşılıklı etkileşimi yağmurlama ve özellikle de damla sulamada sistemin iyi çalışması açısından büyük önem taşır.
İnorganik gübrelerin verilmesinde kullanılan yöntemler içerisinde su*lama sularıyla ve yapraklara püskürtülerek gübrelerin verilmesi serlerde son yıllarda oldukça yaygınlaşmıştır. Özellikle damla sulamayla bitki be*sinlerinin verilmesi yani fertigasyon, suyun kısıtlı olduğu bölgelerde ve yoğun üretimin yapıldığı örtü altı yetiştiriciliğinde tercih edilen bir yöntem olup üreticiye önemli avantajlar sağlamaktadır. Damla su*lamayla gübreleme uygulaması, yetiştiriciliği yapılan bitkilerin su tüketimiyle ilişkili olduğundan sulama aralığına göre haftada bir, 2-3 günde bir yada günlük bile gübreleme yapmak olanağı vardır. Bu yöntemle tüm makro ve mikro bitki besinleri bitkilere uygulanabilir. An*cak kullanılan gübrelerin suda tamamı çözünebilme özelliği göstermesi gerekmektedir. Bu durum damlatıcılarm tıkanmaması ve sistemin işlerliği açısından son derece önemlidir. Çizelge 8.2'de serada yetiştirilen bazı bitkiler için damla sulama ile uygulanabilecek günlük N, P ve K düzeyleri verilmiştir
Damla sulama sisteminin kullanılmasıyla tarımsal üretimde sulama ile birlikte dengeli bir gübre kullanımının önemi belirgin bir şekilde or*taya çıkmıştır. Ancak ülkemizde birçok konuda olduğu gibi bu konuda da bilgiden önce teknolojinin gelmesi damla sulama ile yapılan gübrelemede üreticilerimizin birçok sorunla karşılaşmasına neden olmuştur. Damla sulama sistemiyle birlikte inorganik gübrelerin kul*lanılması gerektiğinden, üreticilerin büyük bir kısmı bugün için ülkemizdeki mevcut inorganik gübreleri kullanma yoluna gitmişlerdir. Bu gübrelerin kullanılmasıyla birlikte damla sulama sisteminde is*tenmeyen bazı sorunlar ortaya çıkmıştır. Bu sorunun çözümüne katkıda bulunmak amacıyla KILINÇ ve ÇOLAKOĞLU (1991) ülkemizde tüketilen ve devlet tarafından fiyatı desteklenen inorganik gübrelerin damla sulama sistemine uygunluk durumunu incelemiş ve söz konusu gübrelerin bazı özelliklerini Çizelge 8.3'te belirtmiştir.
Çizelge 8.3 incelendiğinde en yüksek çözünme oranının üre güb*resinde, en az çözünme oranın ise 8-24-8 kompoze gübresinde olduğu görülmektedir. Buna göre çözünme oranları bakımından gübreler aşağıdaki şekilde gruplandırılabilir.
1- En çok çözünenler
2- Orta derecede çözünenler
3- Az çözünenler
Üre
Amonyum nitrat (% 33 N)
Potasyum nitrat
Amonyum sülfat
Monoamonyum fosfat (yerli)
Amonyum nitrat (% 26 N)
Potasyum sülfat (kristal)
Kalsiyum amonyum nitrat
15-15-15
Diamonyum fosfat
26-13-0
Potasyum sülfat (granüle)
Triple süper fosfat
20-20-0
20-10-10
8-24-8
Çözünme oranları bakımından karşılaştırılması yapılan ithal mono*amonyum fosfat ile monopotasyum fosfatın çözünme oranları en çok çözünen grubuna girmektedir. Gübre içindeki etkili besin maddesi %'si yönünden gübreler sımflandırıldığında ise üre gübresi yine ilk sırayı al*maktadır. Bu gübreyi potasyum nitrat ve amonyum nitrat (% 33 N) iz*lemektedir. İthal edilen monoamonyum fosfat gübresi ve monopotasyum fosfat gübreleri ile ülkemizde kullanılan devlet destekli gübreler karşılaştırıldığında, ithal gübrelerin üre ile birlikte en çok çözünen gübreler içinde olduğu anlaşılmaktadır. İnorganik gübrelerin suda çözünme oranlarının yüksek olması damla sulama sistemi için mutlak arzu edilen bir özelliktir. Yüksek çözünme oranına sahip gübrelerle değişik oranlarda stok besin çözeltileri hazırlanır ve bu yolla büyük bir kullanım kolaylığı sağlanır (BUNT 1988).
