Tweet
İÇİNDEKİLER
Savfa No
İÇİNDEKİLER
ŞEKİLLER DİZİNİ
ÇİZELGELER DİZİNİ
1. GİRİŞ
2. SERA YERİ SEÇİMİ 2
2.1. Sera Toprağı 3
2.2. Arazi Eğimi 4
2.3. Su Kaynağı ve Kalitesi. 5
2.4. Enerji Kaynağı. 8
3. SERA YERİ. 9
3.1. Güneş Işınlarının Geliş Açısı. 15
.21
3.2. Rüzgar Kıranlar.
4. SERALARIN SINIFLANDHULMASI ve SERA TİPLERİ 25
4.1. Geniş Açıklıklı Eşlenik Çatılı Seralar. 27
4.1.1. Tekil seralar. 28
4.1.2. Blok seralar 30
4.2. Tünel Tipi Seralar 33
4.3. Eşlenik Olmayan Seralar 34
4.4. Bir Binaya Ekli Seralar. 35
4.5. Kuma Çatılı Seralar. 36
5. SERALARIN YAPIMI. 36
5.1. Cam Seralar. 37
5.2. Çerçeveler 38
5.3. Plastik Seralar 44
5.4. Sera Örtü Malzemeleri 49
5.4.1. Cam örtüler 49
5.4.2. Plastik örtüler 50
6.SERAKONSTÜRÜKSÜYONU. 56
6.1.Çatılar. 56
6.1.1. Çatı elemanlarının hesap ilkeleri 57
6.2. Kolonların Projelenmesi 73
6.3. Temellerin Projelenmesi 76
6.4. Olukların Projelenmesi 84
7. SERALARDA HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ. 87
7.1. Doğal Havalandırma ve Sistemleri 88
7.2. Mekanik Havalandırma Sistemleri 94
7.2.1. Fan seçimi ve sistemin planlanması. 95
8. SERALARIN ISITILMASI 103
8.1. Seralarda Isı Gereksinimi 108
8.1.1. Dış yüzey büyüklüğünün etkisi 109
8.1.2. Örtü malzemesinin etkisi 110
8.1.3. Sızdırma açıklıktan ve ısı köprüleri 110
8.2. Isı Gereksiniminin Hesaplanması 111
8. 3. Yakıtlar. 118
8.4. Isı Perdeleri 121
8.5. Perdelerin Isı Gereksinimine Etkileri 126
8.6. Seralarda Kullanılan Isıtma Sistemleri 129
8.6.1. Sıcak sulu sistemler 131
8.6.2. Buharlı sistemler. 134
8.6.3. Isıtma borularının yerleştirilmesi i. 136
8.6.4. Sıcak hava üflemeli sistemler 139
8.7. Sera Isıtmasında Alternatif Enerji Kaynaklarının Kullanılması. 141
8.7.1. Seraların güneş enerjisi ile ısıtılması. i. 141
8.7.2 Güneş enerjisi ile ısıtmada hesaplamalar. 152
8.7.3. Sera ısıtmasında atık ısı enerjisinin kullanılması. 154
8.7.4. Sera ısıtmasında jeotermal enerjinin kullanılması * 156
9. SERALARDA SERİNLETME 158
9.1. Fan-PAD Sistemi 158
9.2. Şişleme Sistemi 163
10. SERALARDA OTOMASYON 165
10.1. Sıcaklık Duyargaları 167
10.2. Toprak Nem Duyargaları. 169
10.3. Yağmur ve Rüzgâr Hızı Duyargası 170
10.4. Hava Nemi Duyargası 171
10.5. Ph ve EC. 172
10.6. Radyasyon (Güneş Işınımı Ölçümü). 172
10.7. Arabirimler. 174
10.8. Mikroişlemciler. 174
10.9. Diğer Kontrol Birimleri 175
10.10. Örnek Uygulamalar. 175
10.10.1. Bilgisayar kontrollü sera 175
10.10.2. Bilgisayar kontrollü sulama ve gübreleme otomasyonu 180
11. KAYNAKLAR.182
ŞEKİLLER DİZİNİ
Şekil 2.2. Bir seracılık işletmesinde sera ve çevre birimlerin yerleşim planı 8 Şekil 3.1. Serada oluşan ısı alışverişi l0
Şekil 3.2. Yükseklik açısı ile L/H oranı (Walker ve Duncan, 1974) 12
