Tweet
VERİLECEK GÜBRE MİKTARI
Serlerde bitkilere verilecek gübre miktarının belirlenmesinde çok değişik faktörlerin tek başına veya birlikte etkisi söz konusudur. Bu faktörler aşağıda belirtilmiştir.
1. Toprağın (topraklı yetiştiricilikte) veya yetişme ortamında (top*
raksız yetiştiricilikte) kullanılan materyalin özellikleri,
2. Yetiştirilecek bitki türü ve çeşitlerine göre besin maddesi gerek*
sinimi,
3. Yetiştirme şekli ve zamanı,
4. Yetiştirme süresi,
5. Uygulanan ekim nöbeti (topraklı yetiştiricilikte),
6. Bir önceki yetiştirmeden sonra, toprağın durumu (topraklı yetiş*
tiricilikte) .
Serlerde toprakla yapılan yetiştiricilikte; toprağın bünyesinin hafif (kumlu) veya ağır (killi) olmasına, besin maddelerinin tutulma ve yıkanma durumuna göre gübrelemede farklılıklar ortaya çıkacaktır. Nitekim yapılan toprak analizlerinde azot noksanlığının organik mad*desi düşük, açık renkli, hafif bünyeli, asit tepkimeli, organik gübrelemenin veya yeşil gübrelemenin yapılmadığı topraklarda ve top*raktaki C/N oranının uygun olmadığı durumlarda ortaya çıktığı görülür. Fosfor noksanlığı daha çok organik maddesi az, kireci yüksek, ağır bünyeli, asit ve alkali tepkimeli, havalanması ve drenajı iyi olmayan, düşük sıcaklığa sahip topraklarda meydana gelir. Potasyum noksanlığı ise seyrek görülmekle birlikte aşırı ağır bünyeli, kireci yüksek, organik maddesi az olan topraklarda ortaya çıkar.
Toprakta veya çeşitli ortamlarda yetiştirilen bitkilerin durumlarına bakarak gübreye gereksinimi olup olmadığı kabaca anlaşılabilir. Genel olarak bitki iyi gelişiyor, ürün veriyor, ürün zamanında olgunlaşıyor ve iyi tohum bağlıyor ise ortamda bulunan besin maddelerinin düzeyi ye*terlidir. Buna karşın vegetatif yönden iyi gelişemiyor, bodur kalıyorsa azotun; vegetatif gelişmesi çok iyi olup özellikle tohum ve meyve bağlamada gecikme-bozukluklar varsa fosforun; ürün kalitesiz ve meyveler normale oranla daha ufak ise potasyumun yetersizliği söz ko*nusudur. Kısaca bitkinin vegetatif ve generatif gelişmesinde bir denge varsa genel olarak N, P ve K'un bitkinin gelişme ortamında yeterli düzeyde olduğu söylenilebilir. Bu takdirde uygulanan gübrelerin yeterli olduğu anlaşılır. Ancak en doğru ve geçerli yol bitkiyi veya toprağı analiz edip buradaki besin maddesi düzeylerine göre gübreleme yapmaktadır. Bitkide bulunan herhangi bir besin maddesinin yeter düzeyin altında bulunması gübrelemenin yapılması için önemli bir göstergedir. Çizelge 9.1'de değişik bitkilerde bazı besin maddelerinin yeter düzeyleri ve*rilmiştir. Çizelgeden de anlaşılacağı gibi değişik sebzelerin bünyesinde bulunan makro ve mikro besin maddelerinin yeter düzeyleri önemli ayrımlılıklar göstermektedir. Çizelge 9.2'de ise toprak analiz sonuçlarına göre domates bitkisine uygulanabilecek gübre miktarları belirtilmiştir. Buna göre domates bitkisine verilecek potasyum ve magnezyum mik*tarının azot ve fosfora oranla genelde daha yüksek olması, bu bitkinin beslenmesinde söz konusu bitki besinlerinin çok önemli olduğunu göstermektedir.
Serlerde yetiştirilen sebzelerin N, P ve K istekleri gözönüne alındığında karnabahar, ravent, beyaz baş lahana (geçci), udrsing (geçci) çok fazla azot; cihori, çin lahanası, kabak, pırasa, kereviz, havuç (geçci), kuşkonmaz, beyaz baş lahana (erkenci), wirsing (erkenci) fazla azot; yeşil yaprak lahanası, hıyar, alabaş, salata ve marul, havuç (erkenci), bayır turbu, kırmızı pancar, ıspanak, domates, kuru soğan orta azot; fasulye, bezelye, fındık turbu, kestane turbu, yeşil soğan ise az azot is*teyen sebzelerdir. Fazla fosfor ve potasyuma gereksinim gösteren sebze*ler karnabahar, çin lahanası, hıyar, kabak, baş lahana, ravent, kereviz, havuç (geçci); normal düzeyde fosfor ve potasyum isteyen sebzeler do*mates, patlıcan, marul ve kıvırcıktır. Sebzeler içinde fasulye, bezelye, hıyar, havuç, pancar ve domates fazlaca magnezyum sevmektedir. Diğer sebzelerin magnezyum gereksinimi normal düzeydedir.
Bitkilerin serlerde yetiştirilme dönemi daha öncede değinildiği gibi gübreleme açısından önem taşır. Örneğin bir sebzenin ilkbahar yada sonbaharda yetiştirilmesi farklı gübrelemeyi gerektirir. Bir başka deyişle sebzenin erkenci, orta ve geçci oluşu gübre isteğini etkiler. Sebzenin örtü altında alçak tünel yada serde yetiştirilmesi bile yapılacak gübrelemede dikkate alınması gereken durumdur.