Damla sulama sisteminde kullanılacak gübrelerin kalıntı bırakmaması istenir. Ancak inorganik gübrelerin granülasyon işleminde nem çekmeyi ve kekleşmeyi (katılaşmayı) önleyici özellikteki bazı ma*teryallerin kullanılma zorunluluğunun oluşu bir çok inorganik gübrenin suda çözünmesi anında az çok kalıntı bırakabileceğini ortaya koy*maktadır (TISDALE ve NELSON 1975). Bu yüzden kalıntı bırakan gübrelerin çözünme işleminden sonra süspansiyon halindeki parçacık*ların çökmesini sağlamak için dinlendirilip, süzülmesi ve bundan sonra damla sulamada kullanılması gerekmektedir. Bu yapılmazsa başlıklarda tıkanmalar olur ve sistem kısa sürede kullanılmaz hale gelir. Bu bilgiler
ışığında üre, amonyum sülfat, potasyum nitrat gübreleri ile ithal mono-amonyum fosfat ve monopotasyum fosfat gübrelerinin kalıntı bırakmadığı ve damla sulamada başarıyla kullanabileceği görülmektedir (Çizelge 8.3).
Kimyasal yapı itibariyle inorganik gübreler tuz özelliğindedir. Bu ne*denle inorganik gübrelerin su içinde çözünmesi sonucunda elde edilen besin çözeltilerinin farklı düzeylerde tuz etkisi gösterdiği bil*dirilmektedir. Çizelge 8.4 ve 8.5'te bazı inorganik gübrelerin suda çözünme %'leri ve etkili toplam besin maddeleri miktarlarına göre farklı konsantrasyonlarda hazırlanan besin çözeltilerinin elektriksel iletkenlik (EC), yani tuz değerleri verilmiştir
Serde Gübreleme
Prof.Dr.Atila GÜNAY - Doç.Dr.Cihat KÜTÜK
Serlerde gübrelerin sulama suyu içinde çözülüp verilmesi, bitki be*sinlerinin kök etki alanına kolayca ulaşması ve kolay alınabilir formda olmaları nedeniyle son derece yararlıdır. Bu yöntemle serpme, banda ve ocaklara verme gibi diğer yöntemlere oranla çok daha az ancak etkili bir gübre kullanımı söz konusudur. Ancak sulama suyuyla gübrelerin ser*lerde uygulanmasında dikkat edilmesi gereken bazı konular vardır. Top*rağın bünyesi, geçirgenliği, besin maddelerini tutma özelliği, eğimi, suyun kalitesi ve sulama sistemi gübreleme üzerine doğrudan etkilidir. Toprağın bünyesi fazla killi ve geçirgenliği düşükse yada kumlu ve geçirgenliği yüksekse, tesviye iyi yapılmamışsa ve eğim fazlaysa, ayrıca toprağın organik madde miktarı da az ise özellikle salma ve taşırma sulama ile gübrelerin verilmesi doğru olmaz. Bu koşullarda serlerde yağmurlama yada daha iyisi damla sulama yapılmalıdır. Sulama suyu*nun kalitesi ile kullanılacak gübrelerin çözünürlüğü, karşılıklı etkileşimi yağmurlama ve özellikle de damla sulamada sistemin iyi çalışması açısından büyük önem taşır.
İnorganik gübrelerin verilmesinde kullanılan yöntemler içerisinde su*lama sularıyla ve yapraklara püskürtülerek gübrelerin verilmesi serlerde son yıllarda oldukça yaygınlaşmıştır. Özellikle damla sulamayla bitki be*sinlerinin verilmesi yani fertigasyon, suyun kısıtlı olduğu bölgelerde ve yoğun üretimin yapıldığı örtü altı yetiştiriciliğinde tercih edilen bir yöntem olup üreticiye önemli avantajlar sağlamaktadır. Damla su*lamayla gübreleme uygulaması, yetiştiriciliği yapılan bitkilerin su tüketimiyle ilişkili olduğundan sulama aralığına göre haftada bir, 2-3 günde bir yada günlük bile gübreleme yapmak olanağı vardır. Bu yöntemle tüm makro ve mikro bitki besinleri bitkilere uygulanabilir. An*cak kullanılan gübrelerin suda tamamı çözünebilme özelliği göstermesi gerekmektedir. Bu durum damlatıcılarm tıkanmaması ve sistemin işlerliği açısından son derece önemlidir. Çizelge 8.2'de serada yetiştirilen bazı bitkiler için damla sulama ile uygulanabilecek günlük N, P ve K düzeyleri verilmiştir
Damla sulama sisteminin kullanılmasıyla tarımsal üretimde sulama ile birlikte dengeli bir gübre kullanımının önemi belirgin bir şekilde or*taya çıkmıştır. Ancak ülkemizde birçok konuda olduğu gibi bu konuda da bilgiden önce teknolojinin gelmesi damla sulama ile yapılan gübrelemede üreticilerimizin birçok sorunla karşılaşmasına neden olmuştur. Damla sulama sistemiyle birlikte inorganik gübrelerin kul*lanılması gerektiğinden, üreticilerin büyük bir kısmı bugün için ülkemizdeki mevcut inorganik gübreleri kullanma yoluna gitmişlerdir. Bu gübrelerin kullanılmasıyla birlikte damla sulama sisteminde is*tenmeyen bazı sorunlar ortaya çıkmıştır. Bu sorunun çözümüne katkıda bulunmak amacıyla KILINÇ ve ÇOLAKOĞLU (1991) ülkemizde tüketilen ve devlet tarafından fiyatı desteklenen inorganik gübrelerin damla sulama sistemine uygunluk durumunu incelemiş ve söz konusu gübrelerin bazı özelliklerini Çizelge 8.3'te belirtmiştir.