Şekil 3.3. Seraların yönlendirilmesi 13
Şekil 3.4. Cam yüzeyine gelen güneş ışınlan ile ilgili kayıplar 15
Şekil 3.5. Güneş ışınlan ile sera çatı arasındaki ilişki 16
Şekil 3.6. Çatı eğim açısının konstrüksiyona etkisi 17
Şekil 3.7. Sera yapılarının mimari şekilleri 21
Şekil 3.8. Sızdırma aralıklı rüzgar kıranlar 23
Şekil 3.9. Ağaç rüzgar kıran 24
Şekil 4.1. Eşlenik olmayan sera tipi 35
Şekil 4.2. Sera örtüsünün Fresnel Prizması şeklinde etkisi 36
Şekil 5.1. Cam ve plastik örtülerin tutturulmasında kullanılan mandallar38
Şekil 5.2. îki ve üç mafsalk sera çerçeve tipleri 40
Şekil 5.3. Kafes kirişli çatı makas sistemi. 40
Şekil 5.4.Kafes tipi çerçeveli seralar 41
Şekil 5.5. Farklı alt (bırakma) kirişli kafes tipi çatı makası 42
Şekil 5.6.1 profilli tam çerçeveli sera 43
Şekil 5.7. Kafes kirişli Venlo tipi seralar 44
Şekil 5.8a,b. Tünel tipi seralar. 45
Şekil 5.9. Çeşitli tip kafes çerçeveli plastik seralar 46
Şekil 5.10. Boru çerçeveli testere dişli plastik seralar. 47
Şekil 5.11. Katlı plastiklerin farklı katlarının işlevleri54
Şekil 6.1. Sera çatısı yapı elamanları 56
Şekil 6.2. Çeşitli temel tipleri 81
Şekil 6.3. Seralarda kullanılan çeşitli oluk kesitleri 85
Şekil 7.1. Rüzgarsız ve rüzgarlı koşullarda pencere pozisyonları. 89
Şekil 7.2. Doğal havalandırmada önerilen pencere boyutları 89
Şekil 7.3. Doğal havalandırma için önerilen yan duvar havalandırma pencere tipleri 90
Şekil 7.4. Plastik seralarda doğal havalandırma sistemleri 91
Şekil 7.5. Pervaneli fan karakteristik eğrisi 96
Şekil 7.6. Vantilatörlerin sera cephe duvarına yerleştirilmesinin şematik görünüşü 97
Şekil 7.7. Vantilatörlerin sera uzun eksenine yerleştirilmesinin şematik görünüşü 98
Şekil 7.8. Delikli plastik boru sistemiyle zorunlu havalandırma. 99
Şekil 7.9. Sera boyutlarına göre delikli plastik boruların düzenlenmesi. 100
Şekil 8.1. Sera örtü malzemesinden oluşan ısı kayıpları. 105
Şekil 8.2. Cam ve plastik sera için gereksinim duyulan ısıtma sistem kapasitesi 114
Şekil 8.3. Plastik ve cam seralarda ısıtıcı kapasitesi ve yıllık yakıt tüketimleri. 115
Şekil 8.4. Yerleştirme şekline göre ısı perdesi tipleri 125
Şekil 8.5. Isı perdelerinde kolon birleşim detayı. 126
Şekil 8.6. Perde yerleşimi için sera iç yüksekliğinin bölünmesi 127
Şekil 8.7. Cazibeli sıcak sulu sistemler. 132
Şekil 8.8. Basınçlı sistemler 133
Şekil 8.9. Buharlı sistemler 135
Şekil 8.10. Isıtma borularının seralarda düzenlenme biçimi 138
Şekil 8.11. Sıvı veya gaz yakıtlardan ısı elde edilmesi 140
Şekil 8.12. Fanların sera içerisinde düzenlenmesi 141
Şekil 8.13. Sera altına yerleştirilen çakıl taşı deposunda ısı depolama 143