Serde Gübreleme
Prof.Dr.Atila GÜNAY - Doç.Dr.Cihat KÜTÜK
Serlerde bitkilere verilecek gübre miktarının belirlenmesinde çok değişik faktörlerin tek başına veya birlikte etkisi söz konusudur. Bu faktörler aşağıda belirtilmiştir.
1. Toprağın (topraklı yetiştiricilikte) veya yetişme ortamında (top*
raksız yetiştiricilikte) kullanılan materyalin özellikleri,
2. Yetiştirilecek bitki türü ve çeşitlerine göre besin maddesi gerek*
sinimi,
3. Yetiştirme şekli ve zamanı,
4. Yetiştirme süresi,
5. Uygulanan ekim nöbeti (topraklı yetiştiricilikte),
6. Bir önceki yetiştirmeden sonra, toprağın durumu (topraklı yetiş*
tiricilikte) .
Serlerde toprakla yapılan yetiştiricilikte; toprağın bünyesinin hafif (kumlu) veya ağır (killi) olmasına, besin maddelerinin tutulma ve yıkanma durumuna göre gübrelemede farklılıklar ortaya çıkacaktır. Nitekim yapılan toprak analizlerinde azot noksanlığının organik mad*desi düşük, açık renkli, hafif bünyeli, asit tepkimeli, organik gübrelemenin veya yeşil gübrelemenin yapılmadığı topraklarda ve top*raktaki C/N oranının uygun olmadığı durumlarda ortaya çıktığı görülür. Fosfor noksanlığı daha çok organik maddesi az, kireci yüksek, ağır bünyeli, asit ve alkali tepkimeli, havalanması ve drenajı iyi olmayan, düşük sıcaklığa sahip topraklarda meydana gelir. Potasyum noksanlığı ise seyrek görülmekle birlikte aşırı ağır bünyeli, kireci yüksek, organik maddesi az olan topraklarda ortaya çıkar.
Toprakta veya çeşitli ortamlarda yetiştirilen bitkilerin durumlarına bakarak gübreye gereksinimi olup olmadığı kabaca anlaşılabilir. Genel olarak bitki iyi gelişiyor, ürün veriyor, ürün zamanında olgunlaşıyor ve iyi tohum bağlıyor ise ortamda bulunan besin maddelerinin düzeyi ye*terlidir. Buna karşın vegetatif yönden iyi gelişemiyor, bodur kalıyorsa azotun; vegetatif gelişmesi çok iyi olup özellikle tohum ve meyve bağlamada gecikme-bozukluklar varsa fosforun; ürün kalitesiz ve meyveler normale oranla daha ufak ise potasyumun yetersizliği söz ko*nusudur. Kısaca bitkinin vegetatif ve generatif gelişmesinde bir denge varsa genel olarak N, P ve K'un bitkinin gelişme ortamında yeterli düzeyde olduğu söylenilebilir. Bu takdirde uygulanan gübrelerin yeterli olduğu anlaşılır. Ancak en doğru ve geçerli yol bitkiyi veya toprağı analiz edip buradaki besin maddesi düzeylerine göre gübreleme yapmaktadır. Bitkide bulunan herhangi bir besin maddesinin yeter düzeyin altında bulunması gübrelemenin yapılması için önemli bir göstergedir. Çizelge 9.1'de değişik bitkilerde bazı besin maddelerinin yeter düzeyleri ve*rilmiştir. Çizelgeden de anlaşılacağı gibi değişik sebzelerin bünyesinde bulunan makro ve mikro besin maddelerinin yeter düzeyleri önemli ayrımlılıklar göstermektedir. Çizelge 9.2'de ise toprak analiz sonuçlarına göre domates bitkisine uygulanabilecek gübre miktarları belirtilmiştir. Buna göre domates bitkisine verilecek potasyum ve magnezyum mik*tarının azot ve fosfora oranla genelde daha yüksek olması, bu bitkinin beslenmesinde söz konusu bitki besinlerinin çok önemli olduğunu göstermektedir.
Serlerde yetiştirilen sebzelerin N, P ve K istekleri gözönüne alındığında karnabahar, ravent, beyaz baş lahana (geçci), udrsing (geçci) çok fazla azot; cihori, çin lahanası, kabak, pırasa, kereviz, havuç (geçci), kuşkonmaz, beyaz baş lahana (erkenci), wirsing (erkenci) fazla azot; yeşil yaprak lahanası, hıyar, alabaş, salata ve marul, havuç (erkenci), bayır turbu, kırmızı pancar, ıspanak, domates, kuru soğan orta azot; fasulye, bezelye, fındık turbu, kestane turbu, yeşil soğan ise az azot is*teyen sebzelerdir. Fazla fosfor ve potasyuma gereksinim gösteren sebze*ler karnabahar, çin lahanası, hıyar, kabak, baş lahana, ravent, kereviz, havuç (geçci); normal düzeyde fosfor ve potasyum isteyen sebzeler do*mates, patlıcan, marul ve kıvırcıktır. Sebzeler içinde fasulye, bezelye, hıyar, havuç, pancar ve domates fazlaca magnezyum sevmektedir. Diğer sebzelerin magnezyum gereksinimi normal düzeydedir.
Bitkilerin serlerde yetiştirilme dönemi daha öncede değinildiği gibi gübreleme açısından önem taşır. Örneğin bir sebzenin ilkbahar yada sonbaharda yetiştirilmesi farklı gübrelemeyi gerektirir. Bir başka deyişle sebzenin erkenci, orta ve geçci oluşu gübre isteğini etkiler. Sebzenin örtü altında alçak tünel yada serde yetiştirilmesi bile yapılacak gübrelemede dikkate alınması gereken durumdur.
Serde Gübreleme
Prof.Dr.Atila GÜNAY - Doç.Dr.Cihat KÜTÜK
Comment