Çizelge 8.3 incelendiğinde en yüksek çözünme oranının üre güb*resinde, en az çözünme oranın ise 8-24-8 kompoze gübresinde olduğu görülmektedir. Buna göre çözünme oranları bakımından gübreler aşağıdaki şekilde gruplandırılabilir.
1- En çok çözünenler
2- Orta derecede çözünenler
3- Az çözünenler
Üre
Amonyum nitrat (% 33 N)
Potasyum nitrat
Amonyum sülfat
Monoamonyum fosfat (yerli)
Amonyum nitrat (% 26 N)
Potasyum sülfat (kristal)
Kalsiyum amonyum nitrat
15-15-15
Diamonyum fosfat
26-13-0
Potasyum sülfat (granüle)
Triple süper fosfat
20-20-0
20-10-10
8-24-8
Çözünme oranları bakımından karşılaştırılması yapılan ithal mono*amonyum fosfat ile monopotasyum fosfatın çözünme oranları en çok çözünen grubuna girmektedir. Gübre içindeki etkili besin maddesi %'si yönünden gübreler sımflandırıldığında ise üre gübresi yine ilk sırayı al*maktadır. Bu gübreyi potasyum nitrat ve amonyum nitrat (% 33 N) iz*lemektedir. İthal edilen monoamonyum fosfat gübresi ve monopotasyum fosfat gübreleri ile ülkemizde kullanılan devlet destekli gübreler karşılaştırıldığında, ithal gübrelerin üre ile birlikte en çok çözünen gübreler içinde olduğu anlaşılmaktadır. İnorganik gübrelerin suda çözünme oranlarının yüksek olması damla sulama sistemi için mutlak arzu edilen bir özelliktir. Yüksek çözünme oranına sahip gübrelerle değişik oranlarda stok besin çözeltileri hazırlanır ve bu yolla büyük bir kullanım kolaylığı sağlanır (BUNT 1988).
Damla sulama sisteminde kullanılacak gübrelerin kalıntı bırakmaması istenir. Ancak inorganik gübrelerin granülasyon işleminde nem çekmeyi ve kekleşmeyi (katılaşmayı) önleyici özellikteki bazı ma*teryallerin kullanılma zorunluluğunun oluşu bir çok inorganik gübrenin suda çözünmesi anında az çok kalıntı bırakabileceğini ortaya koy*maktadır (TISDALE ve NELSON 1975). Bu yüzden kalıntı bırakan gübrelerin çözünme işleminden sonra süspansiyon halindeki parçacık*ların çökmesini sağlamak için dinlendirilip, süzülmesi ve bundan sonra damla sulamada kullanılması gerekmektedir. Bu yapılmazsa başlıklarda tıkanmalar olur ve sistem kısa sürede kullanılmaz hale gelir. Bu bilgiler
ışığında üre, amonyum sülfat, potasyum nitrat gübreleri ile ithal mono-amonyum fosfat ve monopotasyum fosfat gübrelerinin kalıntı bırakmadığı ve damla sulamada başarıyla kullanabileceği görülmektedir (Çizelge 8.3).
Kimyasal yapı itibariyle inorganik gübreler tuz özelliğindedir. Bu ne*denle inorganik gübrelerin su içinde çözünmesi sonucunda elde edilen besin çözeltilerinin farklı düzeylerde tuz etkisi gösterdiği bil*dirilmektedir. Çizelge 8.4 ve 8.5'te bazı inorganik gübrelerin suda çözünme %'leri ve etkili toplam besin maddeleri miktarlarına göre farklı konsantrasyonlarda hazırlanan besin çözeltilerinin elektriksel iletkenlik (EC), yani tuz değerleri verilmiştir
Serde Gübreleme
Prof.Dr.Atila GÜNAY - Doç.Dr.Cihat KÜTÜK
Comment