Şekil 8.14. Çakıl taşı depolama sisteminin ısıtma ve serinletme amacı ile kullanılması 146
Şekil 8.15. Güneş Kollektörü İle Suda Isı Depolama Sistemi. 148
Şekil 8.16. Havalı Güneş Kollektörü île Suda Isı Depolama Sistemi 148
Şekil 8.17. Sera toprağında ısının depolandığı pasif ısıtma sistemi 150
Şekil 8.18. Serada PCM kullanılan ısıtma sistemi 151
Şekil 8.19. Atık ısı ile sera ısıtması. 155
Şekil 8.20. Atık ısı ile sera ısıtması ve karbondioksit gübrelemesi. 157
Şekil 8.21. Jeotermal enerji ile sera ısıtma prensibi 157
Şekil 9.1. Bir PAD sisteminin elemanları 159
Şekil 9.2. Fan ve PAD'lerin yerleşimi 161
Şekil 10.1. Isıl çift 167
Şekil 10.2. Direnç termometrelerinin yapısı 169
Şekil 10.3.Toprak nemi algılayıcısı ve şahit diyot 170
Şekil 10.4a. Yağmur duyargası 175
Şekil 10.4b. Cup Anemometresi. 171
Şekil 10.5. Hava nemi duyargası ve nem göstergesi. 171
Şekil 10.6. Tüp Solarimetreler 173
Şekil 10.7. Mikroişlemci ve arabirimleri 175
Şekil 10.8. Bilgisayar kontrol sisteminin ana elemanları. 179
Şekil 10.9. Bir serada üniversal bilgisayar donanımı 179
Şekil 10.10. Sulama sistemi otomasyonu elemanları 180
Şekil 10.11. Sera içerisinde NFT'de sıvı akışı ve bitki besin çözeltisinin kontrolü 181
ÇİZELGELER DİZİNİ
Çizelge 1.1. Sera ve tarla tarımında bazı bitkilerin verim değerleri. 1
Çizelge 2.1. Çeşitli sera bitkileri için günlük maksimum su gereksinimi6
Çizelge 2.2. Sulama suyu sınıflandırılması 7
Çizelge 3.1. Enlem derecelerine ve günlere göre güneşin yükseklik açısı 11
Çizelge 3.2. Güneşin geliş açısına göre yansıma kayıpları 16
Çizelge 3.3. Farklı sera genişlikleri ve çatı eğim açısında sera yükseklikleri 18
Çizelge 5.1. Bazı plastik örtülerin İR ve ışık geçirgenlikleri 51
Çizelge 5.2. Üç katlı co-extrude plastiklerin genel özellikleri (değerler örtü tipine göre değişmektedir) 55
Çizelge 6.1. Çeşitli zeminlerin emniyet gerilmeleri 78
Çizelge 8.1. Sera örtü malzemelerinin toplam ısı iletim katsayısı, U 113
Çizelge 8.2. Seraların cinsine bağlı olarak değişen hava değişim miktarı, 113
Çizelge 8.3. Ülkemizde çeşitli yörelere ait sıcaklık değerleri 117
Çizelge 8.4. Bazı katı yakıtların ortalama net ısıl değerleri ve hacim ağırlıkları. 119
Çizelge 8.5. Sıvı yakıtların ortalama ısıl değerleri 119
Çizelge 8.6. Gaz yakıtların ısıl değerleri. 120
Çizelge 8.7. Bazı perde malzemelerinin Fa değerleri. 128
Çizelge 8.8. Sıcak sulu ve buharlı sistemlerde boru çapına göre ısı iletim değerleri. 136
Çizelge 8.9. Seralarda çakıl veya kırma taş kullanılarak ısı depolamaya ilişkin bazı araştırmalar. 145
Çizelge 8.10. Sera içerisinde 10°C'lik bir sıcaklık sağlayacak 12-15°C sıcaklığındaki sudan kullanılacak debiler 155
Çizelge 9.1. Ortam sıcaklığına bağlı PAD kalınlıkları. 160
Çizelge 9.2. PAD alanı hesabında dikkate alınacak değerler 160
Çizelge 9. 3. Fan-PAD sisteminde pompa ve su deposu kapasiteleri 162
Savfa No
İÇİNDEKİLER
ŞEKİLLER DİZİNİ
ÇİZELGELER DİZİNİ
1. GİRİŞ
2. SERA YERİ SEÇİMİ 2
2.1. Sera Toprağı 3
2.2. Arazi Eğimi 4
2.3. Su Kaynağı ve Kalitesi. 5
2.4. Enerji Kaynağı. 8
3. SERA YERİ. 9
3.1. Güneş Işınlarının Geliş Açısı. 15
.21
3.2. Rüzgar Kıranlar.
4. SERALARIN SINIFLANDHULMASI ve SERA TİPLERİ 25
4.1. Geniş Açıklıklı Eşlenik Çatılı Seralar. 27
4.1.1. Tekil seralar. 28
4.1.2. Blok seralar 30
4.2. Tünel Tipi Seralar 33
4.3. Eşlenik Olmayan Seralar 34
4.4. Bir Binaya Ekli Seralar. 35
4.5. Kuma Çatılı Seralar. 36
5. SERALARIN YAPIMI. 36
5.1. Cam Seralar. 37
5.2. Çerçeveler 38
5.3. Plastik Seralar 44
5.4. Sera Örtü Malzemeleri 49
5.4.1. Cam örtüler 49
5.4.2. Plastik örtüler 50
6.SERAKONSTÜRÜKSÜYONU. 56
6.1.Çatılar. 56
6.1.1. Çatı elemanlarının hesap ilkeleri 57
6.2. Kolonların Projelenmesi 73
6.3. Temellerin Projelenmesi 76
6.4. Olukların Projelenmesi 84
7. SERALARDA HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ. 87
7.1. Doğal Havalandırma ve Sistemleri 88
7.2. Mekanik Havalandırma Sistemleri 94
7.2.1. Fan seçimi ve sistemin planlanması. 95
8. SERALARIN ISITILMASI 103
8.1. Seralarda Isı Gereksinimi 108
8.1.1. Dış yüzey büyüklüğünün etkisi 109
8.1.2. Örtü malzemesinin etkisi 110
8.1.3. Sızdırma açıklıktan ve ısı köprüleri 110
8.2. Isı Gereksiniminin Hesaplanması 111
8. 3. Yakıtlar. 118
8.4. Isı Perdeleri 121
8.5. Perdelerin Isı Gereksinimine Etkileri 126
8.6. Seralarda Kullanılan Isıtma Sistemleri 129
8.6.1. Sıcak sulu sistemler 131
8.6.2. Buharlı sistemler. 134
8.6.3. Isıtma borularının yerleştirilmesi i. 136
8.6.4. Sıcak hava üflemeli sistemler 139
8.7. Sera Isıtmasında Alternatif Enerji Kaynaklarının Kullanılması. 141
8.7.1. Seraların güneş enerjisi ile ısıtılması. i. 141
8.7.2 Güneş enerjisi ile ısıtmada hesaplamalar. 152
8.7.3. Sera ısıtmasında atık ısı enerjisinin kullanılması. 154
8.7.4. Sera ısıtmasında jeotermal enerjinin kullanılması * 156
9. SERALARDA SERİNLETME 158
9.1. Fan-PAD Sistemi 158
9.2. Şişleme Sistemi 163
10. SERALARDA OTOMASYON 165
10.1. Sıcaklık Duyargaları 167
10.2. Toprak Nem Duyargaları. 169
10.3. Yağmur ve Rüzgâr Hızı Duyargası 170
10.4. Hava Nemi Duyargası 171
10.5. Ph ve EC. 172
10.6. Radyasyon (Güneş Işınımı Ölçümü). 172
10.7. Arabirimler. 174
10.8. Mikroişlemciler. 174
10.9. Diğer Kontrol Birimleri 175
10.10. Örnek Uygulamalar. 175
10.10.1. Bilgisayar kontrollü sera 175
10.10.2. Bilgisayar kontrollü sulama ve gübreleme otomasyonu 180
11. KAYNAKLAR.182
ŞEKİLLER DİZİNİ
Şekil 2.2. Bir seracılık işletmesinde sera ve çevre birimlerin yerleşim planı 8 Şekil 3.1. Serada oluşan ısı alışverişi l0
Şekil 3.2. Yükseklik açısı ile L/H oranı (Walker ve Duncan, 1974) 12
Şekil 3.3. Seraların yönlendirilmesi 13
Şekil 3.4. Cam yüzeyine gelen güneş ışınlan ile ilgili kayıplar 15
Şekil 3.5. Güneş ışınlan ile sera çatı arasındaki ilişki 16
Şekil 3.6. Çatı eğim açısının konstrüksiyona etkisi 17
Şekil 3.7. Sera yapılarının mimari şekilleri 21
Şekil 3.8. Sızdırma aralıklı rüzgar kıranlar 23
Şekil 3.9. Ağaç rüzgar kıran 24
Şekil 4.1. Eşlenik olmayan sera tipi 35
Şekil 4.2. Sera örtüsünün Fresnel Prizması şeklinde etkisi 36
Şekil 5.1. Cam ve plastik örtülerin tutturulmasında kullanılan mandallar38
Şekil 5.2. îki ve üç mafsalk sera çerçeve tipleri 40
Şekil 5.3. Kafes kirişli çatı makas sistemi. 40
Şekil 5.4.Kafes tipi çerçeveli seralar 41
Şekil 5.5. Farklı alt (bırakma) kirişli kafes tipi çatı makası 42
Şekil 5.6.1 profilli tam çerçeveli sera 43
Şekil 5.7. Kafes kirişli Venlo tipi seralar 44
Şekil 5.8a,b. Tünel tipi seralar. 45
Şekil 5.9. Çeşitli tip kafes çerçeveli plastik seralar 46
Şekil 5.10. Boru çerçeveli testere dişli plastik seralar. 47
Şekil 5.11. Katlı plastiklerin farklı katlarının işlevleri54
Şekil 6.1. Sera çatısı yapı elamanları 56
Şekil 6.2. Çeşitli temel tipleri 81
Şekil 6.3. Seralarda kullanılan çeşitli oluk kesitleri 85
Şekil 7.1. Rüzgarsız ve rüzgarlı koşullarda pencere pozisyonları. 89
Şekil 7.2. Doğal havalandırmada önerilen pencere boyutları 89
Şekil 7.3. Doğal havalandırma için önerilen yan duvar havalandırma pencere tipleri 90
Şekil 7.4. Plastik seralarda doğal havalandırma sistemleri 91
Şekil 7.5. Pervaneli fan karakteristik eğrisi 96
Şekil 7.6. Vantilatörlerin sera cephe duvarına yerleştirilmesinin şematik görünüşü 97
Şekil 7.7. Vantilatörlerin sera uzun eksenine yerleştirilmesinin şematik görünüşü 98
Şekil 7.8. Delikli plastik boru sistemiyle zorunlu havalandırma. 99
Şekil 7.9. Sera boyutlarına göre delikli plastik boruların düzenlenmesi. 100
Şekil 8.1. Sera örtü malzemesinden oluşan ısı kayıpları. 105
Şekil 8.2. Cam ve plastik sera için gereksinim duyulan ısıtma sistem kapasitesi 114
Şekil 8.3. Plastik ve cam seralarda ısıtıcı kapasitesi ve yıllık yakıt tüketimleri. 115
Şekil 8.4. Yerleştirme şekline göre ısı perdesi tipleri 125
Şekil 8.5. Isı perdelerinde kolon birleşim detayı. 126
Şekil 8.6. Perde yerleşimi için sera iç yüksekliğinin bölünmesi 127
Şekil 8.7. Cazibeli sıcak sulu sistemler. 132
Şekil 8.8. Basınçlı sistemler 133
Şekil 8.9. Buharlı sistemler 135
Şekil 8.10. Isıtma borularının seralarda düzenlenme biçimi 138
Şekil 8.11. Sıvı veya gaz yakıtlardan ısı elde edilmesi 140
Şekil 8.12. Fanların sera içerisinde düzenlenmesi 141
Şekil 8.13. Sera altına yerleştirilen çakıl taşı deposunda ısı depolama 143
Şekil 8.14. Çakıl taşı depolama sisteminin ısıtma ve serinletme amacı ile kullanılması 146
Şekil 8.15. Güneş Kollektörü İle Suda Isı Depolama Sistemi. 148
Şekil 8.16. Havalı Güneş Kollektörü île Suda Isı Depolama Sistemi 148
Şekil 8.17. Sera toprağında ısının depolandığı pasif ısıtma sistemi 150
Şekil 8.18. Serada PCM kullanılan ısıtma sistemi 151
Şekil 8.19. Atık ısı ile sera ısıtması. 155
Şekil 8.20. Atık ısı ile sera ısıtması ve karbondioksit gübrelemesi. 157
Şekil 8.21. Jeotermal enerji ile sera ısıtma prensibi 157
Şekil 9.1. Bir PAD sisteminin elemanları 159
Şekil 9.2. Fan ve PAD'lerin yerleşimi 161
Şekil 10.1. Isıl çift 167
Şekil 10.2. Direnç termometrelerinin yapısı 169
Şekil 10.3.Toprak nemi algılayıcısı ve şahit diyot 170
Şekil 10.4a. Yağmur duyargası 175
Şekil 10.4b. Cup Anemometresi. 171
Şekil 10.5. Hava nemi duyargası ve nem göstergesi. 171
Şekil 10.6. Tüp Solarimetreler 173
Şekil 10.7. Mikroişlemci ve arabirimleri 175
Şekil 10.8. Bilgisayar kontrol sisteminin ana elemanları. 179
Şekil 10.9. Bir serada üniversal bilgisayar donanımı 179
Şekil 10.10. Sulama sistemi otomasyonu elemanları 180
Şekil 10.11. Sera içerisinde NFT'de sıvı akışı ve bitki besin çözeltisinin kontrolü 181
ÇİZELGELER DİZİNİ
Çizelge 1.1. Sera ve tarla tarımında bazı bitkilerin verim değerleri. 1
Çizelge 2.1. Çeşitli sera bitkileri için günlük maksimum su gereksinimi6
Çizelge 2.2. Sulama suyu sınıflandırılması 7
Çizelge 3.1. Enlem derecelerine ve günlere göre güneşin yükseklik açısı 11
Çizelge 3.2. Güneşin geliş açısına göre yansıma kayıpları 16
Çizelge 3.3. Farklı sera genişlikleri ve çatı eğim açısında sera yükseklikleri 18
Çizelge 5.1. Bazı plastik örtülerin İR ve ışık geçirgenlikleri 51
Çizelge 5.2. Üç katlı co-extrude plastiklerin genel özellikleri (değerler örtü tipine göre değişmektedir) 55
Çizelge 6.1. Çeşitli zeminlerin emniyet gerilmeleri 78
Çizelge 8.1. Sera örtü malzemelerinin toplam ısı iletim katsayısı, U 113
Çizelge 8.2. Seraların cinsine bağlı olarak değişen hava değişim miktarı, 113
Çizelge 8.3. Ülkemizde çeşitli yörelere ait sıcaklık değerleri 117
Çizelge 8.4. Bazı katı yakıtların ortalama net ısıl değerleri ve hacim ağırlıkları. 119
Çizelge 8.5. Sıvı yakıtların ortalama ısıl değerleri 119
Çizelge 8.6. Gaz yakıtların ısıl değerleri. 120
Çizelge 8.7. Bazı perde malzemelerinin Fa değerleri. 128
Çizelge 8.8. Sıcak sulu ve buharlı sistemlerde boru çapına göre ısı iletim değerleri. 136
Çizelge 8.9. Seralarda çakıl veya kırma taş kullanılarak ısı depolamaya ilişkin bazı araştırmalar. 145
Çizelge 8.10. Sera içerisinde 10°C'lik bir sıcaklık sağlayacak 12-15°C sıcaklığındaki sudan kullanılacak debiler 155
Çizelge 9.1. Ortam sıcaklığına bağlı PAD kalınlıkları. 160
Çizelge 9.2. PAD alanı hesabında dikkate alınacak değerler 160
Çizelge 9. 3. Fan-PAD sisteminde pompa ve su deposu kapasiteleri 162
Comment